ကမ္ဘာဂြိုဟ်

ဝီကီပီးဒီးယား မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာဖွေရန်
Earth Astronomical symbol of Earth
"The Blue Marble" photograph of Earth, taken by the Apollo 17 lunar mission. The Arabian peninsula, Africa and Madagascar lie in the upper half of the disc, whereas Antarctica is at the bottom.
"အပြာရောင်ပုလဲလုံး" အား ၁၉၇၂ ခု အပိုလို ၁၇ မှ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ပတ်လမ်း ဂုဏ်အင်များ
Epoch J2000
Aphelion
၁၅၂,၁၀၀,၀၀၀ km (၉၄,၅၀၀,၀၀၀ mi)
(၁.01673  AU) 
Perihelion
၁၄၇,၀၉၅,၀၀၀ km (၉၁,၄၀၁,၀၀၀ mi)
(၀.9832687 AU) 
ဆီမီး မေဂျာ ဝင်ရိုး
၁၄၉,၅၉၈,၀၂၃ km (၉၂,၉၅၅,၉၀၂ mi)
(၁.000001018 AU) [၁]
ပတ်လမ်း ဗဟိုကျမှု ၀.0167086[၁]
ပတ်လမ်း ကာလ
၃၆၅.256363004 d[၂]
(၁.00001742096 [[yr]])
ပျမ်းမျှ ပတ်နှုန်း
၂၉.၇၈ km/s (၁၈.၅၀ mi/s)[၃]
(၁၀၇,၂၀၀ km/h (၆၆,၆၀၀ mph))
ပျမ်းမျှ မူမမှန်မှု
၃၅၈.617°
ပတ်လမ်း တိမ်းစောင်းမှု
Longitude of ascending node
−၁၁.26064°[၃] to J2000 ecliptic
Argument of perihelion
၁၁၄.20783°[၃]
ဂြိုဟ်ရံလများ
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်အင်များ
ပျမ်းမျှ အချင်းဝက်
၆,၃၇၁.၀ km (၃,၉၅၈.၈ mi)[၅]
အီကွေတာ အချင်းဝက်
၆,၃၇၈.၁ km (၃,၉၆၃.၂ mi)[၆][၇]
ဝင်ရိုးစွန်း အချင်းဝက်
၆,၃၅၆.၈ km (၃,၉၄၉.၉ mi)[၈]
ပြားချပ်မှု ၀.0033528[၉]
1/298.257222101 (ETRS89)
စက်ဝန်းမျဉ်း
  • ၄၀,၀၇၅.၀၁၇ km (၂၄,၉၀၁.၄၆၁ mi) (equatorial) [၇]
  • ၄၀,၀၀၇.၈၆ km (၂၄,၈၅၉.၇၃ mi) (meridional) [၁၀][၁၁]
မျက်နှာပြင် ဧရိယာ
  • ၅၁၀,၀၇၂,၀၀၀ km (၁၉၆,၉၄၀,၀၀၀ sq mi)[၁၂][၁၃]
  •  (၁၄၈,၉၄၀,၀၀၀ km (၅၇,၅၁၀,၀၀၀ sq mi) (29.2%) land
  •   ၃၆၁,၁၃၂,၀၀၀ km (၁၃၉,၄၃၄,၀၀၀ sq mi) (70.8%) water)
ထုထည် [[Volume of the Earth|၁.08321×10၁၂ km3]] (၂.59876×10၁၁ cu mi)[၃]
အရွယ်အစား ၅.97237×10၂၄ kg (၁.31668×10၂၅ lb)
(၃.0×10−၆  M)
ပျမ်းမျှ သိပ်သည်းဆ
၅.၅၁၄ g/cm (၀.၁၉၉၂ lb/cu in)[၃]
မျက်နှာပြင် ဒြပ်ဆွဲအား
၉.၈၀၇ m/s (၃၂.၁၈ ft/s)[၁၄]
([[ကမ္ဘာ၏ဒြပ်ဆွဲအား|၁ ''g'']])
အင်နားရှားကိန်း
0.3307[၁၅]
လွတ်မြောက်အလျင်
၁၁.၁၈၆ km/s (၆.၉၅၁ mi/s)[၃]
ဘေးဘက် လှည့်ပတ်ကာလ
၀.9972696d[၁၆]
(23h 56m 4.100s)
အီကွေတာ လည်ပတ်မှု အလျင်
၁,၆၇၄.၄ km/h (၁,၀၄၀.၄ mph)[၁၇]
ဝင်ရိုးတိမ်းစောင်းမှု
23.4392811°[၂]
Albedo
မျက်နှာပြင် အပူချိန် min mean max
Kelvin 184 K[၁၈] 288 K[၁၉] 330 K[၂၀]
Celsius −89.2 °C 15 °C 56.7 °C
Fahrenheit −128.5 °F 59 °F 134 °F
လေထု
မျက်နှာပြင် လေထုဖိအား
၁၀၁.325  kPa (ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမှတ်)
လေထု၌ ဓာတုပါဝင်နှုန်း

