မိုးတိမ်တောင်

 

မိုးတိမ်တောင် (Cumulonimbus Cloud) သည် အလွန်ထုထည်ကြီးမား၍ ဒေါင်လိုက်မြင့်တက်နေသော တိမ်တိုက်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများနှင့် ရာသီဥတု မတည်ငြိမ်မှုများတွင် အဓိကတွေ့ရှိရသည်။ လက်တင်ဘာသာစကား "cumulus" (ပုံပုံထားခြင်း) နှင့် "nimbus" (မိုးတိမ်) တို့မှ ဆင်းသက်လာကာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "Cb" ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်. ဤတိမ်တိုက်များသည် တိမ်တိုက်အားလုံးတွင် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ပြီး မြေပြင်အနီးမှသည် လေထုအလွှာ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်း (tropopause) အထိ ပေပေါင်းသောင်းချီ၍ မြင့်မားစွာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေသောအခါ ဤမိုးတိမ်များကို မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများ ဟုခေါ်နိုင်သည်။ Cumulonimbus များသည် တစ်ခုတည်းဖြစ်စေ၊ အစုအဝေးလိုက်ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် မိုးသက်မုန်တိုင်းမျဉ်းကြောင်းများ တစ်လျှောက်တွင် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ဤမိုးတိမ်များသည် မိုးကြိုးပစ်ခြင်းနှင့် လေဆင်နှာမောင်းများ ၊ အန္တရာယ်ရှိသော လေပြင်းများ နှင့် မိုးသီးကြွေကြီးများကဲ့သို့သော အခြားအန္တရာယ်ရှိသော ပြင်းထန်သည့်ရာသီဥတုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ Cumulonimbus သည် အလွန်အကျွံဖွံ့ဖြိုးနေသော cumulus congestus မိုးတိမ်များမှ တိုးတက်လာပြီး supercell ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးနိုင်သည်။

ဖော်ပြချက်

အယ်လ်ဘာဂျီယို ၊ ဂွာနာဂျူတို၊ မက္ကဆီကိုတွင်ရှိသော cumulonimbus calvus။

မိုးတိမ်တောင်များသည် ပူနွေးစိုစွတ်သောလေများ အထက်သို့ ပြင်းထန်စွာ ပင့်တင်ခံရခြင်း (vigorous convection) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် သာမန်တိမ်လိပ် (Cumulus) များအဖြစ် စတင်ပြီး လေထုမတည်ငြိမ်မှုနှင့် အပူလွန်ကဲမှုများကြောင့် အထက်သို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပွတက်သွားကာ မိုးတိမ်တောင်များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဤတိမ်တိုက်များ၏ ထိပ်ပိုင်းသည် လေထု၏အပေါ်ယံလွှာသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ပြန့်ကားသွားပြီး ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တံစဉ် (Anvil) နှင့် ဆင်တူသွားလေ့ရှိသည်။

အကျိုးသက်ရောက်မှုများ

Cumulonimbus မုန်တိုင်းဆဲလ်များသည် convective သဘောသဘာဝရှိသော မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းမှု (များသောအားဖြင့် မိုးရေစီးကြောင်း ပုံစံဖြင့်) နှင့် လျှပ်တစ်ပြက်ရေကြီးမှုများ အပြင် ဖြောင့်တန်းသောလေများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ မုန်တိုင်းဆဲလ်အများစုသည် ၂၀ ခန့်အကြာတွင် သေဆုံးကြသည်။ မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း မိုးရွာသွန်းမှု ကြောင့် အပေါ်စီး ထက် အောက်သို့စီးသောလေ ပိုမို တိုက်ခတ် ပြီး စွမ်းအင် ပျောက်ကွယ်သွားပါသည်။ သို့သော် လေထု ထဲတွင် မတည်ငြိမ်မှုနှင့် အစိုဓာတ်လုံလောက်စွာရှိပါက (ဥပမာ နွေရာသီပူပြင်းသောနေ့တွင်)၊ မုန်တိုင်းဆဲလ်တစ်ခုမှ ထွက်လာသော အစိုဓာတ်နှင့် လေပြင်းတိုက်ခတ်မှုများ သည် ဆဲလ်အသစ်များကို မိနစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ကီလိုမီတာအနည်းငယ် (မိုင်) အကွာတွင် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည် သို့မဟုတ် အချို့ကိစ္စများတွင် ကီလိုမီတာရာပေါင်းများစွာ (မိုင်) အကွာတွင် နာရီပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းဖွဲ့စည်းခြင်း (နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း) ကို နာရီပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ရက်ပေါင်းများစွာပင် ကြာရှည်စေသည်။ Cumulonimbus မိုးတိမ်များသည် " thundersnow " ဟုခေါ်သော အန္တရာယ်ရှိသော ဆောင်းရာသီမုန်တိုင်းများအဖြစ်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် ပြင်းထန်သော နှင်းကျနှုန်းနှင့် ပြင်းထန်သောလေ တိုက်ခတ် မှုများနှင့်အတူ နှင်းမုန်တိုင်း အခြေအနေများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ သို့သော် Cumulonimbus မိုးတိမ်များသည် အပူပိုင်းဒေသ များတွင် အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်ပြီး အလယ်လတ္တီတွဒ် များရှိ ပူနွေးသောရာသီအတွင်း စိုစွတ်သောပတ်ဝန်းကျင်တွင်လည်း မကြာခဏဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ Cumulonimbus downburst ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဖုန်မှုန့်မုန်တိုင်းသည် haboob တစ်ခုဖြစ်သည်။

