နီဂရီတို
.jpg) မလေးရှားနိုင်ငံ မလေးကျွန်းဆွယ်ရှိ ဆီမန် (Batek) နီဂရီတိုလူမျိုးစုဝင်တစ်ဦး | |
| လူဦးရေ စုစုပေါင်း | |
|---|---|
| မထင်ရှား (ထောင်ဂဏန်းမှ သောင်းဂဏန်းဝန်းကျင်) | |
| အများစု နေထိုင်သည့် နေရာ | |
| အရှေ့တောင်အာရှ နှင့် ကပ္ပလီကျွန်း | |
| ဘာသာစကား | |
| အန်ဒမန်ဘာသာစကားများ၊ အာဆလီးယန်းဘာသာစကားများ (အက်စ်ထရိုအေးရှားတစ်)၊ အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ | |
| ကိုးကွယ်မှု | |
| ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု (Animism)၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ | |
| ဆက်စပ် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ | |
| ဩစထရလို-မီလာနီးရှန်း အနွယ်များ (Australo-Melanesians)၊ အရှေ့တောင်အာရှ ရှေးဦးဌာနေ လူမျိုးစုများ |
နီဂရီတိုလူမျိုးများ (/nɪˈɡriːtoʊ/; စပိန်ဘာသာစကားဖြင့် "လူမည်းအာဖရိကန်ကလေး" သို့မဟုတ် "လူမည်းအသေးစားလေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) သို့မဟုတ် ကပ္ပလီလူမျိုးများ သည် အရှေ့တောင်အာရှ နှင့် အန်ဒမန်ကျွန်းစုများ၏ ဝေးလံခေါင်ဖျားသော ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးစုပေါင်းစုံကို ခြုံငုံ၍ ရည်ညွှန်းသည့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ခေတ်သစ်အာရှသားများ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းမလာမီကတည်းက အရှေ့တောင်အာရှ ရေကြောင်းဒေသတွင် ကနဦး အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် ရှေးဦးကျောက်ခေတ် အမဲလိုက်ကောက်ပဲသီးနှံရှာဖွေသူ မုဆိုးအနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
နီဂရီတိုဟု မကြာခဏ ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိသော လူဦးရေများတွင် ကပ္ပလီကျွန်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဂရိတ်အန်ဒမန်လူမျိုး၊ အွန်ဂီလူမျိုး၊ ဂျာရာဝါလူမျိုး နှင့် ကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ် လုံးဝဖြတ်တောက်ထားသည့် ဆန်တီနယ်လူမျိုးများ။မလေးရှားနိုင်ငံမှ ဆီမန်လူမျိုးများ (၎င်းတို့အနက် ဘတ်တက်လူမျိုးများ ပါဝင်သည်) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော မာနစ်လူမျိုးများ။ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ နီဂရီတိုလူမျိုးစု ၃၀ ခန့် ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် လူဇွန်ကျွန်းမှ အာတာလူမျိုးများ၊ ဗီဆာယာကျွန်းမှ အာတီနှင့် တူမန်ဒေါ့လူမျိုးများအပြင် မင်ဒါနာအိုကျွန်းမှ မာမန်ဝါလူမျိုးများမှာ ထင်ရှားသည်။
၎င်းတို့သည် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အရပ်ရပ်သို့ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း ပုညှက်သော အရပ်အမောင်း၊ ရစ်တွန့်သော ဆံပင်နှင့် ညိုမည်းသော အသားအရေ စသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်အပြင်များ တူညီကြသည်။ ခေတ်သစ်မျိုးရိုးဗီဇ သုတေသနများအရ ဖိလစ်ပိုင်နီဂရီတိုများနှင့် အန်ဒမန်ကျွန်းစုသားများသည် အချင်းချင်း ဗီဇအရ ကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောဆုံး လူသားရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုသမိုင်း ကို ဖော်ပြနေသည့် အရေးကြီးသော ရှေးဦးဌာနေမျိုးရိုးဗီဇအလွှာ ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြဆဲ ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမြစ်
[ပြင်ဆင်ရန်]နီဂရီတို (Negrito) ဟူသော စကားလုံးသည် စပိန်ဘာသာစကား နှင့် ပေါ်တူဂီဘာသာစကား မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်[၁]။ စပိန်ဘာသာစကားတွင် အမည်းရောင်ကို Negro (နီဂရို) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား အချစ်စနိုးဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သေးငယ်သည်ဟု ပြသရန်သော်လည်းကောင်း နောက်ဆက်တွဲပုဒ် "-ito" ကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် "Negrito" ၏ တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူမည်းလေးများ" (Little black persons) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်[၂]။ ၁၆ ရာစုတွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများသို့ ရောက်ရှိလာသော စပိန်ကွန်ကစ္စတာဒို (Conquistadors) များသည် ထိုဒေသတွင် အာဖရိကတိုက်သားများကဲ့သို့ အသားညိုမည်းပြီး အရပ်အမောင်း သေးငယ်သော ရှေးဦးမုဆိုးသားကောင်ရှာဖွေသူ လူမျိုးစုများကို စတင်တွေ့ရှိချိန်တွင် ဤအမည်ကို ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်[၂]။
