ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီ
| ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီ (Doomsday Clock) | |
|---|---|
.svg) | |
| ကြိမ်နှုန်း | နှစ်စဉ် |
| ဖွဲ့စည်းခဲ့ | ဇွန် ၁၉၄၇ |
| မကြာသေးခင်က | ဇန်နဝါရီ ၂၇၊ ၂၀၂၆ |
| Organized by | Bulletin of the Atomic Scientists |
| ဝဘ်ဆိုဒ် | |
| https://thebulletin.org/doomsday-clock/ | |
ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီ(Doomsday Clock) သည် လူသားတို့ ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်သော ကမ္ဘာပျက်မည့်ရက် (Doomsday) ကို တိတိကျကျ ခန့်မှန်းပေးသည့် အချိန်နာရီကို ဆိုလိုတာမဟုတ်ဘဲ လူသားတို့ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားသော နည်းပညာများ (နျူကလီးယားလက်နက်များ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ အဆင့်မြင့်ဇီဝနည်းပညာများ ၊ ဉာဏ်ရည်တု Ai စသည်တို့ကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ဘေးအန္တရာယ် နှင့် လူသားတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် လုပ်ရပ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်၏ အတိုင်းအတာ (သို့) ပြင်းထန်မှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် ဖော်ပြသည့် ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။[၁] နာရီပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသော အချိန်သည် အမှန်တကယ် အချိန်ကို မဆိုလိုဘဲ၊ သင်္ကေတဆိုင်ရာ ညသန်းခေါင်ယံအချိန် (Midnight) ဆီသို့ လူသားမျိုးနွယ် မည်မျှနီးကပ်နေကြောင်း ကိန်းဂဏန်းဖြင့် ဖော်ပြခြင်းသာ ဖြစ်သည်။[၂][၃] နာရီ၏ ညသန်းခေါင်ယံအချိန် (Midnight) သည် လူသားယဉ်ကျေးမှုအတွက် ပြင်းထန်သည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှု (global catastrophe) ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းသည်။ နာရီတွင် ဖော်ပြသော မိနစ် သို့မဟုတ် စက္ကန့်များသည် ထိုပျက်စီးမှုသို့ မည်မျှနီးကပ်နေပြီဆိုသည်ကို ပြသခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အချိန်လျော့နည်းလာခြင်း (သို့) တိုးလာခြင်းသည် အန္တရာယ် ပိုမိုနီးကပ်လာခြင်း (သို့) လျော့နည်းသွားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။[၄]
သမိုင်းကြောင်း
[ပြင်ဆင်ရန်]ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီကို အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ သိပ္ပံပညာရှင်များအဖွဲ့ဖြစ်သည့် အဏုမြူ သိပ္ပံပညာရှင်များအဖွဲ့ (Bulletin of the Atomic Scientists) မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။[၃] ယနေ့အချိန်တွင် နာရီအချိန်ကို နှစ်စဉ် သတ်မှတ်ရာတွင် ယင်းအဖွဲ့၏ သိပ္ပံနှင့် လုံခြုံရေးဘုတ်အဖွဲ့ (Science and Security Board) က ဦးဆောင်ပြီး၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ နိုဘယ်ဆုရ သိပ္ညာပညာရှင်များ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကျွမ်းကျင်သူများက ပါဝင်ဆွေးနွေး ဆုံးဖြတ်ကြသည်။[၅] ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် နျူကလီးယားလက်နက်များ၏ အလွန်အမင်း ဖျက်စီးနိုင်စွမ်းကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်သည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကို လူထုအား သတိပေးရန် ရည်ရွယ်၍ ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။[၆] ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ညသန်းခေါင်ယံအချိန်သို့ ၇ မိနစ်ကျန်ရှိကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အအေးစစ်ကာလ (Cold War) အတွင်း နျူကလီးယားအန္တရာယ် မြင့်တက်လာသည့်အခါတိုင်း နာရီသည် Midnight သို့ နီးကပ်လာခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဗုံးစမ်းသပ်ချိန်၌ ညသန်းခေါင်ယံအချိန်မတိုင်မီ ၂ မိနစ်အထိ နီးကပ်သွားခဲ့သည်။[၇] ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အအေးစစ်အပြီး အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့ လက်နက်လျှော့ချရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သဖြင့် အန္တရာယ်လျော့နည်းသည်ဟု ယူဆကာ နာရီလက်တံကို ညသန်းခေါင်ယံအချိန်မတိုင်မီ ၁၇ မိနစ်အထိ (သမိုင်းတစ်လျှောက် အဝေးဆုံး) ပြန်လည်ရွှေ့ခဲ့ဖူးသည်။[၈]
လက်ရှိအခြေအနေ
