ဘသန်း (စောင်း)
| အလင်္ကာကျော်စွာ စောင်းဦးဘသန်း | |
|---|---|
 | |
| မွေးဖွား | ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၀၈ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်း လဆုတ် ၁၃ရက်၊ သောကြာနေ့ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဗြိတိသျှဘားမား |
| ကွယ်လွန် | ၆ ဇွန် ၁၉၈၇ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၉နှစ်၊ နယုန် လဆန်း ၁၀ရက်၊ စနေနေ့ |
| အလုပ်အကိုင် | ဂီတပညာရှင်၊ တေးရေးဆရာ |
| မိဘ(များ) | ဦးငယ် + ဒေါ်ဖွားမှီ |
| ဆွေမျိုးသားချင်း | စန္ဒယားထိပ်တင်ဝင်း (သား) ကြည်သာ(ပွဲကြိုက်ခင်) (သား) |
| ရရှိသည့်ဆုများ | အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ |
စောင်းဦးဘသန်း (၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၀၈ – ၆ ဇွန် ၁၉၈၇) သည် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ မြန်မာ့ရိုးရာ စောင်းပညာရှင်နှင့် မဟာဂီတပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ခေတ်ဦးခေတ်လယ် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်၊ ကြိုး၊ ဘွဲ့၊ သီချင်းခံများနှင့် ပတ်သက်၍ ပန်တျာမူမှန် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သုတေသနပြုခြင်းနှင့် ကမ္ဘာသုံး ဂီတသင်္ကေတများဖြင့် စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း လုပ်ငန်းများတွင် ထင်ရှားလှသော သမိုင်းဝင် ပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစုနောက်ခံ
[ပြင်ဆင်ရန်]စောင်းဦးဘသန်းအား ၁၉၀၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်) နေ့တွင် သာယာ၀တီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ မိုးညိုတန်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
၎င်း၏ ဖခင်မှာ မင်းလှမြို့နယ်ပိုင် ရုံးစာရေး ဦးငယ် ဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ ဒေါ်ဖွားမှီ ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း မောင်နှမ ၅ ယောက် ရှိသည့်အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ စောင်းဦးဘသန်းသည် အရွယ်ရောက်သော် ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းညီမင်းသားတစ်ပါးဖြစ်သည့် ကနောင်မင်းသားကြီး၏ မြစ်တော်စပ်သူ ကျောက်ပန်းတောင်း ထိပ်တင်မကြီးနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။
ဂီတပညာဆည်းပူးခြင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးငယ်သည် ဂီတဝါသနာ ထုံသူတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အလျောက် သားဖြစ်သူ ဦးဘသန်းအား ငယ်စဉ်ကပင် ဂီတအခြေခံ ရရှိစေရန် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။
- ဆိုင်းနှင့် ပတ္တလားပညာ: အသက်ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် အုတ်ဖိုမြို့မှ နာမည်ကျော် ဆိုင်းဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဦးဖိုးချစ်၊ ဦးဖိုးကြံတို့ထံတွင် ပတ္တလားတူရိယာမှ စတင်ကာ ဆိုင်းဝိုင်းပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့ရသည်။
- စောင်းပညာ: ဆိုင်းဝိုင်းတွင် လက်ထောက်ပတ်မတီးဘဝဖြင့် တီးခတ်နေစဉ် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ပေါင်းတည်မြို့မှ စောင်းဆရာကြီး ဆရာရှင်း ထံ၌ စောင်းပညာရပ်များကို ဖခင်ဖြစ်သူ၏ စီမံပံ့ပိုးမှုဖြင့် သင်ယူခွင့်ရခဲ့သည်။
- ဆည်းပူးခဲ့သော ဂီတဆရာများ: စောင်းဦးဘသန်း၏ ဂီတအခြေခံနှင့် စောင်းပညာဆိုင်ရာ ဆရာသခင်များမှာ ဆရာရှင်း၊ စာသင်ဦးဘအုန်း၊ စောင်းဦးအောင်လှနှင့် ဆရာဦးကြည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
- အဆိုပညာ: တူရိယာတီးခတ်မှုသာမက မဟာဂီတအဆိုပိုင်းကိုပါ ပိုင်နိုင်စေရန်အတွက် ကြည့်မြင်တိုင် ဆရာဦးဖိုးလှကြီးနှင့် ဆရာမြစ်ကြီးတို့ထံ၌ ဆည်းပူးလေ့လာခဲ့သည်။
- အနောက်တိုင်းဂီတသင်္ကေတ: မြန်မာ့ရိုးရာ ဂီတသံစဉ်များကို ကမ္ဘာသုံး သင်္ကေတများဖြင့် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ အနောက်တိုင်း ဂီတသင်္ကေတ (Music Notation) ရေးနည်းကို စန္ဒရားဆရာ ဒီဇူဇာနှင့် ကရင်အမျိုးသမီး ဆရာမကြီး မဂွက်စိန်ဌေး (မစ္စက်စိန်ဌေး) တို့ထံမှ အသေးစိတ် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
အနုပညာလှုပ်ရှားမှုနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]စောင်းဦးဘသန်းသည် ဆည်းပူးတတ်မြောက်ထားသော ရိုးရာဂီတပညာရပ်များဖြင့် ခေတ်ပြိုင် ဂီတလောက၊ အငြိမ့်လောကနှင့် ဇာတ်သဘင်လောကတို့တွင် ကျင်လည်ကျက်စားခဲ့သည်။
စစ်ကြိုခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦးကာလ
[ပြင်ဆင်ရန်]ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ စစ်ကြိုခေတ်ကာလတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ပန်းချီနှင့် တူရိယာကျောင်း၌ တူရိယာသင်တန်းနည်းပြဆရာအဖြစ် ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ ဂီတပညာရပ်များ ပြန့်ပွားစေရန်အတွက် ကိုယ်ပိုင်တူရိယာကျောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်စန္ဒရားလုပ်ငန်းနှင့် အငြိမ့်အဖွဲ့များကို ကိုယ်တိုင်ဦးစီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ဖိတ်ခေါ်ချက်အရ ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံတွင် ဂီတကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနတွင် အထက်တန်းအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ မျိုးဆက်သစ် ဂီတပညာရှင်များကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။
မဟာဂီတသင်ရိုး ပန်တျာမူမှန်ပြုစုခြင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် နိုင်ငံတော်၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ရှေးဟောင်းမဟာဂီတ သီချင်းကြီးများ၏ ကွဲပြားနေသော ကနဦးမူများကို တစ်သမတ်တည်းဖြစ်စေရန်နှင့် စံနမူနာဖြစ်စေရန်အတွက် ခေတ်ပြိုင်ပညာရှင်ကြီးများ၊ စာဆိုကြီးများနှင့် ပူးပေါင်း၍ မဟာဂီတသင်ရိုး သီချင်းကြီးများကို ပန်တျာမူမှန်အဖြစ် သုတေသနပြု စိစစ်တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပန်တျာမူမှန် ပြုစုရာတွင် အတူတကွ ပါဝင်ခဲ့ကြသူများမှာ -
- ရွှေပြည်ဦးဘတင်
- ဆရာဘကလေး
- ဦးချစ်မောင်
- ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးဟန်ပ
- ဒေါ်စောမြဧကြည်
- ဒေါ်ဒေလီညွန့်
- ဦးဝန် (မင်းသုဝဏ်)
- ဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)
- ဒေါ်တင်အုန်း
- မန္တလေးဦးကျော်
- သံလျင်ဦးမြဦး တို့ ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းအပြင် ရှေးရိုးရာ အခြေခံကြိုးသီချင်း (၁၃) ပုဒ်ကို ပျောက်ပျက်မသွားစေရန် ခေတ်သစ်ဂီတသင်္ကေတ (Staff Notation) များဖြင့် ပထမဆုံး စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင် ပြုစုခဲ့ပြီး၊ ၎င်းပြုစုချက်များကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ အဖိုးတန် ဂီတကျမ်းစာအုပ် အဖြစ် အတွဲ ၃ တွဲခွဲ၍ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဂီတအနုပညာအပေါ် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ သယ်ပိုးထမ်းဆောင်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့တံဆိပ်ကို အပ်နှင်းဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
ပြည်ပယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေး ခရီးစဉ်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ အနုပညာဖလှယ်ရေး အစီအစဉ်များအရ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍ လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်းကောင်း ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးသို့ သွားရောက်ကာ မြန်မာ့ရိုးရာ စောင်းဆန်းပညာရပ်ကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။
- ၁၉၅၂ ခုနှစ်: တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သို့ ပထမအကြိမ် သွားရောက်ခဲ့သည်။
- ၁၉၅၄ ခုနှစ်: ထိုင်းနိုင်ငံ (ယိုးဒယား) သို့ သွားရောက်၍ ယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ခဲ့သည်။
- ၁၉၅၅ ခုနှစ်: တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သို့ ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ထပ်မံသွားရောက်ခဲ့သည်။
- ၁၉၅၆ ခုနှစ်: ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အဖြစ် အိန္ဒိယ၊ ဆိုဗီယက်၊ ယူဂိုဆလပ်၊ ဂျာမနီ၊ ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနှင့် ပိုလန်နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ မြန်မာ့ရိုးရာ ဂီတစွမ်းရည်ကို ကမ္ဘာ့စင်မြင့်ထက်တွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
[ပြင်ဆင်ရန်]မြန်မာ့ရိုးရာ ဂီတလောကနှင့် မဟာဂီတပန်တျာမူမှန် လုပ်ငန်းများတွင် တစ်သက်တာလုံး အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းထမ်းဆောင်ခဲ့သော အလင်္ကာကျော်စွာ စောင်းဦးဘသန်းသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့ (အချို့သော မှတ်တမ်းများအရ ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့) တွင် သက်ကြီးရွယ်အို ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၈ နှစ် (မြန်မာ့ရိုးရာ အယူအဆအရ အသက် ၈၀ နှစ်အရွယ်) ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- မြန်မာတူရိယာ ဂီတပညာ ကျော်များ (ပန်တျာ မြင့်အောင်)၊ စာပေဗိမာန်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၆၂။
- ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန မဟာဂီတမူမှန်ပြုစုရေး မှတ်တမ်းများ။