ကမ္ဘာဂြိုဟ် (အင်္ဂလိပ်: Earth) သည် လူသားများ၊ တိရိစ္ဆာန်များနှင့် အပင်တို့ ရှင်သန်နေထိုင်ရာ ဂြိုဟ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နေမှရေတွက်ပါက တတိယမြောက်ဂြိုလ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတွင် ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းသာရှိသည်။ ကမ္ဘာသည် နေကို ၃၆၅.၂၅၆၄ ရက်တွင် တစ်ကြိမ် လှည့်ပတ်နေပြီး တစ်နှစ်ဟုသတ်မှတ်ကြသည်။ ရေဒီယို မက်ထရစ်ရက်စွဲအရ ကမ္ဘာသည် သက်တမ်းအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၄.၅၄ ဘီလီယံ အကြာက ဖွဲ့သည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။[၂၂][၂၃][၂၄] နေသည် ကမ္ဘာကို ထွန်းလင်းရန် အလင်းရောင်နှင့် အပူချိန်ကိုပေးသည်။ ကမ္ဘာသည် ရေပါဝင်မှု ၇၁% နှင့်[၂၅] ကုန်းမြေ ၃၀% ခန့်ရှိသည်။ နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း သက်ရှိနေထိုင်နိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ သက်ရှိမျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၀-၁၄ မီလီယံခန့် နေထိုင်ကြပြီး[၂၆] လူသားမျိုးနွယ်တို့မှာ အရေအတွက်အားဖြင့် ၇.၃ ]ဘီလီယံ]]ခန့်ဖြစ်သည်။ အနီးရှိ ကြာသပတေးဂြိုဟ်၏ ပြင်းထန်သော ဒြပ်ဆွဲငင်အားကြောင့် ဥက္ကာပျံများ၏ တိုက်မိနိုင်ချေမှ အတန်အသင့်အကာအကွယ် ရနေသည်ဟု ယူဆထားသည်။

အရွယ်အစား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ကမ္ဘာ၏အချင်းမှာ ကီလိုမီတာ ၁၂,၇၁၄ ရှိသည်။ ကမ္ဘာ၏အဝန်းမှာ ကီလိုမီတာ ၄ဝ,ဝ၇၅ ရှိသည်။

အရောင်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

အာကာသမှကြည့်လျင် ပြာလဲ့လဲ့နှင့် တိမ်များရှိနေခြင်းကြောင့် လှပသော ဖန်ဂေါ်လီတစ်လုံးကို မြင်ရသကဲ့သို့ရှိသည်။

