ဂယ်လီလီယို မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ
ဂယ်လီလီယို မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (Galilean invariance) သို့မဟုတ် ဂယ်လီလီယို နှိုင်းရသီအိုရီ (Galilean relativity) အရ နယူတန် ရွေ့လျားမှု (Newtonian motion) ၏ အခြေခံ နိယာမများသည် အီနားရှား ရည်ညွှန်း ဖရိန်များ (inertial frames of reference) အားလုံးတွင် ထပ်တူညီကြောင်း (identical) ဖော်ပြသည်။
ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းမှု နှင့် ရွေ့လျားမှုဗေဒ (Formal Setup & Kinematics)
[ပြင်ဆင်ရန်]အီနားရှား ရည်ညွှန်း ဖရိန်များ (inertial reference frames) နှင့် နှစ်ခုကို စဉ်းစားပါ။ ဖြစ်စေရန် ဖရိန်များအကြား ထပ်တူညီစွာ ညှိနှိုင်းပေးသော အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော အချိန် ကိန်းရှင်ကြားခံ (universal time parameter) တစ်ခု ရှိသည်ဟု မှတ်ယူပါ။ အကယ်၍ ဖရိန် သည် အပေါ် အခြေခံ၍ ကိန်းသေ နှိုင်းရ အလျင် ဗက်တာ (constant relative velocity vector) ဖြင့် ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းသွားပါက (translates) အတွင်းရှိ တည်နေရာ ဗက်တာ (position vector) သည် ဂယ်လီလီယို အသွင်ပြောင်းခြင်း (Galilean transformation) မှတစ်ဆင့် အတွင်းရှိ သို့ အောက်ပါအတိုင်း ပုံဖော်သွားသည်။
အချိန်ကို အခြေခံ၍ ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း (differentiation) အရ အလျင် အသွင်ပြောင်းခြင်း (velocity transformation) ကို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
ဒုတိယအကြိမ် ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်းမှ အရှိန် (acceleration) ကို ရရှိသည်။
ဒြပ်ထု (mass) သည် ရည်ညွှန်း ဖရိန်အားလုံးတစ်လျှောက် မပြောင်းလဲဘဲ (invariant) တည်ရှိသည်ဟု ယူဆပါက အရှိန်များ တူညီခြင်းသည် အီနားရှား ဖရိန်အားလုံးတွင် နယူတန်၏ ဒုတိယ နိယာမ (Newton's second law) ကို အချိုးညီစွာမှန်ကန်စေကြောင်း အတည်ပြုပေးသည်။
လျှပ်စစ်သံလိုက်သဘာဝဆိုင်ရာ အဓိက ရလဒ်များ (Core Results in Electromagnetism)
[ပြင်ဆင်ရန်]မက်စ်ဝဲလ်၏ ညီမျှခြင်းများ (Maxwell's equations) သည် တိကျစွာ ဂယ်လီလီယို မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိ (Galilean invariant) ရှိခြင်း မဟုတ်သော်လည်း သံလိုက် စက်ကွင်း (magnetic field) သို့မဟုတ် လျှပ်စစ် စက်ကွင်း (electric field) တစ်ခုခုက စနစ်အပေါ် ပြင်းထန်စွာ လွှမ်းမိုးထားချိန်တွင် ခန့်မှန်းခြေ ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှုရှိသော ဂယ်လီလီယို အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (approximate consistent Galilean transformations) တည်ရှိသည်။
သံလိုက် စက်ကွင်း စနစ်များ (Magnetic Field Systems)
လျှပ်စစ် စက်ကွင်းကို သံလိုက် စက်ကွင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက လျစ်လျူရှုနိုင်လောက်သည့်အချိန်နှင့် နှိုင်းရ အလျင် သည် တိကျစွာ နှိုင်းရမဟုတ်သော (non-relativistic) အခြေအနေဖြစ်ချိန်တွင် လျှပ်စစ်သံလိုက် စက်ကွင်းများ (electromagnetic fields) သည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် သည် လွတ်လပ်သော လျှပ်စီး သိပ်သည်းဆ (free current density) ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ် စက်ကွင်း စနစ်များ (Electric Field Systems)
ပြောင်းပြန်အားဖြင့် သံလိုက် စက်ကွင်းကို လျစ်လျူရှုနိုင်ပြီး နှိုင်းရ အလျင် သည် နှိုင်းရမဟုတ်သော အခြေအနေ ဖြစ်ချိန်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် သည် လွတ်လပ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ် သိပ်သည်းဆ (free charge density) ဖြစ်သည်။
ကိုးကား (References)
[ပြင်ဆင်ရန်]- McComb၊ W. D. (1999)၊ Dynamics and relativity၊ Oxford: Oxford University Press၊ ISBN 0-19-850112-9
- Woodson၊ Herbert H.; Melcher၊ James R. (1968)၊ Electromechanical Dynamics (PDF)၊ 1၊ New York: Wiley၊ 20 December 2022 တွင် မူရင်း (PDF) အား မော်ကွန်းတင်ပြီး၊ 27 September 2026 တွင် ပြန်စစ်ပြီး