ဂျိမ်း ဝပ်ဆန်

ဂျိမ်း ဝပ်ဆန်
၁၉၆၀နှစ်ဆီက ဝပ်ဆန်
မွေးဖွား	(၁၉၂၈--၀၆)ဧပြီ ၆၊ ၁၉၂၈ ချီကာဂို၊ အီလီနွိုက်စ်, ယူအက်စ်
ဆုံးပါး	နိုဝင်ဘာ ၆၊ ၂၀၂၅(၂၀၂၅--၀၆) (အသက် ၉၇) East Northport, New York, U.S.
နယ်ပယ်	မျိုးရိုးဗီဇလေ့လာခြင်း
အဖွဲ့အစည်းဌာန	See list Indiana University Cold Spring Harbor Laboratory Laboratory of Molecular Biology Harvard University California Institute of Technology University of Cambridge National Institutes of Health
ဘွဲ့ယူစာတမ်း	The Biological Properties of Xတမ်းပလိတ်:NbhyphRay Inactivated Bacteriophage (1951)
ပါရဂူဘွဲ့ ကြီးကြပ်သူ	Salvador Luria
ပါရဂူဘွဲ့ယူ တပည့်များ	Mario Capecchi Bob Horvitz Peter B. Moore David Schlessinger Joan Steitz
အခြား တပည့်ကျော်များ	See list Ewan Birney Ronald W. Davis (postdoc) Phillip Allen Sharp (postdoc) Richard J. Roberts (postdoc) John Tooze (postdoc) Chen Lan-bo (postdoc) Nancy Hopkins (postdoc)
ကျော်ကြားမှုအရင်းခံ	DNA structure molecular biology
ထင်ပေါ်ကျော်ကြား ဆုတံဆိပ်များ	Albert Lasker Award for Basic Medical Research (1960) Nobel Prize in Physiology or Medicine (1962) John J. Carty Award (1971) Copley Medal (1993) Lomonosov Gold Medal (1994)
အိမ်ထောင်ဘက်	Elizabeth Lewis (လက်ထပ် 1968)
ရင်သွေး(များ)	2
လက်မှတ်

ဂျိမ်းစ် ဒူဝီ ဝပ်ဆန် (၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ ရက် - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်) သည် အမေရိကန် မော်လီကျူးဇီဝဗေဒပညာရှင်၊ မျိုးရိုးဗီဇပညာရှင်နှင့် သတ္တဗေဒပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သူနှင့် ဖရန်စစ် ခရစ်တို့သည် ရိုဇလင် ဖရန်ကလင် နှင့် ရေမွန် ဂို့စ်လင် တို့၏ သုတေသနအချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ ဒီအင်အေ မော်လီကျူး၏ ဒဘယ် ဟယ်လစ် ဖွဲ့စည်းပုံကို အဆိုပြုဖော်ပြထားသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာတမ်းတစ်စောင်ကို နေချာ (Nature) ဂျာနယ်တွင် ပူးတွဲရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဝပ်ဆန်၊ ကရစ် နှင့် မော်ရစ် ဝယ်ကင်စ် တို့သည် “နျူကလီယစ် အက်ဆစ်များ၏ မော်လီကျူး ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သက်ရှိပစ္စည်းများတွင် သတင်းအချက်အလက် လွှဲပြောင်းမှုအတွက် ၎င်း၏ အရေးပါမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ၎င်းတို့၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများအတွက်” ဇီဝကမ္မဗေဒ သို့မဟုတ် ဆေးပညာဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။