ယေဘုယျ အချက်အလက်များ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  • သက်တမ်း = ၄၅၀၀,၀၀၀,၀၀၀ နှစ်
  • ဧရိယာ = ၅၀၉,၆၀၀,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁၉၇,၀၀၀,၀၀၀) စတုရန်းမိုင်
  • မြေထု = ၆၀ x ၁၀ ၂၄ ကီလိုဂရမ်
  • မြေပြင်ဧရိယာ = ၁၄၈,၀၀၀,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ၊ ၅၇,၀၀၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (ခန့်မှန့်ခြေအရ စုစုပေါင်းဧရိယာ၏ ၂၉%)
  • ရေပြင်ဧရိယာ = ၃၆၁,၀၀၀,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ၊ ၁၄၀,၀၀၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (ခန့်မှန့်ခြေအရ စုစုပေါင်းဧရိယာ၏ ၇၁%)
  • အဝန်း (အီကွေတာ) = ၄၀၀၇၆ ကီလိုမီတာ၊ ၂၄၉၀၂ မိုင်
  • အဝန်း (မီရီဒီယန်) = ၄၀၀၀၀ ကီလိုမီတာ၊ ၂၄၈၆၀ မိုင်
  • အချင်း(အီကွေတာ) = ၁၂၇၅၇ ကီလိုမီတာ၊ ၇၉၂၇ မိုင်
  • အချင်း(မီရီဒီယန်) = ၁၂၇၁၄ ကီလိုမီတာ၊ ၇၉၀၀ မိုင်
  • ဝင်ရိုးပေါ်တွင် လည်သည့်ကာလ = ၂၃ နာရီ ၅၆ မိနစ် ၄.၉၉၆ စက္ကန့်
  • မြေစပ်လေထု = ၈၀ ကီလိုမီတာ၊ မိုင် ၅၀ ထုထည်
  • အလယ်လွှာ (အပေါ်ယံ) အထူ = ကီလိုမီတာ ၇၀၀/ မိုင် ၄၃၀
  • အလယ်လွှာ (အောက်ပိုင်းအထူ) အထူ = ကီလိုမီတာ ၂၂၀၀/ မိုင် ၁၃၇၀
  • အတွင်းသား အနှစ်ပိုင်း (အပြင်) အထူ = ကီလိုမီတာ ၂၂၅၀/ မိုင် ၁၄၀၀
  • အတွင်းသား အနှစ်ပိုင်း (အတွင်း) အထူ = ကီလိုမီတာ ၃၄၈၀/ မိုင် ၂၁၆၀
  • အတွင်းသား သိပ်သည်းမှု = ၁၃.၀၉ ဂရမ်/ စင်တီမီတာ
  • အတွင်းအနှစ်ပိုင်း အပူချိန် = ၄၅၀၀ စင်တီဂရိတ်
  • မြေမျက်နှာပြင် အပူချိန်= ပျမ်းမျှ ၁၅ ဒီဂရီ ဆဲဆီးယပ်

ကမ္ဘာမြေကြီး အပေါ်ယံ အခွံပိုင်း ဖွဲ့စည်းမှု[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. အောက်ဆီဂျင် - ၄၆.၆ %
  2. ဆီလီကွန် - ၂၇.၇၂ %
  3. အလူမီနီယံ - ၈.၁၃ %
  4. သံ - ၅.၀%
  5. ကယ်လ်စီယမ် - ၃.၆၃ %
  6. ဆိုဒီယမ် - ၂.၈၃ %
  7. ပိုတက်ဆီယမ် - ၂.၅၉ %
  8. မက်ဂနီဆီယမ် - ၂.၀၉ %
  9. အခြားဒြပ်စင် - ၁.၄၁ % [၂၇]