လေကြောင်းအန္တရာယ်

ဘရာဇီးနိုင်ငံအပေါ်တွင် ပျံသန်းနေသော ပိုင်လီယပ်စ်ပါသည့် cumulonimbus ၏ ဝေဟင်မြင်ကွင်း

မိုးတိမ်တိုက်များသည် လေတိုက်ခတ်မှုပြင်းထန်ခြင်းကြောင့် လေကြောင်းပျံသန်းမှုအတွက် ထင်ရှားသောအန္တရာယ်တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း မြင်ကွင်းနှင့် မိုးကြိုးပစ်ခြင်းများလည်း လျော့နည်းသွားသည့်အပြင် မိုးတိမ်အတွင်း ပျံသန်းပါက လေထုထဲ၌ ရေခဲခြင်း နှင့် မိုးသီးကြွေခြင်းတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများအတွင်းနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် သိသာထင်ရှားသော လေထန်မှု နှင့် လေကြည်လင်သော လေထန်မှု (အထူးသဖြင့် လေအောက်ပိုင်း ) အသီးသီးရှိသည်။ မိုးတိမ်တိုက်များအတွင်းနှင့် အောက်တွင် လေတိုက်နှုန်းသည် မကြာခဏ ပြင်းထန်လေ့ရှိပြီး လေ့ကျင့်မှုနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းမှု နှင့် လေတိုက်ခတ်မှု အစီအမံများ မကျင့်သုံးမီ ဆယ်စုနှစ်များစွာက မတော်တဆမှုများစွာအတွက် တာဝန်ရှိသော လေတိုက်နှုန်းများ ပါဝင်သည်။ လေတိုက်နှုန်း၏ အသေးစားပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည့် မိုက်ခရိုဘရပ်စ်သည် ၎င်းတို့၏ မြန်ဆန်သော စတင်မှုနှင့် အကွာအဝေးတိုများတွင် လေနှင့် လေခွင်းအားအခြေအနေများ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် အများဆုံးဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော မတော်တဆမှုများဖြစ်သည်။ လေတိုက်နှုန်းအများစုသည် မြင်နိုင်သော မိုးရွာသွန်းမှုလမ်းကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသော်လည်း ခြောက်သွေ့သော မိုက်ခရိုဘရပ်စ်များကို သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ပါ။ အနည်းဆုံး အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်သော စီးပွားဖြစ်လေကြောင်းလိုင်း မတော်တဆမှု တစ်ခုသည် လေဆင်နှာမောင်းတစ်ခုမှတစ်ဆင့် ပျံသန်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

ဘဝစက်ဝန်း သို့မဟုတ် အဆင့်များ

cumulonimbus မိုးတိမ်၏ ဘဝအဆင့်များ။

ယေဘုယျအားဖြင့် မိုးတိမ်တောင်များ ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် စိုထိုင်းဆ၊ မတည်ငြိမ်သော လေထုထုထည်နှင့် အထက်သို့ ပင့်တင်ပေးမည့် အားတစ်ခု (Lifting force) တို့ လိုအပ်သည် ။ မိုးတိမ်တောင်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အဆင့် ၃ ဆင့်ကို ဖြတ်သန်းရလေ့ရှိသည် - ၎င်းတို့မှာ စတင်ဖြစ်ပေါ်သည့်အဆင့် (Developing stage)၊ အားအကောင်းဆုံးအဆင့် (Mature stage - အခြေအနေပေးပါက အဓိကတိမ်တိုက်သည် စူပါဆဲလ် (Supercell) အဆင့်သို့ပင် ရောက်ရှိနိုင်သည်) နှင့် တိမ်တိုက်များ ပျက်ပြယ်သွားသည့်အဆင့် (Dissipation stage) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ပုံမှန် မိုးသက်မုန်တိုင်းတစ်ခုသည် အချင်း ၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၅ မိုင်) ခန့်နှင့် အမြင့် ၁၂.၂ ကီလိုမီတာ (ပေ ၄၀,၀၀၀) ခန့် ရှိတတ်သည် ။ လေထုအတွင်းရှိ အခြေအနေများအပေါ် မူတည်၍ ဤအဆင့် ၃ ဆင့်လုံး ပြီးဆုံးရန်အတွက် ပျမ်းမျှအားဖြင့် မိနစ် ၃၀ ခန့် ကြာမြင့်လေ့ရှိသည်။