မာတိကာသို့ ခုန်သွားရန်

ဒွန်တွဲကာနယ်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ

ဖီးလ်ဒ် (field) K အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (vector spaces) အကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပုံဖော်မှု (linear mapping) f:X→Y ၏ ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) ဆိုသည်မှာ f ၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ကို f ၏ ပုံရိပ် (image) ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော စားလဒ်ရပ်ဝန်း (quotient space) Y/im⁡(f) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲကာနယ်၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ကို f ၏ ဒွန်တွဲအဆင့် (corank) ဟု ခေါ်သည်။

ဒွန်တွဲကာနယ်များသည် ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (category theory) ရှိ ကာနယ်များ (kernels) ၏ ဒွန်တွဲ (dual) ဖြစ်ကြသည်။ အသေးစိတ်ဆိုရသော် ကာနယ်သည် အရင်းအမြစ် (domain) သို့ ပုံဖော်သည့် အရင်းအမြစ်၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) ဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲကာနယ်မှာမူ ပစ်မှတ် (codomain) မှ ထွက်ခွာပုံဖော်သည့် ပစ်မှတ်၏ စားလဒ်အရာဝတ္ထု (quotient object) ဖြစ်သည်။[၁] မျဉ်းဖြောင့်ညီမျှခြင်း (linear equation) f(x)=y အတွက် အဖြေ (solution) တည်ရှိရန် y အနေဖြင့် ပြည့်စုံစေရမည့် ကန့်သတ်ချက်များ (constraints) သို့မဟုတ် အတားအဆီးများ (obstructions) ကို ဒွန်တွဲကာနယ်က တိုင်းတာပေးပြီး အဖြေတစ်ခု တည်ရှိသည့်အခါ ထိုအဖြေ၏ လွတ်လပ်စွာပြောင်းလဲနိုင်သော အတိုင်းအတာအရေအတွက် (degrees of freedom) ကိုမူ ကာနယ်က တိုင်းတာပေးသည်။

ပိုမိုယေဘုယျကျစွာဆိုရသော် သုညမော်ဖစ်ဇင်များပါရှိသော ကတ်တဂိုရီ (category with zero morphisms) တစ်ခုအတွင်းရှိ အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) သို့မဟုတ် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများ (Hilbert spaces) အကြားရှိ ကန့်သတ်ချက်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့်အော်ပရေတာ (bounded linear operator) ကဲ့သို့သော မော်ဖစ်ဇင် (morphism) f:X→Y ၏ ဒွန်တွဲကာနယ်ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု (object) Q နှင့် မော်ဖစ်ဇင် q:Y→Q တို့ ပေါင်းစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) qf သည် ထိုကတ်တဂိုရီ၏ သုညမော်ဖစ်ဇင် (zero morphism) ဖြစ်ပြီး q သည် ဤဂုဏ်သတ္တိ (property) နှင့် သက်ဆိုင်သော အလုံးစုံအကျုံးဝင်သည့် (universal) မော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။[၂] မကြာခဏ မော်ဖစ်ဇင် q ကို ချန်လှပ်ရေးသားလေ့ရှိပြီး အရာဝတ္ထု Q ကိုယ်တိုင်ကိုသာ f ၏ ဒွန်တွဲကာနယ်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

အဘီလီယန်အုပ်စုများ (abelian groups)၊ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ သို့မဟုတ် ကွင်း (ring) တစ်ခုအပေါ်ရှိ မော်ဂျူးများ (modules) ကဲ့သို့သော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ကတ်တဂိုရီများ (algebraic categories) တွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) f:X→Y ၏ ဒွန်တွဲကာနယ်သည် ပုံမှန်စားလဒ်ပရိုဂျက်ရှင်း (canonical quotient projection) နှင့်အတူတွဲလျက်ရှိသော စားလဒ် (quotient) Y/im⁡(f) ပင်ဖြစ်သည်။ ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများနှင့် ကန့်သတ်ချက်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့်အော်ပရေတာများ၏ ကတ်တဂိုရီကဲ့သို့သော တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ (topological) အခြေအနေများတွင်မူ ကတ်တဂိုရီသဘောတရားအရ ဒွန်တွဲကာနယ် (categorical cokernel) ကို တည်ဆောက်ရန် စားလဒ်မယူမီ ပုံရိပ်၏ စံနှုန်းအပိတ် (norm closure) ကို ဦးစွာရယူရပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် စားလဒ် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (quotient Hilbert space) Y/im⁡(f)‾ ကို ရရှိသည်။ သို့ရာတွင် ဖရက်ဒ်ဟုမ်း အော်ပရေတာများ (Fredholm operators) သီအိုရီကဲ့သို့သော အော်ပရေတာသီအိုရီ (operator theory) ၌ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ စားလဒ် (algebraic quotient) Y/im⁡(f) ကိုလည်း ဒွန်တွဲကာနယ်ဟုပင် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။

ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Formal definition)

[ပြင်ဆင်ရန်]

ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (category theory) တွင် 𝒞 သည် သုညမော်ဖစ်ဇင်များပါရှိသော ကတ်တဂိုရီ (category with zero morphisms) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ 𝒞 အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) f:X→Y ၏ ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) ကို f နှင့် သုညမော်ဖစ်ဇင် (zero morphism) 0XY:X→Y တို့၏ ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (coequalizer) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။[၃][၄]

coker⁡(f)=coeq⁡(f,0XY)

အတိအလင်းဖော်ပြရသော် f:X→Y ၏ ဒွန်တွဲကာနယ်သည် အရာဝတ္ထု (object) Q နှင့် မော်ဖစ်ဇင် q:Y→Q တို့ ပေါင်းစည်းထားခြင်းဖြစ်ပြီး အောက်ပါ ပုံကြမ်း (diagram) ကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ပြည့်စုံစေသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ qf=0XQ ဖြစ်ပြီး ပုံကြမ်းအတွင်းရှိ 0 သင်္ကေတသည် သက်ဆိုင်ရာ သုညမော်ဖစ်ဇင်များကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့ပြင် q သည် ဤဂုဏ်သတ္တိ (property) နှင့် သက်ဆိုင်သော အလုံးစုံအကျုံးဝင်သည့် (universal) မော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်ဆိုရသော် q′f=0XQ′ ကို ပြည့်စုံစေသည့် မည်သည့်အရာဝတ္ထု Q′ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် q′:Y→Q′ အတွက်မဆို q′=uq ဖြစ်စေပြီး အောက်ပါပုံကြမ်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် (unique morphism) u:Q→Q′ တည်ရှိသည်။[၅]

စံသတ်မှတ်ချက် (standard convention) အရ ဒွန်တွဲကာနယ် ဟူသော အသုံးအနှုန်း (term) သည် အတွဲ (pair) (Q,q) ကိုဖြစ်စေ၊ အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော မော်ဖစ်ဇင် (universal morphism) q:Y→Q ကိုဖြစ်စေ၊ အရာဝတ္ထု Q သက်သက်ကိုဖြစ်စေ ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော တည်ဆောက်ပုံများ (universal constructions) အားလုံးကဲ့သို့ပင် ဒွန်တွဲကာနယ်သည် တည်ရှိပါက တစ်ခုတည်းသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့် (unique up to a unique isomorphism) ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အကယ်၍ q:Y→Q နှင့် q′:Y→Q′ တို့သည် f:X→Y ၏ ဒွန်တွဲကာနယ်နှစ်ခု ဖြစ်ကြပါက q′=uq ဖြစ်စေသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (unique isomorphism) u:Q→Q′ တည်ရှိသည်။[၆]

ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်းများအားလုံးကဲ့သို့ပင် မည်သည့်ဒွန်တွဲကာနယ် q:Y→Q မဆို မလွဲမသွေ အပီမော်ဖစ်ဇင် (epimorphism) တစ်ခု ဖြစ်သည်။[၇] ပြောင်းပြန်အားဖြင့် (conversely) အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုခု၏ ဒွန်တွဲကာနယ်ဖြစ်ပါက ယင်းကို မူမှန် (normal) သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲမူမှန် (conormal) ဟု ခေါ်သည်။ ထို့အတူ ကတ်တဂိုရီ (category) တစ်ခုအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် မူမှန်ဖြစ်ပါက ထိုကတ်တဂိုရီကို ဒွန်တွဲမူမှန် ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of groups) သည် ဒွန်တွဲမူမှန်ဖြစ်သည်။[၈] ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (monomorphism) တစ်ခုသည် မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုခု၏ ကာနယ် (kernel) ဖြစ်ပါက ယင်းကို မူမှန် ဟု ခေါ်ပြီး ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် မူမှန်ဖြစ်ပါက ထိုကတ်တဂိုရီကို မူမှန် ဟု ခေါ်သည်။

အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီတွင် အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) f:G→H ၏ ဒွန်တွဲကာနယ်သည် ပုံမှန်စားလဒ်ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical quotient homomorphism) H→H/N နှင့်အတူတွဲလျက်ရှိသော စားလဒ်အုပ်စု (quotient group) H/N ဖြစ်ပြီး ယင်း၌ N သည် H အတွင်းရှိ ပုံရိပ် (image) im⁡(f) ၏ မူမှန်အပိတ် (normal closure) ဖြစ်သည်။[၉] အဘီလီယန် အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of abelian groups) တွင်မူ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တိုင်းသည် မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (normal subgroup) ဖြစ်သောကြောင့် ဒွန်တွဲကာနယ်သည် f ၏ ပုံရိပ်အပေါ် မော်ဂျူလို (modulo) ယူထားသော H ၏ စားလဒ်အုပ်စုပင် ဖြစ်သည်။

coker⁡(f)=H/im⁡(f)

ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် တိကျသော ကိန်းစဉ်များ (Properties and exact sequences)

[ပြင်ဆင်ရန်]

အပေါင်းအခြေခံအကြိုကတ်တဂိုရီ (preadditive category) တစ်ခုတွင် ဟွမ်းအစု (hom-set) Hom⁡(X,Y) အသီးသီးသည် ပေါင်းခြင်း (addition) အောက်၌ အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group) တစ်ခုဖြစ်ပြီး အပေါင်းဆိုင်ရာထပ်တူရ (additive identity) 0XY သည် သုညမော်ဖစ်ဇင် (zero morphism) အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီ (category) မျိုးတွင် မော်ဖစ်ဇင် (morphism) q:Y→Q သည် မျဉ်းပြိုင်မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) ဖြစ်ကြသည့် f,g:X→Y နှစ်ခုကို ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်းပြုခြင်း (coequalizes) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ q(g−f)=0XQ ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် f နှင့် g တို့၏ ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (coequalizer) သည် တည်ရှိပါက ယင်းတို့၏ ခြားနားခြင်းရလဒ် (difference) ၏ ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) နှင့် တစ်ထပ်တည်းကျသည်။[၁၀]

coeq⁡(f,g)=coker⁡(g−f)

အပေါင်းအခြေခံအကြိုကတ်တဂိုရီ၏ အထူးအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သော အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (abelian category) တစ်ခုတွင် မော်ဖစ်ဇင် f ၏ ပုံရိပ် (image) ကို ပစ်မှတ် (codomain) ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (subobject) တစ်ခုအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒွန်တွဲပုံရိပ် (coimage) ကို အရင်းအမြစ် (domain) ၏ စားလဒ်အရာဝတ္ထု (quotient object) တစ်ခုအနေဖြင့်လည်းကောင်း ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) အထိ အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။

im⁡(f)=ker⁡(coker⁡(f)),coim⁡(f)=coker⁡(ker⁡(f)).

အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် မူမှန် (normal) ရော ဒွန်တွဲမူမှန် (conormal) ပါ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (monomorphism) m တိုင်းသည် အရာဝတ္ထုပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် ၎င်းကိုယ်ပိုင် ဒွန်တွဲကာနယ်၏ ကာနယ် (kernel) ဖြစ်သည်။

m=ker⁡(coker⁡(m))

ဖီးလ်ဒ် (field) K အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (vector spaces) ၏ မျဉ်းဖြောင့်ပုံဖော်မှု (linear map) သို့မဟုတ် ကွင်း (ring) R အပေါ်ရှိ မော်ဂျူးများ (modules) ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) T:V→W အတွက် ကာနယ်နှင့် ဒွန်တွဲကာနယ်တို့သည် အောက်ပါ ကိန်းပိုင်းလေးခုပါ တိကျသော ကိန်းစဉ် (four-term exact sequence) အတွင်း အံဝင်ခွင်ကျ ပါဝင်ကြသည်။

0→ker⁡(T)⟶ιV⟶TW⟶πcoker⁡(T)→0,

ယင်းတွင် ι သည် ပုံမှန်ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း (canonical inclusion) ဖြစ်ပြီး π သည် coker⁡(T)=W/im⁡(T) ပေါ်သို့ ပုံဖော်သည့် ပုံမှန်စားလဒ်ပရိုဂျက်ရှင်း (canonical quotient projection) ဖြစ်သည်။

T:V→W ပါဝင်သော မျဉ်းဖြောင့်ညီမျှခြင်း (linear equation) T(v)=w အတွက် အောက်ပါဂုဏ်သတ္တိများ (properties) ရရှိသည်။

  • ker⁡(T) သည် တစ်ပြေးညီညီမျှခြင်း (homogeneous equation) T(v)=0 ၏ အဖြေများ (solutions) ပါဝင်သော ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ဖြစ်သည်။ T(v)=w အတွက် အဖြေ v0 တစ်ခု တည်ရှိသည့်အခါ အဖြေအစု (solution set) အပြည့်အစုံမှာ အဖိုင်းရပ်ဝန်းပိုင်း (affine subspace) v0+ker⁡(T) ဖြစ်ပြီး အတိုင်းအတာအဆုံးရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (finite-dimensional vector spaces) အတွက် dim⁡(ker⁡(T)) သည် အဖြေ၏ လွတ်လပ်စွာပြောင်းလဲနိုင်သော အတိုင်းအတာအရေအတွက် (degrees of freedom) ဖြစ်သည်။
  • T(v)=w ၌ အဖြေတစ်ခု ရှိနေခြင်း ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ကိုဆက် (coset) [w]=w+im⁡(T) သည် coker⁡(T) အတွင်းရှိ သုညအစုဝင် (zero element) ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် coker⁡(T)=W/im⁡(T) သည် ဖြေရှင်း၍ရနိုင်စွမ်း (solvability) အပေါ် အတားအဆီးများ (obstructions) ကို တိုင်းတာပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် w အပေါ် သက်ရောက်သည့် တစ်ပြေးညီ မျဉ်းဖြောင့်ကန့်သတ်ချက်များ (homogeneous linear constraints) သည် ချေဖျက်ကိန်း (annihilator) (im⁡(T))0≅(coker⁡(T))∗ အတွင်းရှိ မျဉ်းဖြောင့်ဖန်ရှင်နယ်များ (linear functionals) နှင့် အလိုက်သင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အတိုင်းအတာအဆုံးရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများအတွက် dim⁡(coker⁡(T)) သည် T(v)=w ၌ အဖြေတစ်ခု ရှိစေရန် w အနေဖြင့် ပြည့်စုံစေရမည့် အမှီအခိုကင်းသော မျဉ်းဖြောင့်ကန့်သတ်ချက်များ (independent linear constraints) ၏ အရေအတွက် ဖြစ်သည်။

W သည် အတိုင်းအတာအဆုံးရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည့်အခါ dim⁡(W/im⁡(T))=dim⁡(W)−dim⁡(im⁡(T)) ဖြစ်သဖြင့် ဒွန်တွဲအဆင့် (corank) ဖြစ်သော ဒွန်တွဲကာနယ်၏ အတိုင်းအတာ (dimension) နှင့် အဆင့် (rank) ဖြစ်သော ပုံရိပ်၏ အတိုင်းအတာတို့သည် အောက်ပါညီမျှခြင်း (equation) ကို ပြည့်စုံစေသည်။

dim⁡(coker⁡(T))+dim⁡(im⁡(T))=dim⁡(W)