[ပြင်ဆင်ရန်]၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အဏုမြူ သိပ္ပံပညာရှင်များအဖွဲ့က ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီ၏ လက်ရှိအချိန်ကို ညသန်းခေါင်ယံအချိန်မတိုင်မီ ၈၅ စက္ကန့် အဖြစ် ထပ်မံသတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။[၉] ယင်းသတ်မှတ်ချက်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် နာရီစတင်ချိန်မှစ၍ သမိုင်းတစ်လျှောက် အန္တရာယ်အမြင့်ဆုံး အခြေအနေအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။ အဓိကစိုးရိမ်ရသည့် အကြောင်းရင်းများမှာ-
· နျူကလီးယားစစ်ပွဲ အန္တရာယ် ဆက်လက်မြင့်တက်နေခြင်း (ယူကရိန်း၊ အာရှတိုက်ရှိ ပဋိပက္ခများ)။ · ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ နှေးကွေးပြီး မလုံလောက်ခြင်း။ · AI နှင့် အဆင့်မြင့်ဇီဝနည်းပညာကဲ့သို့သော နည်းပညာအသစ်များ၏ စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု။[၁၀]
စက္ကန့်တိုးခြင်းနှင့် ညသန်းခေါင်ယံအချိန်
[ပြင်ဆင်ရန်]ညသန်းခေါင်ယံအချိန် (Midnight) သည် ဤသင်္ကေတနာရီတွင် အသုံးပြုသည့် မူသေအချိန်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ လူသားမျိုးနွယ် ပျက်စီးခြင်း (သို့) ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ဘေးကြီး ဖြစ်ပွားသည့် အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းသည်။[၃] စက္ကန့်တိုးခြင်း ဆိုသည်မှာ နာရီလက်တံကို ညသန်းခေါင်ယံအချိန်ဘက်သို့ ရွှေ့ခြင်း (အန္တရာယ် ပိုမိုနီးကပ်လာခြင်း) ကို ဆိုလိုသည်။ စက္ကန့် (သို့) မိနစ် လျော့နည်းလာလေလေ၊ လူသားမျိုးနွယ်သည် မိမိတို့ဖန်တီးလိုက်သော ကြီးမားသည့် အန္တရာယ်များနှင့် ပို၍နီးကပ်လာလေလေ ဖြစ်သည်။
ခုနှစ်အလိုက် စက္ကန့်/မိနစ် ပြောင်းလဲမှုများ (အကျဉ်းချုပ်)
[ပြင်ဆင်ရန်]အောက်ပါဇယားသည် ကမ္ဘာပျက်ကိန်းပြနာရီ၏ အရေးကြီးသော အချိန်ပြောင်းလဲမှုများကို ဖော်ပြထားသည်။[၁၁][၁၂]
| ခုနှစ် | ညသန်းခေါင်ယံအချိန်မတိုင်မီ ကျန်ရှိသော အချိန် | အဓိက အကြောင်းရင်း |
|---|---|---|
| ၁၉၄၇ | ၇ မိနစ် | နာရီ စတင်မိတ်ဆက်ခြင်း။ |
| ၁၉၅၃ | ၂ မိနစ် | အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဗုံး စမ်းသပ်ခြင်း။ |
| ၁၉၉၁ | ၁၇ မိနစ် | အအေးစစ်အပြီး လက်နက်လျှော့ချရေး သဘောတူညီချက်များ။ |
| ၂၀၀၇ | ၅ မိနစ် | ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအန္တရာယ်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း။ |
| ၂၀၂၀ | ၁၀၀ စက္ကန့် (၁ မိနစ် ၄၀ စက္ကန့်) | နျူကလီးယားအန္တရာယ်နှင့် ရာသီဥတုအကျပ်အတည်းများ၊ သတင်းမှားပြဿနာ။ |
| ၂၀၂၃ | ၉၀ စက္ကန့် | ယူကရိန်းစစ်ပွဲကြောင့် နျူကလီးယားအန္တရာယ် မြင့်တက်ခြင်း။ |
| ၂၀၂၅ | ၉၀ စက္ကန့် | ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ဆက်လက်ရှိနေခြင်း၊ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ နှေးကွေးခြင်း။ |
| ၂၀၂၆ | ၈၅ စက္ကန့် | (လက်ရှိ) နျူကလီးယားပြိုင်ပွဲပြန်စခြင်း၊ AI နှင့် ဇီဝနည်းပညာအန္တရာယ်များ မြင့်တက်လာခြင်း။ |
ကိုးကား
[ပြင်ဆင်ရန်]- ↑ Doomsday Clock။ Wikimedia Foundation။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Doomsday Clock။ Encyclopædia Britannica, Inc.။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- 1 2 3 What is the Doomsday Clock?။ Bulletin of the Atomic Scientists။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Symbolism of the Doomsday Clock။ Wikimedia Foundation။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Who sets the Doomsday Clock?။ Bulletin of the Atomic Scientists။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ History of the Doomsday Clock။ Wikimedia Foundation။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Timeline of the Doomsday Clock။ Bulletin of the Atomic Scientists။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ 1991 Doomsday Clock Change။ Wikimedia Foundation။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Doomsday Clock set to 85 seconds to midnight။ Bulletin of the Atomic Scientists (၂၇ရက် ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆)။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[လင့်ခ်သေ]
- ↑ 2026 Doomsday Clock Statement။ Bulletin of the Atomic Scientists (၂၇ရက် ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆)။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။[လင့်ခ်သေ]
- ↑ Doomsday Clock Timeline။ Bulletin of the Atomic Scientists။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
- ↑ Time changes of the Doomsday Clock။ Wikimedia Foundation။ ၃ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။