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. ၁.၀ ၁.၁ "Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets" (February 1994). Astronomy and Astrophysics 282 (2): 663–683. Bibcode1994A&A...282..663S. 
  2. ၂.၀ ၂.၁ Staff (2007-08-07)။ Useful Constants။ International Earth Rotation and Reference Systems Service။ 2008-09-23 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  3. ၃.၀ ၃.၁ ၃.၂ ၃.၃ ၃.၄ ၃.၅ ၃.၆ ၃.၇ ၃.၈ Earth Fact Sheet။ NASA (2004-09-01)။ 2010-08-09 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  4. (2000) Allen's Astrophysical Quantities. Springer, 294. ISBN 0-387-98746-0. Retrieved on 2011-03-13. 
  5. Various (2000). in David R. Lide: Handbook of Chemistry and Physics, 81st, CRC. ISBN 0-8493-0481-4. 
  6. Selected Astronomical Constants, 2011The Astronomical Almanac။ Archived from the original on 2013-08-26။ 2011-02-25 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  7. ၇.၀ ၇.၁ World Geodetic System (WGS-84). Available online from National Geospatial-Intelligence Agency.
  8. (1995) "Geoid, Topography and Distribution of Landforms", in Ahrens, Thomas J: Global Earth Physics: A Handbook of Physical Constants. Washington, DC: American Geophysical Union. ISBN 0-87590-851-9. 
  9. IERS Working Groups (2003). McCarthy, Dennis D.; Petit, Gérard, ed. "General Definitions and Numerical Standards". IERS Technical Note No. 32 (U.S. Naval Observatory and Bureau International des Poids et Mesures). Archived from the original on 2010-02-01. Retrieved 2008-08-03. 
  10. How WGS 84 defines Earth (October 26, 2010)။ 2011-04-29 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  11. Earth's circumference is almost exactly 40,000 km because the metre was calibrated on this measurement—more specifically, 1/10-millionth of the distance between the poles and the equator.
  12. "Surface area of our planet covered by oceans and continents.(Table 8o-1)" (2006-02-02). University of British Columbia, Okanagan. Retrieved on 2007-11-26. 
  13. Staff (2008-07-24)။ WorldThe World Factbook။ Central Intelligence Agency။ 2008-08-05 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  14. The international system of units (SI), 2008, United States Department of Commerce, National Institute of Standards and Technology Special Publication 330, 52. 
  15. "Contributions to the Earth's obliquity rate, precession, and nutation" (1994). The Astronomical Journal 108. doi:10.1086/117108. ISSN 00046256. Bibcode1994AJ....108..711W. 
  16. (2000) Allen's Astrophysical Quantities. Springer, 296. ISBN 0-387-98746-0. Retrieved on 2010-08-17. 
  17. (2000) in Arthur N. Cox: Allen's Astrophysical Quantities, 4th, New York: AIP Press, 244. ISBN 0-387-98746-0. Retrieved on 2010-08-17. 
  18. World: Lowest TemperatureWMO Weather and Climate Extremes Archive။ Arizona State University။ 2010-08-07 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  19. "Global average temperature may hit record level in 2010"၊ BBC Online၊ December 10, 2009။ 2010-04-22 တွင် ပြန်စစ်ပြီး 
  20. World: Highest TemperatureWMO Weather and Climate Extremes Archive။ Arizona State University။ 2010-08-07 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  21. National Oceanic and Atmospheric Administration (5 December 2014)။ Trends in Atmospheric Carbon Dioxide
  22. Age of the Earth။ U.S. Geological Survey (1997)။ Archived from the original on 23 December 2005။ 2006-01-10 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  23. Dalrymple, G. Brent (2001). "The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved". Special Publications, Geological Society of London 190 (1): 205–221. doi:10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14. Bibcode2001GSLSP.190..205D. 
  24. Manhesa, Gérard (1980). "Lead isotope study of basic-ultrabasic layered complexes: Speculations about the age of the earth and primitive mantle characteristics". Earth and Planetary Science Letters 47 (3): 370–382. doi:10.1016/0012-821X(80)90024-2. Bibcode1980E&PSL..47..370M. 
  25. National Oceanic and Atmospheric Administration။ Ocean။ 3 May 2013 တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
  26. (1 January 2012) "Biodiversity and Evolution", Environmental Science. Cengage Learning, 62. ISBN 1-133-70787-4. Retrieved on 27 December 2014. 
  27. တင်စိန်(ပထဝီဝင်)၏ ကမ္ဘာ့ရေးရာ အချက်အလက် အဘိဓာန်