ဝပ်ဆန်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ် ဘလူးမင်တန်မှ ပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ကိုပင်ဟေဂင်တက္ကသိုလ်တွင် ဟာမန် ကယ်လ်ကာ နှင့် အိုလေ မာလိုး တို့နှင့်အတူ ပါရဂူဘွဲ့လွန်တစ်နှစ် ပြီးနောက် ဝပ်ဆန် သည် အင်္ဂလန်ရှိ ကိမ်းဘရစ်ခ်ျ တက္ကသိုလ်၏ ကယ်ဗင်ဒစ်ချ် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် သူ၏ အနာဂတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူ ဖရန်စစ် ခရစ်ခ် နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ ဝပ်ဆန်သည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ် ဇီဝဗေဒဌာန၏ ဌာနမှူးများတွင် မော်လီကျူးဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြင့် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်မှစ၍ ဝပ်ဆန်သည် နယူးယောက်ပြည်နယ် လော်ရယ် ဟောလိုးရှိ ကောလ် စပရင် ဟာဘာ သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်း (CSHL) ၏ ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ရန်ပုံငွေနှင့် သုတေသနအဆင့်ကို သိသိသာသာ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ CSHLတွင် သူသည် ၎င်း၏ သုတေသနအလေးပေးမှုကို ကင်ဆာလေ့လာမှုသို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး မော်လီကျူးဇီဝဗေဒတွင် ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်သုတေသနဌာနတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် ဝပ်ဆန်သည် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၀ နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူသည် လူမျိုးနှင့် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ် သွေးကြား မျိုးရိုးဗီဇဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သည်အထိ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဝပ်ဆန် က လူမျိုးရေးနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ဆိုင်ရာ ဤအမြင်များကို ထပ်လောင်းပြောကြားသည့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ထုတ်လွှင့်ပြီးနောက် CSHL သည် သူ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များကို ရုပ်သိမ်းပြီး သူနှင့် ဆက်ဆံရေးအားလုံးကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

ဝပ်ဆန်သည် သိပ္ပံစာအုပ်များစွာကို ရေးသားခဲ့ပြီး “ဂျင်း၏ မော်လီကျူး ဇီဝဗေဒ” (၁၉၆၅) စာအုပ်နှင့် သူ၏ အရောင်းရဆုံးစာအုပ် “နှစ်ထပ်ဟယ်လစ်စ်” The Double Helix (၁၉၆၈) စာအုပ် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဒီအန်အေ၏ဖွဲ့စည်းပုံကို ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုသို့ ဦးတည်စေသည့် အချက်အလက်များ စုဆောင်းရာတွင် တာဝန်ရှိပြီး အမျိုးသမီးမုန်းတီးမှု အတွက် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသော ရိုဆာလင့် ဖရန့်ကလင်းကြောင်း နှိမ့်ချသော မှတ်ချက်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အတွင်း ဝပ်ဆန်သည် အမျိုးသားကျန်းမာရေးအင်စတီကျု နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး လူ့မျိုးရိုးဗီဇစီမံကိန်းကို တည်ထောင်ရာတွင် ကူညီပေးခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လူ့မျိုးရိုးဗီဇကို မြေပုံရေးဆွဲခြင်းလုပ်ငန်းကို ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး

ဂျိမ်းစ် ဒီဝေး ဝပ်ဆန်ကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ချီကာဂို၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဂျင်းန် (အမည်ရင်း: Mitchell ) နှင့် အမေရိကသို့ ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများမှ ဆင်းသက်လာသော စီးပွားရေးသမား ဂျိမ်းစ် ဒီ ဝပ်ဆန်တို့၏တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်။ သူ၏ မိခင်ဘက်က အဘိုးဖြစ်သူ လောချလင် မစ်ချဲလ် သည် အပ်ချုပ်သမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ ဂလက်စဂို့စ်မှဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ မိခင်ဘက်က အဖွားဖြစ်သူ လစ်ဇီ ဂလေဆန်သည် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ ကောင်တီ တစ်ပါရရီမှ မိဘများမှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဝပ်ဆန်၏ မိခင်သည် ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းသော ကက်သလစ်ဘာသာဝင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ဖခင်သည် ဘုရားသခင်အပေါ် ယုံကြည်မှု ဆုံးရှုံးသွားသော ဧပိစကောပါလိယန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဝပ်ဆန်သည် ကက်သလစ်ဘာသာဝင်အဖြစ် ကြီးပြင်းလာခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကိုယ်သူ "ကက်သလစ်ဘာသာမှ ထွက်ပြေးလာသူ" အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဝပ်ဆန်က "ကျွန်တော့်အတွက် ကံအကောင်းဆုံးအရာကတော့ ကျွန်တော့်အဖေက ဘုရားသခင်ကို မယုံကြည်တာပါပဲ။" ဟု ပြောကြားခဲ့သည် အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်တွင် ဝပ်ဆန်သည် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုကို ရပ်တန့်ပြီး "သိပ္ပံနှင့် လူသားဆန်သော အသိပညာများကို ရှာဖွေခြင်း" ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။

