နန်မန်
| နန်မန် | |||||||||||||||||||
 ကျိုးမင်းဆက် ခေတ် ပထဝီဝင် - ဟွာရှား နှင့် ၎င်းအား ဝိုင်းရံထားသော အရပ်လေးမျက်နှာ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်သည့် အရှေ့ဘက်တွင် တုံယီ၊ တောင်ဘက်တွင် နန်မန်၊ အနောက်ဘက်တွင် ရှီရုန် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ဘေတီ။ | |||||||||||||||||||
| ရိုးရာ တရုတ် | 南蠻 | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ရိုးရှင်းသော တရုတ် | 南蛮 | ||||||||||||||||||
| ဆိုလိုရင်း | တောင်ပိုင်းမန် | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
မန်၊ နန်မန် သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းမန် သည် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ယန်ဇီမြစ် ဝှမ်းတစ်ဝိုက်တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဟောင်း ဌာနေတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။[၁] ရှေးခေတ် တရုတ်သမိုင်း မှတ်တမ်းများတွင် နန်မန်းဟူသော အသုံးအနှုန်းကို လူမျိုးစုများစွာကို စုံပေါင်းဖော်ပြရန် ထီးသုံးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့အနက် ခေတ်သစ် မြောင်လူမျိုး ကဲ့သို့ မြောင်-မီယန် အုပ်စုဝင်များ၊ ကျွမ့်၊ တိုင်-ကဒိုင်း လူမျိုးစုများ၏ ဘိုးဘေးများ အပြင် ဂျိန်းဖော၊ ယီ၊ လီဆူ နှင့် ရှေ့ပြေး-ဗမာလူမျိုး တို့ကဲ့သို့သော တရုတ်-တိဗက် အုပ်စုဝင်များလည်း ပါဝင်ကြသည်။[၂]
ထိုအသုံးအနှုန်းသည် နယ်မြေတိုးချဲ့လာသော ဟွာရှား (ဟန်တရုတ်) ယဉ်ကျေးမှု၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် မည်သည့် လူမျိုးစုကိုမဆို ညွှန်းဆိုသည့် အစုအဝေး အမည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျိုးမင်းဆက် ကာလအတွင်း ချူပြည်နယ် က ယန်ဇီဒေသ၏ အများစုကို လွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး အချို့သော အုပ်စုများသည် ဟွာရှား ယဉ်ကျေးမှု စိမ့်ဝင်မှု ခဲ့ရသော်လည်း၊ ဤ နန်မန်း လူမျိုးစုများကို တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်း တည်ဆောက်ထားသည့် ဗဟိုပြု အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် နိုင်ငံတစ်ခုမျှ မရှိခဲ့ပေ။[၃]
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
[ပြင်ဆင်ရန်]တရုတ်ဘာသာစကား တွင် "မန်" (Man - တရုတ်: 蠻) ဟူသော စာလုံးသည် ရှေးခေတ်ကတည်းက စတင်သုံးစွဲခဲ့သည့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ အမည်နာမတစ်ခု ဖြစ်သည်။[၁] တရုတ်အလယ်ပိုင်း လွင်ပြင် တွင် နေထိုင်သည့် ဟွာရှား (ဟန်တရုတ်) သမိုင်းရေးဆရာများသည် ၎င်းတို့၏ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ် ပြင်ပရှိ မိမိတို့၏ တောင်ဘက်နယ်စပ် တောင်တန်းဒေသများ၌ အခြေချနေထိုင်ကြသော ဌာနေလူမျိုးစုများကို "နန်မန်" (Nanman - တရုတ်: 南蠻) သို့မဟုတ် "တောင်ပိုင်းမန်" ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။[၃] ဤဝေါဟာရတွင် ပါဝင်သော "နန်း" (Nan) သည် "တောင်ဘက်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ "မန်" (Man) သည် ဟန်တရုတ် ယဉ်ကျေးမှု မစိမ့်ဝင်သေးသည့် အနုပညာ၊ ဘာသာစကားနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း ကွဲပြားသော တောင်ပိုင်းနေ လူမျိုးစုများကို စုံပေါင်း၍ ညွှန်းဆိုသော ထီးသုံးအမည် ဖြစ်သည်။[၁][၃]
သမိုင်းကြောင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ကျိုးမင်းဆက် (ခရစ်မပေါ်မီ ၁၀၄၆–၂၅၆) ကာလမှစ၍ တရုတ်သမိုင်း မှတ်တမ်းများတွင် မန်လူမျိုးစုများအကြောင်းကို စတင်တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယန်ဇီမြစ် ၏ တောင်ဘက်၊ ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ဒေသများဖြစ်ကြသော ယူနန်၊ ရူးကျိုး၊ ကွမ်စီ နှင့် ဟူနန် ပြည်နယ်များတွင် ပံ့ဖြန့်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။[၃] သုံးပြည်ထောင်ခေတ် (ခရစ်နှစ် ၂၂၀–၂၈၀) တွင် ရှူးဟန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ကျူးကော့လျံ ၏ တောင်ပိုင်းစစ်ဆင်ရေးအရ နန်မန် ဒေသများကို အနိုင်ယူထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်မှာ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။[၃]
ထန်မင်းဆက် ကာလ (ခရစ်နှစ် ၇ ရာစု – ၁၀ ရာစု) တွင် ယူနန်ဒေသရှိ မန် လူမျိုးစု အစုအဝေး ၆ စုကို ပေါင်းစည်း၍ နန်ကျောက် နိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။[၁] ခရစ်နှစ် ၈၆၃ ခန့်တွင် ရေးသားခဲ့သော တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်သည့် မန်ရှု (Manshu - မန်တို့၏ မှတ်တမ်း) ၌ နန်ကျောက် စစ်တပ်အတွင်း ပါဝင်လာခဲ့သည့် တိဗက်-ဗမာနွယ် ရှေးပြေး-ဗမာ အုပ်စုများကိုလည်း မန်မျိုးစုများအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။[၁] အဆိုပါ နန်ကျောက်တပ်များ၏ အေဒီ ၉ ရာစုအတွင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုနှင့်အတူ မန် (ရှေ့ပြေး-ဗမာ) စစ်သည်တော်များနှင့် ဌာနေ ပျူလူမျိုး တို့၏ သွေးနှော ပေါင်းစပ်မှုမှတစ်ဆင့် ယနေ့ခေတ် ဗမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အုတ်မြစ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။[၂]
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- 1 2 3 4 5 Fan, C. (c. 863). Manshu (Book of the Southern Barbarians), translated by Luce, G.H., Cornell University, 1961.
- 1 2 Kutanan, W., et al. (2019). "Paternal and maternal lineages reveal the origins and genetic structure of the Bamar and other ethnic groups in Myanmar". Scientific Reports, 9(1), 13180.
- 1 2 3 4 5 Coedès, G. (1968). The Indianized States of Southeast Asia. Australian National University Press.