တိုင်ဘာသာစကားများ

တိုင်
	ကျွမ့်–တိုင်၊ ဒိုင်
ဒေသအလိုက်; ပျံ့နှံ့မှု:	တောင်ပိုင်းတရုတ် (esp.ကွမ်ရှီး,ကွေ့ကျိုး,ယူနန်, ကွမ်တုန်း), အရှေ့တောင်အာရှ, အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ
ခွဲခြားမှု:	ခရာ-ဒိုင် Kam–Tai? Be–Tai? တိုင်; ; ;
ရှေးဦးပထမဖြစ်သော ဘာသာစကား	Proto-Tai
အခွဲများ:	Northern (NT); Central (CT); Southwestern (SWT); (see also Zhuang languages);
ISO 639-2 / 5:	tai
Glottolog:	daic1237
	Distribution of Tai languages:; Northern Tai / Northern Zhuang Central Tai / Southern Zhuang Southwestern Tai / Thai

တိုင် ဘာသာစကားများ (အင်္ဂလိပ်: Tai languages) သို့မဟုတ် ကျွမ့်-တိုင် ဘာသာစကားများ (Zhuang–Tai) သည် ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစု ၏ အဓိကအကျဆုံးနှင့် အပြောဆိုအများဆုံး ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။^[၁] ဤဘာသာစကားအုပ်စုတွင် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့၌ ထင်ရှားသော ဘာသာစကားများစွာ ပါဝင်ပြီး၊ အဖွဲ့ဝင်ဘာသာစကား စုစုပေါင်း (၆၀) ကျော် တည်ရှိသည်။^[၂]

တိုင်ဘာသာစကားများကို ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်-^[၄]

မြောက်ပိုင်း တိုင်အုပ်စု (Northern Tai)သည် တရုတ်နိုင်ငံ ကွမ်းရှီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ မြောက်ပိုင်းရှိ ကျွမ့်ဘာသာစကား (Zhuang) အချို့နှင့် ဗူးရီးဘာသာစကား (Bouyei) တို့ ပါဝင်သည်။
အလယ်ပိုင်း တိုင်အုပ်စု (Central Tai)သည်ကွမ်းရှီ ဒေသတောင်ပိုင်းရှိ ဂျွမ်းဘာသာစကားများနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ နန်ဘာသာစကား (Nung) ၊ ထိုဘာသာစကား (Tày) တို့ ပါဝင်သည်။
အနောက်တောင်ပိုင်း တိုင်အုပ်စု (Southwestern Tai) သည် လူဦးရေအများဆုံး ပြောဆိုသည့် အုပ်စုဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံး ထိုင်းဘာသာစကား (Standard Thai)၊ လာအိုနိုင်ငံ၏ လာအိုဘာသာစကား၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရှမ်းဘာသာစကား (Shan)၊ တိုင်းနေဘာသာစကား (Tai Nuea) နှင့် တိုင်လူးဘာသာစကား (Tai Lü) တို့ ပါဝင်ကြသည်။^[၅]

ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာများ

တိုင်ဘာသာစကားများသည် အခြေခံအားဖြင့် စကားလုံးတစ်လုံးချင်း အဓိပ္ပာယ်ရှိသော (Monosyllabic) နှင့် စကားလုံးအစီအစဉ်အလိုက် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဘာသာစကား (Analytic language) များ ဖြစ်ကြသည်။^[၆] ထို့ပြင် စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကို အသံနိမ့်အမြင့် ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ကွဲပြားစေသည့် အသံနိမ့်အမြင့်ရှိသော ဘာသာစကား (Tonal Languages) များ ဖြစ်ကြပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံတွင် ကတ္တား-ကရိယာ-ကံ (Subject-Verb-Object / SVO) စနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။^[၇]

ကိုးကားချက်များ

↑ Diller၊ Anthony (2008)။ The Tai-Kadai Languages။ Routledge။ ISBN 978-0-7007-1457-5။
↑ Kra-Dai Languages။ 2026 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
↑ Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Daic"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
↑ Li၊ Fang-Kuei (1977)။ A Handbook of Comparative Tai။ University Press of Hawaii။ ISBN 0-8248-0540-2။
↑ Chamberlain, James R. (1975). "A New Look at the History and Classification of the Southwestern Tai Languages". Journal of the Siam Society 63 (1): 49–66.
↑ Comrie၊ Bernard (1989)။ Language Universals and Linguistic Typology။ University of Chicago Press။
↑ ကိုးကား အမှား - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Diller2008".

[Auer2021-1] Diller၊ Anthony (2008)။ The Tai-Kadai Languages။ Routledge။ ISBN 978-0-7007-1457-5။

[EthnologueKraDai-2] Kra-Dai Languages။ 2026 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။

[Glottolog-3] Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Daic"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။

[Li1977-4] Li၊ Fang-Kuei (1977)။ A Handbook of Comparative Tai။ University Press of Hawaii။ ISBN 0-8248-0540-2။

[Chamberlain1975-5] Chamberlain, James R. (1975). "A New Look at the History and Classification of the Southwestern Tai Languages". Journal of the Siam Society 63 (1): 49–66.

[Comrie1989-6] Comrie၊ Bernard (1989)။ Language Universals and Linguistic Typology။ University of Chicago Press။

[Diller2008-7] ကိုးကား အမှား - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "Diller2008".

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]

[၅]

[၆]

[၇]