မြန်မာဘာသာစကားတွင် အသားမည်းသော လူမျိုးများ သို့မဟုတ် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်ရှိ ကျွန်းသားများကို "ကပ္ပလီ" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကပ္ပလီကျွန်းစု (Andaman Islands) ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်[၃]။ သို့သော် ၎င်းစကားလုံး၏ မူလမြစ်ဖျားမှာ ပါဠိနှင့် သက္ကတဘာသာစကားတို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဟိန္ဒူဒဏ္ဍာရီလာ ရာမယဏဇာတ်တော်မှ နတ်မျောက်ကြီး ဟနုမန် (Hanuman) ကို မလေးဘာသာစကားဖြင့် Handuman ဟု ခေါ်ဆိုရာမှတစ်ဆင့် အင်္ဂလိပ်လို Andaman ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်[၄]။ မြန်မာတို့သည် ထို "Andaman" ကျွန်းသားများကို အစွဲပြု၍ "ကပ္ပလီ" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
အချို့သော ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ သမိုင်းတစ်လျှောက် အာရပ်ကုန်သည်များသည် အစ္စလမ်ဘာသာဝင်မဟုတ်သော လူမည်းများကို Kafir (ခါဖီရ် - သစ္စာမဲ့သူ/ဘာသာမဲ့သူ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြရာမှ အရှေ့တောင်အာရှသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ပင်လယ်ရေကြောင်းခရီးဖြင့် "ကပ္ပလီ" (သို့မဟုတ်) "ကပ္ပီရီ" (Cafri/Caffre) ဟူ၍ မြန်မာ့ဝေါဟာရထဲသို့ ပျော်ဝင်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်းလည်း ထောက်ပြကြသည်[၅]။
မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ နောက်ခံသမိုင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]နီဂရီတိုများသည် အာဖရိကမှ ရွှေ့ပြောင်းလာပြီးနောက် တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းလမ်းကြောင်း အတိုင်း လိုက်ပါလာခဲ့ကြသည့် ရှေးဦးလူသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသော DNA လက္ခဏာများမှာ Y-Chromosome Haplogroup D နှင့် C အပြင်၊ Mitochondrial DNA (mtDNA) Haplogroup M ဆင်းသက်လာမှုများ ဖြစ်ကြသည်[၆]။
အရှေ့တောင်အာရှသို့ နောက်ပိုင်းတွင် (လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ခန့်) ကျောက်ခေတ် စိုက်ပျိုးရေးသမားများဖြစ်သည့် ဩစထရိုအေးရှားတစ် နှင့် ဩစထရိုနီးရှန်း စကားပြော အုပ်စုများ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှတဆင့် စီးဝင်လာသောအခါ ဒေသခံ နီဂရီတိုများနှင့် သွေးနှောမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်[၇]။
မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်သော ကုန်းမကြီးဒေသတွင် လက်ရှိ နေထိုင်သူအများစုမှာ ဩစထရိုအေးရှားတစ်၊ တိုင်-ကဒိုင် နှင့် တရုတ်-တိဗက် နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။ ကုန်းမကြီး အရှေ့တောင်အာရှသားများတွင် ရှေးဦး နီဂရီတို (Hòa Bìnhian မုဆိုးသားကောင်ရှာဖွေသူ အုပ်စုများနှင့် ဆင်တူသော) မျိုးရိုးဗီဇ ပါဝင်မှု အနည်းငယ် (ခန့်မှန်းခြေ ၅% မှ ၁၅% ဝန်းကျင်) ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ရှေးဟောင်း DNA (aDNA) သုတေသနများက ဖော်ပြနေသည်[၈]။ အထူးသဖြင့် မလေးရှားကျွန်းဆွယ်နှင့် ထိစပ်နေသော ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ဒေသခံများနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ အချို့သော ကုန်းမြင့်မျိုးနွယ်စုများတွင် နီဂရီတို မျိုးရိုးဗီဇ ပိုမိုမြင့်မားစွာ ကျန်ရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်[၉]။
အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူနှင့် တီမောလက်စ်တေ နိုင်ငံများ ပါဝင်သော ကျွန်းစုဒေသတွင် နီဂရီတို မျိုးရိုးဗီဇ သက်ရောက်မှုမှာ ပိုမိုထင်ရှားပြီး ကွဲပြားမှု ရှိသည်။ဖိလစ်ပိုင်ရှိ လက်ရှိ ဩစထရိုနီးရှန်း စကားပြော လူဦးရေအများစုတွင် နီဂရီတို (Aeta) မျိုးရိုးဗီဇ သွေးနှောမှု အတော်အတန် မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေသည်။ သုတေသနများအရ ဖိလစ်ပိုင်သားအချို့တွင် နီဂရီတို DNA ၁၀% မှ ၃၀% ထိ ပါဝင်ပတ်သက်မှု ရှိနေသည်[၁၀]။ မလေးရှားနိုင်ငံရှိ အိုရန်းအက်စလီ (Orang Asli) စစ်မှန်သော ကနဦးသားမင်းများတွင် နီဂရီတို မျိုးရိုးဗီဇ အထင်ရှားဆုံး ရှိနေပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင် မလေးလူမျိုးများထံသို့လည်း သွေးနှော စီးဆင်းခဲ့သည်[၉]။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင်မူ အနောက်ဘက်ကျွန်းများ (ဆူမားတြား၊ ဂျာဗား) ထက် အရှေ့ဘက်ကျွန်းစုများ (နူဆာတင်းဂါးရား၊ မာလုကု နှင့် ပါပူအာနှင့် နီးစပ်သော ဒေသများ) သို့ ရောက်ရှိလေလေ ရှေးဦးနီဂရီတိုနှင့် မီလာနီရှန်း (Melanesian) မျိုးရိုးဗီဇ ပိုမိုမြင့်မားလာလေလေ ဖြစ်သည်[၁၁]။
ထူးခြားသော မျိုးရိုးဗီဇ သက်ရောက်မှုတစ်ခုမှာ ဖိလစ်ပိုင်ရှိ 'Ayta Magbukon' ဟုခေါ်သော နီဂရီတို အုပ်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးဟောင်းလူသားမျိုးစိတ် ဖြစ်သည့် ဒန်းနီဆိုဗင် (Denisovan) DNA ပါဝင်မှု အမြင့်မားဆုံး (၅% ခန့်) ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်[၁၂]။ ဒေသတွင်း သွေးနှောမှုများကြောင့် ဤရှေးဟောင်း DNA အစအနများသည် လက်ရှိ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုသားများ၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်မှု မျိုးရိုးဗီဇများအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိနေစေခဲ့သည်။
ခြုံငုံ၍ဆိုရသော် နီဂရီတို မျိုးရိုးဗီဇသည် လက်ရှိ အရှေ့တောင်အာရှသားများ၏ ခန္ဓာဗေဒ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါခုခံနိုင်စွမ်း တို့တွင် ပျော်ဝင်လျက်ရှိသည်။ ကုန်းမကြီးသားများတွင် အရှေ့အာရှ (East Asian) ဗီဇက လွှမ်းမိုးပြီး နီဂရီတိုဗီဇ အနည်းငယ်သာ ကျန်ရှိတော့သော်လည်း၊ ကျွန်းစုနိုင်ငံများ (အထူးသဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အရှေ့ဘက် အင်ဒိုနီးရှား) တွင်မူ နီဂရီတို မျိုးရိုးဗီဇ သက်ရောက်မှုသည် ယနေ့တိုင် သိသာထင်ရှားစွာ ကျန်ရစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ Endicott၊ P. (2013)။ The Background to Kawasan Negrito Studies။ Routledge။ pp. 1–10။
- 1 2 Zaide၊ S. (1999)။ The Philippines: A Unique Nation။ All-Nations Publishing။ pp. 32–34။
- ↑ သန်းထွန်း (2004)။ မြန်မာ့သမိုင်းပုံစံများ။ မုံရွေးစာပေ။ p. 45။
- ↑ Temple၊ R. C. (1903)။ The Andaman and Nicobar Islands။ Government Printing, India။ pp. 2–5။
- ↑ Yule၊ H.; Burnell၊ A. C. (1903)။ Hobson-Jobson: A Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words and Phrases။ John Murray။ pp. 140–142။
- ↑ "Reconstructing Indian population history" (2009). Nature 461 (7263): 489–494. doi:.
- ↑ ကိုးကား အမှား - Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Lipson2018". - ↑ "The prehistoric admixture history of mainland Southeast Asia" (2018). Science 361 (6397): 88–92. doi:.
- 1 2 "Insights into the Genetic History of the Orang Asli of Malaysia" (2015). BMC Genomics 16: 616. doi:.
- ↑ "Multiple migrations to the Philippines during the last 50,000 years" (2021). Proceedings of the National Academy of Sciences 118 (13). doi:.
- ↑ "Complex Patterns of Admixture on the Island of Sumba, Indonesia" (2017). American Journal of Physical Anthropology 163 (4): 731–743. doi:.
- ↑ "Philippine Ayta possess the highest level of Denisovan ancestry in the world" (2021). Current Biology 31 (19): 4219–4230. doi:.