ဘင်္ဂါလီလူမျိုး

ဘင်္ဂါလီလူမျိုးများ
	ဘင်္ဂါလီလူမျိုးများ
လူဦးရေ စုစုပေါင်း
	၂၃၀ သန်းကျော် (ခန့်မှန်း)
အများစု နေထိုင်သည့် နေရာ
	ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (အများစု); အိန္ဒိယ (အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်၊ ထရီပူရပြည်နယ်၊ အာသံပြည်နယ်); ပါကစ္စတန်; မြန်မာ; ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း; အမေရိကန်; မလေးရှား
ဘာသာစကား
	ဘင်္ဂါလီဘာသာ
ကိုးကွယ်မှု
	အစ္စလာမ်ဘာသာ (အများစု)၊ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဂျိန်းဘာသာ
ဆက်စပ် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ
	အိန္ဒိယလူမျိုးများ၊ မရမာကြီး နှင့် အခြား အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ

ဘင်္ဂါလီလူမျိုးများ (ဘင်္ဂါလီ: বাঙ্গালী, বাঙালি) သည် တောင်အာရှရှိ ဘင်္ဂလားဒေသ (ယနေ့ခေတ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်) တွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော အင်ဒို-အာရိယန်လူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ဘင်္ဂါလီဘာသာကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုကြပြီး အင်ဒို-အာရိယန် ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံး လူမျိုးစုလည်း ဖြစ်သည်။

ဘင်္ဂါလီလူမျိုးများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံး လူမျိုးစုဖြစ်ပြီး ပင်မ အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားပြော လူမျိုးများတွင်လည်း လူဦးရေအများဆုံး ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သလို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘင်္ဂလား၊ ထရီပူရနှင့် အာသံပြည်နယ်၏ ဘားရက်ချိုင့်ဝှမ်းဒေသများတွင် အများစု နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် အန်ဒမန်နှင့် နီကိုဗာကျွန်းစုများ၊ ဒေလီ၊ ဩရိဿ၊ ဆပ်တစ်ဂါး နှင့် ဂျာခန်ပြည်နယ်တို့တွင်လည်း သိသာထင်ရှားသော လူဦးရေဖြင့် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။

သမိုင်း

ဘင်္ဂါလီလူမျိုး တို့သည် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်တို့ ပါဝင်သော ဘင်္ဂလားဒေသ (Bengal region) တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ကြသည့် အင်ဒို-အာရိယန် မျိုးနွယ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဘင်္ဂါလီတို့၏ သမိုင်းကြောင်းမှာ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ရှေးဦးအာရိယန်မဟုတ်သော လူမျိုးစုများ၊ အင်ဒို-အာရိယန်များနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စလာမ်သာသနာ ပြန့်နှံ့လာမှုတို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသော ရှည်လျားသည့် သမိုင်းအစဉ်အလာ ရှိသည်။^[၄] အေဒီ (၈) ရာစုမှ (၁၂) ရာစုအထိ ဘင်္ဂလားဒေသကို ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သည့် "ပါလမင်းဆက်" (Pala Empire) က အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ထိုခေတ်သည် ဘင်္ဂါလီစာပေနှင့် အနုပညာ ထွန်းကားသည့် ရွှေခေတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဟိန္ဒူဘာသာဝင် "သေနမင်းဆက်" (Sena Dynasty) က အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြန်သည်။^[၅] ၁၃ ရာစုတွင် မွတ်စလင်တပ်များ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဘင်္ဂလားစူလတန်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် (၁၆) ရာစုတွင် မဂိုအင်ပါယာ (Mughal Empire) ၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ရာ ဘင်္ဂလားဒေသသည် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးတွင် အလွန်အရေးပါသည့် ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။^[၆] ၁၈ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီက ပလက်ဆီတိုက်ပွဲ (Battle of Plassey) တွင် အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဘင်္ဂလားဒေသသည် ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိခဲ့သည့် အိန္ဒိယဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန် ခွဲခြားရာ၌ ဘင်္ဂလားဒေသမှာလည်း နှစ်ခြမ်းကွဲသွားခဲ့ပြီး အရှေ့ဘင်္ဂလား (East Bengal) သည် ပါကစ္စတန်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာခဲ့ရာမှ၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂါလီဘာသာစကားနှင့် အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအဖြစ် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။^[၇] ယနေ့ခေတ်တွင် ဘင်္ဂါလီလူမျိုးတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်၌ လူဦးရေအများဆုံး လူမျိုးစုများအနက် တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား (Bengali language) နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမှာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်များအဖြစ် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။

ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု

ဘင်္ဂါလီများသည် ဘာသာရေးအရ ကွဲပြားသောအုပ်စုများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘင်္ဂါလီလူမျိုး စုစုပေါင်း၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် မွတ်ဆလင်များဖြစ်ကြပြီး အများစုမှာ ဆွန်နီမွတ်ဆလင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဘင်္ဂါလီအများစုမှာမူ ဟိန္ဒူဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။

ကိုးကားချက်များ

↑ Bangladesh Bureau of Statistics (2022). Population and Housing Census 2022. Dhaka: Government of Bangladesh.
↑ Census of India (2011). Language Data: Bengali Speakers. Government of India.
↑ Eaton, Richard (1993). The Rise of Islam and the Bengal Frontier. University of California Press.
↑ Eaton, Richard M. (1993). The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760. University of California Press.
↑ Sengupta, Nitish (2011). Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib. Penguin Books India.
↑ Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press.
↑ Zubrzycki, John (2017). The Last Nizam: The Rise and Fall of India's Greatest Princely State. Picador.

[1] Bangladesh Bureau of Statistics (2022). Population and Housing Census 2022. Dhaka: Government of Bangladesh.

[2] Census of India (2011). Language Data: Bengali Speakers. Government of India.

[3] Eaton, Richard (1993). The Rise of Islam and the Bengal Frontier. University of California Press.

[4] Eaton, Richard M. (1993). The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760. University of California Press.

[5] Sengupta, Nitish (2011). Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib. Penguin Books India.

[6] Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press.

[7] Zubrzycki, John (2017). The Last Nizam: The Rise and Fall of India's Greatest Princely State. Picador.

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]

[၅]

[၆]

[၇]