ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ

ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စု
	Sal languages
ဒေသ	အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ
ဘာသာစကား မိသားစု	တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စု;
ဘာသာစကားကုဒ်များ
ISO 639-3	မရှိ (mis)
Glottolog	sall1238 Sal

ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စု (အင်္ဂလိပ်: Sal languages) သည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုကြီး၏ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုတွင်ပါဝင်သော အကိုင်းအခက်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းအောက်တွင် ဂျိန်းဖော (ကချင်)၊ ဘိုဒို-ဂါရို နှင့် ကော့န်ညတ် နာဂ ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ ဤဘာသာစကားအုပ်စုခွဲကို ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားအများစုတွင် "လူ" ကို "ဆယ်လ်" သို့မဟုတ် ထိုနှင့်အသံတူ စကားလုံးများ သုံးနှုန်းကြသည်ကို အခြေခံ၍ သုတေသီများက အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။^[၁]

အုပ်စုသတ်မှတ်ပုံ သမိုင်းကြောင်း

တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုကြီးအတွင်း၌ ဆယ်လ် ဘာသာစကားအုပ်စုကို သီးခြားမျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်ရန် ဘာသာစကားပညာရှင်များက ကာလရှည်ကြာ စနစ်တကျ သုတေသနပြုခဲ့ကြသည်။

၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း ဗြိတိသျှအိန္ဒိယခေတ် ဂျော့ဂ်ျ အေ ဂီယာဆန် (George A. Grierson) ၏ အိန္ဒိယဘာသာစကားများဆိုင်ရာ စစ်တမ်း (Linguistic Survey of India) တွင် ဤဘာသာစကားများကို "ဗိုဒို-နာဂ-ကချင်" (Bodo-Naga-Kachin) ဟူ၍ အကြမ်းဖျင်း စုစည်းဖော်ပြခဲ့သည်။^[၃] ထို့နောက် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ဘာသာစကားပညာရှင် ပေါလ် ကေ ဘန်းနက်ဒစ်ခ် (Paul K. Benedict) က ၎င်း၏ သုတေသနတွင် "ဗိုဒို-ဂါရို"၊ "ကော့န်ညတ်" နှင့် "ဂျိန်းဖော" ဘာသာစကားများအကြား တူညီသော သဒ္ဒါနှင့် ဝေါဟာရဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများကို စတင်ထောက်ပြခဲ့သည်။^[၄]

သို့သော်လည်း "ဆယ်လ် (Sal)" ဟူသော အမည်နာမဖြင့် တိကျသည့် ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲတစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် စတင်အဆိုပြု သတ်မှတ်ခဲ့သူမှာ အမေရိကန် မနုဿဗေဒနှင့် ဘာသာစကားပညာရှင် ရော်ဘင်စ် ဘားလင်း (Robbins Burling) ဖြစ်သည်။ ၎င်းက ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် သုတေသနစာတမ်း၌ ဤအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားအားလုံးတွင် "လူ" သို့မဟုတ် "အမျိုးသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် မူလမြစ်ဖျားစကားလုံး (Proto-language form) သည် *sal သို့မဟုတ် *chal ဖြစ်ကြသည်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။^[၅]

ဥပမာအားဖြင့်-

ဗိုဒို (Bodo) ဘာသာစကားဖြင့် sua
ဂါရို (Garo) ဘာသာစကားဖြင့် mande (မူလစကားလုံး *sal မှ ဆင်းသက်ပြောင်းလဲမှုရှိသော ပုံစံ)
ဂျိန်းဖော (Jingpho) ဘာသာစကားဖြင့် chya (သို့မဟုတ်) shachah
ကော့န်ညတ် နာဂ (Konyak) ဘာသာစကားဖြင့် sha စသည်ဖြင့် ဘုံတူညီသော နှိုင်းယှဉ်ချက်များကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။^[၅]

ဘားလင်း၏ ဤအဆိုပြုချက်ကို နောက်ပိုင်းတွင် ဂျိမ်းစ် အေ မာတစ်ဆော့ဖ် (James A. Matisoff) ကဲ့သို့သော တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ပါရဂူကြီးများကလည်း ထောက်ခံခဲ့ကြပြီး၊ ယခုအခါတွင် ဤအုပ်စုကို တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ၏ ခိုင်မာသော အကိုင်းအခက်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ကမ္ဘာ့ဘာသာစကား သမိုင်းပညာရပ်တွင် အသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားကြသည်။^[၆]

ကိုးကား

↑ Burling၊ Robbins (2003)။ "The Tibeto-Burman Languages of Northeast India"။ The Sino-Tibetan Languages။ Routledge။ pp. 169–191။
↑ Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Sal"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။
↑ Grierson၊ George A. (1903)။ Linguistic Survey of India။ III: Tibeto-Burman Family။ Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing။
↑ Benedict, Paul K. (1974). "The Sino-Tibetan Tonal System". Sino-Tibetan Linguistics 5: 12–34.
1 2 Burling, Robbins (1983). "The Sal Languages". Linguistics of the Tibeto-Burman Area 7 (2): 1–32.
↑ Matisoff၊ James A. (2003)။ Handbook of Proto-Tibeto-Burman: System and Philosophy of Sino-Tibetan Reconstruction။ University of California Press။ ISBN 978-0-520-09843-5။

[Burling2003-1] Burling၊ Robbins (2003)။ "The Tibeto-Burman Languages of Northeast India"။ The Sino-Tibetan Languages။ Routledge။ pp. 169–191။

[Glottolog-2] Nordhoff၊ Sebastian; Hammarström၊ Harald; Forkel၊ Robert; Haspelmath၊ Martin, eds. (2013)။ "Sal"။ Glottolog။ Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology။

[3] Grierson၊ George A. (1903)။ Linguistic Survey of India။ III: Tibeto-Burman Family။ Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing။

[4] Benedict, Paul K. (1974). "The Sino-Tibetan Tonal System". Sino-Tibetan Linguistics 5: 12–34.

[Burling1983-5] 1 2 Burling, Robbins (1983). "The Sal Languages". Linguistics of the Tibeto-Burman Area 7 (2): 1–32.

[6] Matisoff၊ James A. (2003)။ Handbook of Proto-Tibeto-Burman: System and Philosophy of Sino-Tibetan Reconstruction။ University of California Press။ ISBN 978-0-520-09843-5။

[၁]

[၂]

[၃]

[၄]

[၅]

[၆]