စူဠနိဒ္ဒေသ
| ပိဋကတ် သုံးပုံ |
|---|
| ဝိနယပိဋက |
| သုတ္တန်ပိဋကတ် |
| အဘိဓမ္မာပိဋကတ် |
စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိတော်သည် "စူဠ" (ငယ်သော၊ အသေးစား) နှင့် "နိဒ္ဒေသ" (ညွှန်ပြချက်၊ ရှင်းလင်းချက်) ဟူသော ပါဠိစကားလုံးနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး "အငယ်စား ရှင်းလင်းညွှန်ပြချက်ကျမ်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ ဤကျမ်းသည် ပိဋကတ်သုံးပုံတွင် သုတ္တန်ပိဋက၌ ပါဝင်ပြီး၊ နိကာယ်ငါးရပ်တွင် ခုဒ္ဒကနိကာယ်၌ အကျုံးဝင်သော ကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်သည်။
ကျမ်းပြုစုသူ နှင့် ရည်ရွယ်ချက်
[ပြင်ဆင်ရန်]- ကျမ်းပြုစုသူ: စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိတော်ကို ဓမ္မသေနာပတိဟု တင်စားအပ်သော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ် က ဟောကြားတော်မူသည်ဟု အစဉ်အဆက် လက်ခံထားကြပါသည်။
- ရည်ရွယ်ချက်: ဤကျမ်းသည် သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော်တွင် လာရှိသော ပါရာယနဝဂ် နှင့် ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ် တို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျယ်တဝင့် ခွဲခြားဝေဖန်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြရန် ရည်ရွယ်ပြုစုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ပါဠိတော်စာပေနေရာ
[ပြင်ဆင်ရန်]- ပိဋက: သုတ္တန်ပိဋက
- နိကာယ်: ခုဒ္ဒကနိကာယ်
- အင်္ဂါ ၉ တန်: အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသထေရ်နှင့် အရှင်ဓမ္မပါလထေရ်တို့က ဤကျမ်းကို "သုတ္တ" အင်္ဂါ၌ သွင်းယူကြသည်။ သို့သော် မဟာနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာနှင့် စူဠနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာတို့ကို ပြုစုသော အရှင်ဥပသေနထေရ်ကမူ "ဂါထာ" နှင့် "ဝေယျာကရဏ" အင်္ဂါနှစ်ပါး၌ သွင်းယူထားပါသည်။[၁]
ကျမ်း၏ သဘောသဘာဝနှင့် တင်ပြပုံ
[ပြင်ဆင်ရန်]စူဠနိဒ္ဒေသသည် နိဒ္ဒေသပါဠိတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မူရင်းဓမ္မများကို အခြေခံ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ၊ ပရိယာယ်ပုဒ်များ (စကားလုံးတစ်လုံးတည်းကို အဓိပ္ပာယ်တူ စကားလုံးများစွာဖြင့် ရှင်းလင်းခြင်း) စသည်တို့ဖြင့် ဝေဝေဆာဆာ ဖွင့်ဆိုဟောကြားထားပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်-
- "ကာမာ" (အလိုဆန္ဒ) ဟူသောပုဒ်ကို "ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေကာမာ ဝတ္ထုကာမာစ ကိလေသာကာမာစ" (ကာမဟူသည် အကျဉ်းအားဖြင့် ဝတ္ထုကာမနှင့် ကိလေသာကာမဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်) ဟု ရှင်းပြသည်။
- "သမိဇ္ဈတိ" (ပြီးစီးပြည့်စုံ၏) ဟူသောပုဒ်ကို "သမိဇ္ဈတီတိ ဣဇ္ဈတိ သမိဇ္ဈတိ လဘတိ ပဋိလဘတိ" (သမိဇ္ဈတိဟူသည် ပြည့်စုံ၏၊ ပြီးမြောက်၏၊ ရရှိ၏၊ ကောင်းစွာရရှိ၏) ဟု ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုထားသည်။
ဤကျမ်း၏ ရှင်းလင်းတင်ပြပုံသည် ပါဠိတော်အဖွင့်ကျမ်းများဖြစ်သော အဋ္ဌကထာကျမ်းတို့၏ ရှေ့ပြေးကျမ်းတစ်စောင်ဟု ဆိုနိုင်လောက်အောင် စနစ်ကျပြီး အသေးစိတ်ကျလှပါသည်။ အချို့ပညာရှင်များက ဤကျမ်းကို အဘိဓာန်ကျမ်းများ (စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ကျမ်းများ) ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်သဖွယ်ဖြစ်သည်ဟုပင် တင်စားကြပါသည်။
စူဠနိဒ္ဒေသသည် မဟာနိဒ္ဒေသနှင့်အတူ နိဒ္ဒေသပါဠိတော်ဟူသော ကျမ်းကြီးတစ်စောင်၏ အပိုင်းနှစ်ပိုင်းအနက် တစ်ပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။[၂]
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
ကိုးကား
- ↑ စူဠနိဒ္ဒေသအကြောင်း တစ်ပုဒ် ရေး ပေးပါ။ ပြီးရင် မဟာနိမဟာနိဒ္ဒေသအကြောင်းလည်း တစ်ပုဒ်ရေးပေးပါ။ စူဠနိဒ္ဒေသ (ပု) [စူဠ+နိဒ္ဒေသ] စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိ တော်၊ ယင်းစူဠနိဒ္ဒေသသည် သုတ္တနိပါတ်၌ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သော ပါရာယန ဝဂ်နှင့်ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ်တို့၏ အနက်ကို ခွဲခြား ဝေဘန်၍ ဓမ္မသေနာပတိ ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောကြား အပ်သော ပါဠိဖြစ်သည်၊ ပိဋက ၃-ပုံတွင် သုတ္တန်ပိဋက၌ ပါဝင်သည်၊နိကာယ် ၅-ရပ်တွင် ခုဒ္ဒကနိကာယ် ၌ ပါဝင်သည်၊ သုတ္တ, ဂေယျ,ဝေယျာကရဏ, ဂါထာ, ဥဒါနဣတိဝုတ္တက, ဇာတက အတ္တုတ ဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော အင်္ဂါ ၉-တန်တွင် အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသထေရ်နှင့် အရှင်မ္မပါလထေရ်တို့သည် သုတ္တ၌သွင်းယူကြသည်၊ မဟာ နိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာနှင့် စူဠနိဒ္ဒေသအဋ္ဌကထာကို ပြုစုသော အရှင်ဥပသေနထေရ်ကား ဂါထာ,ဝေယျာကရဏ ၂-ပါး၌ သွင်းယူသည်။ သာရတ္ထ၊၁။၉၅။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁။၁၂၆။
- ↑ ဘိက္ခု သကျလောကပဏ္ဍိတ (၂၀၁၀)။ ပဉ္စနိကာယ(ပိဋကတ်သုံးပုံ၊ ပါဠိတော်ကျမ်းများမိတ်ဆက်)။
ပြင်ပလင့်များ
ဝီကီရင်းမြစ်ရှိ [[wikisource:my:|]] နှင့်ပတ်သက်သမျှများ