ဝပ်ဆန်သည် ချီကာဂိုမြို့၏ တောင်ဘက်ခြမ်း တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး ဟိုရေ့စ် မန် မူလတန်းကျောင်းနှင့် ဆော့သ်ရှိုးအထက်တန်းကျောင်း အပါအဝင် အစိုးရကျောင်းများတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် သူ့ဖခင်နှင့်အတူ ဝါသနာတူရာဖြစ်သည့် ငှက်ကြည့်ခြင်းကို စိတ်ဝင်စားခဲ့သည် ထို့ကြောင့် ဝပ်ဆန် သည် ငှက်ဗေဒဘာသာရပ်ကို အဓိကထား သင်ယူရန် စဉ်းစားခဲ့သည်။ သူသည် ထက်မြက်သော လူငယ်များကို မေးခွန်းများကို ဖြေဆိုရန် စိန်ခေါ်သည့် လူကြိုက်များသော ရေဒီယိုအစီအစဉ် ကွစ်ဇ် ခစ်ဒ်စ် (Quiz Kids) တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ဥက္ကဋ္ဌ ရောဘာ့တ် ဟွတ်ချင်စ်၏ လစ်ဘရယ်မူဝါဒကြောင့် ဝပ်ဆန်သည် ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး အသက် ၁၅ နှစ်တွင် ပညာသင်ထောက်ပံ့ကြေး ရရှိခဲ့သည် သူ၏ ပါမောက္ခများထဲတွင် လူးဝစ် လေအွန် သာစတုန်းပါဝင်ပြီး ဝပ်ဆန်သည် နောက်ပိုင်းတွင် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ သူ၏ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အမြင်များကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သော ဖက်တာ အနာလိုင့်စစ် (factor analysis) အကြောင်း သူ့ထံမှ သင်ယူခဲ့သည်။

၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အာရ်ဝင် ချရောဒင်းဂါး (Erwin Schrödinger)၏ ဝှတ်ထစ်လိုက်ဖ် (What Is Life?) စာအုပ်ကို ဖတ်ပြီးနောက် ဝပ်ဆန်သည် သူ၏ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ရည်မှန်းချက်များကို ငှက်ပညာလေ့လာခြင်းမှ မျိုးရိုးဗီဇပညာ သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဝပ်ဆန်သည် နောက်တစ်နှစ်တွင် ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်မှ သတ္တဗေဒဘာသာရပ် ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ အဗွိုတ်ဘိုးရင်း ပီးပိုးလ် (Avoid Boring People) တွင် ဝပ်ဆန်သည် ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်ကို နောက်ပိုင်းအတွေ့အကြုံများအကြောင်း ဖော်ပြချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် "ဝေဖန်ပိုင်းခြားတွေးခေါ်နိုင်စွမ်းနှင့် အမှန်တရားကို ရှာဖွေခြင်းကို တားဆီးသော လူမိုက်များကို ဒုက္ခမပေးသော ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ တွန်းအားဖြင့် [သူ့ကို] သွတ်သွင်းပေးခဲ့သော သာယာလှပသော ပညာရေးဌာန" အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဝပ်ဆန်သည် ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်မှ ထွက်ခွာပြီး အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဘလူးမင်တန်တွင် ၁၉၄၆ ခုနှစ် နိုဘယ်ဆုရှင် ဟာမန် ဂျိုးဇက်ဖ် မူးလာရ်ရှိနေခြင်းကြောင့် ဆွဲဆောင်ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ၁၉၂၂၊ ၁၉၂၉ နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ်များတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော အရေးကြီးသော စာတမ်းများတွင် ချရောဒင်းဂါး၏ ၁၉၄၄ စာအုပ်တွင် တင်ပြခဲ့သော မျိုးရိုးဗီဇမော်လီကျူး၏ အခြေခံဂုဏ်သတ္တိများအားလုံးကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဝပ်ဆန်သည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ် ဘလူးမင်တန်မှ ပါရဂူဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဆယ်လ်ဗေဒေါရ် လူရီယာသည် သူ၏ ပါရဂူဘွဲ့ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။

