မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း

မုဒိမ်းမှု

မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း (အင်္ဂလိပ်: Rape) ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ ၎င်းအပေါ် လိင်ဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိုးသွင်းမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း ပါဝင်သည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားကျူးလွန်မှု အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအပြုအမူကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဓမ္မပြုမူခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်အနိုင်ထက်ပြုခြင်း၊ အာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းတို့ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် သတိလစ်နေသူ၊ မစွမ်းဆောင်နိုင်သူ၊ ဉာဏ်ရည်မသန်စွမ်းသူ သို့မဟုတ် ဥပဒေအရ သဘောတူညီချက်ပေးနိုင်သည့် အသက်အရွယ်အောက် ရောက်ရှိနေသူကဲ့သို့သော တရားဝင် သဘောတူညီချက် မပေးနိုင်သည့် လူတစ်ဦးအပေါ် ဖြစ်စေ ကျူးလွန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း၏ မှားယွင်းမှုသည် ထိခိုက်ခံရသူ၏ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် အကြမ်းဖက်မှု သာမကဘဲ၊ သက်ဆိုင်သူ လူသားတစ်ဦးလုံး၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ဖြစ်တည်မှုအပေါ် အကြမ်းဖက်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို စိစစ်မေးမြန်းမှုမရှိဘဲ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ဝေါဟာရနှင့် အပြန်အလှန် လဲလှယ်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

မုဒိမ်းကျင့်ခံရမှုကို တိုင်ကြားခြင်း၊ တရားစွဲဆိုခြင်းနှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း ရာခိုင်နှုန်းများသည် ဥပဒေစိုးမိုးရာ နယ်မြေတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကွဲပြားကြသည်။ နိုင်ငံတကာတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်း ရဲတပ်ဖွဲ့မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသော မုဒိမ်းမှုဖြစ်ပွားနှုန်းမှာ လူ ၁၀၀,၀၀၀ လျှင် အဇာဘိုင်ဂျန်တွင် ၀.၂ မှ ဘော့ဆွာနာတွင် ၉၂.၉ အထိ ရှိခဲ့ပြီး အလယ်အလတ်ပမာဏမှာ လစ်သူရေးနီးယားတွင် ၆.၃ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် မုဒိမ်းမှုအပါအဝင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားကျူးလွန်မှု တိုင်ကြားချက်အများစုသည် အမျိုးသားများက အမျိုးသမီးများအပေါ် ကျူးလွန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူစိမ်းများက မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းသည် ထိခိုက်ခံရသူ သိရှိထားသူများက ကျူးလွန်ခြင်းထက် လျော့နည်းလေ့ရှိပြီး၊ ထောင်အတွင်း အမျိုးသားအချင်းချင်း မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းများသည် အဖြစ်များသော်လည်း တိုင်ကြားမှု အနည်းဆုံး ပုံစံဖြစ်နိုင်သည်။

နိုင်ငံတကာ ပဋိပက္ခများအတွင်း ကျယ်ပြန့်ပြီး တမင်ပြုလုပ်သော မုဒိမ်းကျင့်မှုများ (ဥပမာ- စစ်ပွဲအတွင်း မုဒိမ်းကျင့်မှုများ) နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျေးကျွန်ပြုမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဤအလေ့အထများသည် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သော ပြစ်မှုများနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်ကြသည်။ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းကို သတ်မှတ်ထားသော လူမျိုးစုတစ်ခုလုံးကိုဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကိုဖြစ်စေ ဖျက်ဆီးလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ကျူးလွန်ပါက လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ်လည်း အသိအမှတ်ပြုထားသည်။

မုဒိမ်းကျင့်ခံရသူများသည် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်း အထိခိုက်ခံရနိုင်ပြီး စိတ်ဒဏ်ရာရရှိပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော စိတ်ဖိစီးမှု ဝေဒနာ ဝင်စားလာနိုင်သည်။ ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာများနှင့်အတူ လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ ကူးစက်နိုင်ခြေ အန္တရာယ်များလည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ အမျိုးသမီး ထိခိုက်ခံရသူများအတွက် ကိုယ်ဝန်ရရှိသွားနိုင်သည့် အပိုဆောင်း အန္တရာယ်များ ရှိသည်။ ထိခိုက်ခံရသူသည် မုဒိမ်းကျင့်သူထံမှလည်းကောင်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ မိမိ၏ မိသားစုနှင့် ဆွေမျိုးများထံမှလည်းကောင်း အကြမ်းဖက်မှုများ သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။

အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ

ယေဘုယျ

မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းကို ဥပဒေစိုးမိုးရာ နယ်မြေအများစုတွင် ကျူးလွန်သူက ထိခိုက်ခံရသူ၏ သဘောတူညီချက် မပါဘဲ လိင်ဆက်ဆံခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း ပြုလုပ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ အစိုးရ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ဥပဒေစိုးမိုးရေး အေဂျင်စီများ၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်သူများနှင့် ဥပဒေရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူများအကြား မုဒိမ်းမှု၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ မတူညီဘဲ ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရလည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုအရလည်းကောင်း ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မူလက Rape ဆိုသည်မှာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်မပါဝင်ဘဲ အင်္ဂလိပ်စာပေတွင် အခြားအကြောင်းအရာများ၌ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရောမဥပဒေတွင် ၎င်းကို သို့မဟုတ် raptus ကို အကြမ်းဖက်မှု ပြစ်မှုတစ်မျိုးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ Raptus သည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ၎င်း၏ အုပ်ထိန်းသူ အမျိုးသား၏ သဘောဆန္ဒမပါဘဲ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် အဓိက လိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်း မဟုတ်ခဲ့ပေ။ အခြားသော မုဒိမ်းမှု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များသည်လည်း အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ယူဂိုဆလားဗီးယားဟောင်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ခုံရုံး (ICTY) က မုဒိမ်းမှုကို ထိခိုက်ခံရသူ သို့မဟုတ် တတိယလူတစ်ဦးအပေါ် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ အဓမ္မပြုခြင်း သို့မဟုတ် အင်အားသုံးခြင်းတို့ လိုအပ်သော ပြစ်မှုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဗျူရိုသည် မုဒိမ်းမှုကို အမျိုးသားများက အမျိုးသမီးများအပေါ်၌သာ ကျူးလွန်သည့် ပြစ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို "အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား အဓမ္မပြု၍ ၎င်း၏ သဘောဆန္ဒမပါဘဲ ကာမစပ်ယှက်ခြင်း" မှ "ထိခိုက်ခံရသူ၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုခု သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုဖြင့် မိန်းမကိုယ် သို့မဟုတ် စအိုအတွင်းသို့ မည်မျှပင် နည်းပါးစေကာမူ ထိုးဖောက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အခြားသူတစ်ဦး၏ လိင်အင်္ဂါဖြင့် ပါးစပ်အတွင်းသို့ ထိုးဖောက်ခြင်း။" ဟု ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ဤမွမ်းမံထားသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် အမျိုးသားတစ်ဦးအား အမျိုးသမီးတစ်ဦးအတွင်းသို့ အတင်းအဓမ္မ ထိုးဖောက်စေခြင်းကို မုဒိမ်းမှုအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုသေးသော်လည်း၊ ထိခိုက်ခံရသူနှင့် ကျူးလွန်သူ၏ ကျား၊မ မည်သူမဆို ဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြင့် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းသည် လိင်တံ သို့မဟုတ် မိန်းမကိုယ်ဖြင့် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းကဲ့သို့ပင် စိတ်ဒဏ်ရာ ရရှိစေနိုင်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ထို့အပြင် ဗျူရိုသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မစွမ်းဆောင်နိုင်မှုကြောင့် ထိခိုက်ခံရသူက သဘောတူညီချက် မပေးနိုင်သည့် အခြေအနေများကိုပါ ဖော်ပြထားသည်။ မူးယစ်ဆေး သို့မဟုတ် အရက်ကြောင့် ထိခိုက်ခံရသူသည် သဘောတူညီချက် မပေးနိုင်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုသည်။ ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ဖက်ဒရယ် သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို တိုက်ရိုက် ပြောင်းလဲခြင်း မရှိသော်လည်း နိုင်ငံတစ်ဝန်း မုဒိမ်းမှု စာရင်းဇယားများကို ပိုမို တိကျစွာ အစီရင်ခံနိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က မုဒိမ်းမှုကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားကျူးလွန်မှုပုံစံတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး၊ အမေရိကန် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဗဟိုဌာနကလည်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။

အချို့နိုင်ငံများ သို့မဟုတ် တရားစီရင်ရေး နယ်မြေများတွင် မုဒိမ်းမှုနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားကျူးလွန်မှုကို ခွဲခြားထားသည်။ မုဒိမ်းမှုကို လိင်တံဖြင့် မိန်းမကိုယ်သို့ ထိုးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် လိင်တံပါဝင်သော ထိုးဖောက်မှုအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ပြီး၊ အခြားသော သဘောတူညီချက်မပါသည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စကော့တလန်တွင် မုဒိမ်းမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် လိင်တံကို အသုံးပြု၍ ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ရမည်ဟု အဓိကထား သတ်မှတ်ထားသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ရဝမ်ဒါဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ခုံရုံးက မုဒိမ်းမှုကို "အဓမ္မပြုလုပ်သည့် အခြေအနေများအောက်တွင် လူတစ်ဦးအပေါ် ကျူးလွန်သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးကျော်မှု" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ အခြားသော ဥပဒေစနစ်အချို့တွင်မူ မုဒိမ်းမှုဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုသို့မဟုတ် ပြစ်မှုဆိုင်ရာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူ အဖြစ် အစားထိုး အသုံးပြုလာကြသည်။

အချို့နိုင်ငံများတွင် လိင်ဆက်ဆံစဉ် လက်တွဲဖော်အား အသိမပေးဘဲ ကွန်ဒုံးကို ချွတ်လိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖျက်ဆီးလိုက်ခြင်းကို ပြစ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ အကြောင်းမှာ မူလ သဘောတူညီချက်သည် ကာကွယ်မှုပါသော လိင်ဆက်ဆံခြင်းအတွက်သာ ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ကာကွယ်မှုမပါသော လိင်ဆက်ဆံခြင်းအတွက် မဟုတ်သောကြောင့် ထိုနောက်ပိုင်း လုပ်ဆောင်မှုသည် သဘောတူညီချက်မပါဘဲ တရားမဝင် ဖြစ်သွားရခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ကိစ္စရပ်များအတွက် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ နယူးဇီလန်နိုင်ငံတို့တွင် မုဒိမ်းမှုအဖြစ် ပြစ်ဒဏ်သတ်မှတ်ပြီး ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံတို့တွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားကျူးလွန်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။