ဥပမာအားဖြင့် T(x,y)=(0,y) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော မျဉ်းဖြောင့်ပုံဖော်မှု T:ℝ2→ℝ2 ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ညီမျှခြင်း T(x,y)=(a,b) ၌ အဖြေတစ်ခု ရှိနေခြင်း ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ မျဉ်းဖြောင့်ကန့်သတ်ချက် တစ်ခုတည်းဖြစ်သည့် a=0 ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် အဖြေအစုမှာ လွတ်လပ်စွာပြောင်းလဲနိုင်သော အတိုင်းအတာ တစ်ခုတည်းရှိသည့် အဖိုင်းရပ်ဝန်းပိုင်း {(x,b):x∈ℝ}=(0,b)+{(x,0):x∈ℝ} ဖြစ်သည်။ ဤဥပမာတွင် ကာနယ်သည် ရပ်ဝန်းပိုင်း ker⁡(T)={(x,0):x∈ℝ}⊆ℝ2 ဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲကာနယ် coker⁡(T)=ℝ2/im⁡(T) သည် (a,b)+im⁡(T)↦a ပုံဖော်မှု (map) အရ ℝ နှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ ယင်း၌ ကိုဩဒိနိတ် (coordinate) a သည် အဖြေတည်ရှိမှု (existence of a solution) အပေါ် အတားအဆီးကို ကိုယ်စားပြုသည်။

မျဉ်းဖြောင့်ပုံဖော်မှု သို့မဟုတ် မော်ဂျူးဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (module homomorphism) T:V→W အတွက် ကာနယ်က အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု (injectivity) ကို စစ်ဆေးပေးသည့်နည်းတူ ဒွန်တွဲကာနယ်က ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်မှု (surjectivity) ကို စစ်ဆေးပေးသည်။ အသေးစိတ်ဆိုရသော် T သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော (injective) ပုံဖော်မှု ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ker⁡(T)={0} ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်ပြီး T သည် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော (surjective) ပုံဖော်မှု ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ coker⁡(T)={0} သို့မဟုတ် တစ်နည်းအားဖြင့် im⁡(T)=W ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ပိုမိုယေဘုယျကျစွာဆိုရသော် မည်သည့်အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မော်ဖစ်ဇင် f သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ker⁡(f)=0 ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်ပြီး အပီမော်ဖစ်ဇင် (epimorphism) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ coker⁡(f)=0 ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ (category of groups) ၌ coker⁡(f) သည် အသေးအဖွဲ (trivial) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ im⁡(f) ၏ မူမှန်အပိတ် (normal closure) သည် ပစ်မှတ်နှင့် တူညီခြင်းပင်ဖြစ်ပြီး ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ (category of Hilbert spaces) ၌မူ စားလဒ် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (quotient Hilbert space) Y/im⁡(f)‾={0} ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ f တွင် သိပ်သည်းသော ပုံရိပ် (dense image) ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ကိုးကား (References)

[ပြင်ဆင်ရန်]
  • Mac Lane၊ Saunders (1998)၊ Categories for the Working Mathematician၊ Graduate Texts in Mathematics၊ 5 (2nd ed.)၊ New York: Springer-Verlag၊ ISBN 978-0-387-98403-2
  • Riehl၊ Emily (2016)၊ Category Theory in Context၊ Aurora: Modern Math Originals၊ Mineola, NY: Dover Publications၊ ISBN 978-0-486-80903-8
  1. ↑ Mac Lane (1998), p. 64.
  2. ↑ Mac Lane (1998), p. 64.
  3. ↑ Mac Lane (1998), p. 64.
  4. ↑ Riehl (2016), p. 82.
  5. ↑ Mac Lane (1998), p. 64.
  6. ↑ Riehl (2016), p. 82.
  7. ↑ Mac Lane (1998), p. 64.
  8. ↑ Riehl (2016), p. 139, footnote 8.
  9. ↑ Riehl (2016), p. 82.
  10. ↑ Mac Lane (1998), p. 195.