နှစ်ထပ် helix ကို ဖော်ထုတ်ခြင်း

၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်ရှိ သိပ္ပံပြတိုက်တွင် ခရစ်က် နှင့် ဝပ်ဆန်မှ တည်ဆောက်ခဲ့သော ဒီအဲန်အေ မော်ဒယ်

၁၉၅၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဆစ်ဒနီ ဘရင်နာ၊ ဂျက် ဒူနစ်ဇ် ၊ ဒေါ်ရိုသီ ဟော့ဪဒ်ခင် ၊ လဲစလီအော်ဂယ်လ် နှင့် ဗဲရီလ် အမ်. အော့ထန်တို့သည် ခရစ်က်နှင့် ဝပ်ဆန်တို့ တည်ဆောက်ထားသော ဒီအဲန်အေ ၏ ဖွဲ့စည်းပုံပုံစံကို ပထမဆုံးမြင်တွေ့ခဲ့ရသူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ၎င်းတို့သည် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်၏ ဓာတုဗေဒဌာနတွင် အလုပ်လုပ်နေကြသည်။ အားလုံးသည် အသက်ဓာတ်မြစ် (ဒီအန်အေ)ပုံစံအသစ်ကို အထင်ကြီးလေးစားခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် နောက်ပိုင်းတွင် ကိမ်းဘရစ်ချ်ရှိ ကာဗင်ဒစ်ရှ်ဓာတ်ခွဲခန်းနှင့် မော်လီကျူး ဇီဝဗေဒဓာတ်ခွဲခန်း အသစ်တွင် ခရစ်က်နှင့်အတူ လုပ်ကိုင်ခဲ့သော ဘရင်နာရ် တို့ကို အထင်ကြီးခဲ့ကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ ဗဲရီလ် အော့ထန် (နောက်ပိုင်းတွင် ရင်မာရ်)၏ အဆိုအရ ဟော့ဒ်ခင်သည် အသက်ဓာတ်မြစ် ခေါ် ဒီအန်အေ၏ ဖွဲ့စည်းပုံပုံစံကို ကြည့်ရှုရန် ကိမ်းဘရစ်ခ်ျသို့ ထွက်ခွာသွားမည်ဟု ကြေညာပြီးနောက် ၎င်းတို့အားလုံးသည် ကားနှစ်စီးဖြင့် အတူတကွ ခရီးသွားခဲ့ကြသည်။

နယူးယောက်မြို့ရဲ့ နိုဘယ်လ်အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်တွင် ဝပ်ဆန်၏ နာမည်ကို ရေးထိုးထားပါတယ်။ အမေရိကန်ဆုရှင်တွေကိုသာ စာရင်းပြုစုထားပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇီဝကမ္မဗေဒ သို့မဟုတ် ဆေးပညာဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ပူးတွဲရရှိခဲ့တဲ့ ခရစ်က် နဲ့ ဝီလ်ခင်စ်တို့ကိုတော့ဖြင့် စာရင်းမသွင်းထားပါပေ။

External videos
	"James Watson: Why society isn't ready for genomic-based medicine", 2012, Chemical Heritage Foundation

လူသားမျိုးရိုးဗီဇမြေပုံစီမံကိန်း

၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဝပ်ဆင်

ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝနှင့်သေခြင်း

ဝပ်ဆန်သည် ဘုရားမဲ့ဝါဒီ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လူသားဝါဒကြေညာစာတမ်းကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော နိုဘယ်ဆုရှင် ၂၂ ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဘာရ်နီ ဆန်ဒါးစ်၏ ၂၀၁၆ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း "တိုင်းမ်"Time တွင် ရေးသားခဲ့သည်။

ဝပ်ဆန် (Watson) နှင့် အဲလစ်ဇဘက် လူးဝစ် (Elizabeth Lewis) တို့သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် သားနှစ်ဦးရှိပြီး ရူဖတ်စ် ရောဘတ် ဝတ်ဆန် (Rufus Robert Watson၊ ၁၉၇၀ ခုနှစ်ဖွား) နှင့် ဒန်ကန် ဂျိမ်းစ် ဝတ်ဆန် (Duncan James Watson၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်ဖွား) တို့ဖြစ်သည်။ ဝပ်ဆန်သည် စိတ်ကျန်းမာရေးရောဂါဖြစ်သည့် ခံစားနေရသော ၎င်း၏သား ရူဖတ်စ်အကြောင်းကို မကြာခဏ ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ ပြောဆိုခြင်းမှာ မျိုးရိုးဗီဇက စိတ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုတွင် မည်သို့ ပါဝင်သက်ရောက်သည်ကို ပိုမိုနားလည်နိုင်ရန်နှင့် စိတ်ရောဂါများ၏ နားလည်မှုနှင့် ကုသမှုဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများကို အားပေးကူညီလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သည်။

ဝပ်ဆန်သည် ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းအတွက် ကုသမှုခံယူပြီးနောက် နာတာရှည်စောင့်ရှောက်မှုသို့ ပြောင်းရွှေ့ခံရပြီး တစ်ပတ်အကြာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်၊ အိ့စ် နော့သ်ဖို့ထ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူသည် အသက် ၉၇ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည် သူကွယ်လွန်ပြီးနောက် The New York Times သတင်းစာက ဝပ်ဆန်အား ၂၀ ရာစု၏ အရေးအကြီးဆုံး သိပ္ပံပညာရှင်များထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး သူ၏ လူမျိုးရေးအမြင်များ၏ နောက်ကွယ်ရှိ အငြင်းပွားဖွယ်ရာများကိုလည်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ဘီဘီစီ က ဝပ်ဆန်၏ လက်ရာများသည် ဒီအဲန်အေသည် မည်သို့ပုံတူကူးပြီး မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို မည်သို့သယ်ဆောင်သည်ကို ရှင်းပြရန် "တံခါးဖွင့်ပေး" ခဲ့ပြီး "မော်လီကျူးဇီဝဗေဒတွင် အလျင်အမြန်တိုးတက်မှုများအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချပေး"ခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

ရရှိထားသော ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုများ

ပရော်ဖက်ရှင်နယ်နှင့် ဂူးဆောင်ဆက်နွယ်မှုများ

• American Academy of Arts and Sciences
• American Association for Cancer Research
• American Philosophical Society
• American Society of Biological Chemists
• Athenaeum Club, London, member
• Cambridge University, Honorary Fellow, Clare College, Cambridge
• Cold Spring Harbor Laboratory, Chancellor Emeritus; Honorary Trustee; Oliver R. Grace Professor Emeritus (all revoked in 2019)
• European Molecular Biology Organization, member since 1985
• National Academy of Sciences
• Oxford University, Newton-Abraham Visiting Professor
• Royal Danish Academy of Sciences and Letters
• Royal Society, Foreign Member of the Royal Society (ForMemRS) since 1981
• Russian Academy of Sciences