သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ
သန္းေရႊ.jpg
မွေးနေ့ ၁၉၃၃-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂-ရက်
B.C အမှတ် ကြည်း - ၆၇၁၀
မွေးဖွားရာဒေသ မန္တလေးတိုင်း၊ ကျောက်ဆည်မြို့
ဇနီး ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်
ရာထူးအလုပ်အကိုင် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊
ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်းရေး နှင့် ဖွံဖြိုးရေးအသင်း နာယကချူပ်
လူသိများခြင်းမှာ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်
ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ ဗုဒ္ဓဘာသာ
တည်ထောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်း ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်းရေးနှင့် ဖွံဖြိုးရေးအသင်း
ကွန်ယက် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ကျန်းမာရေးအရ ရုတ်တရက် အနားယူခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၃ ရက်တွင် နိုင်ငံ့အကြီးအကဲ တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်ဘဝ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေသည် ၁၉၃၃-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂-ရက်၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်အတွင်းရှိ မင်းစုကျေးရွာတွင် မွေးဖွားသည်။ စာတိုက်ဌာနတွင် အလုပ်စတင်ခဲ့၍ ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း အမှတ်စဉ် (၉) ဗိုလ်သင်တန်းတက်ရောက်ကာ တပ်မတော်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်အတန်ကြာ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးဌာနနှင့် ဗဟိုနိုင်ငံရေးသင်တန်းကျောင်း တွင် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သည်။ ၄င်းအချိန်တွင် အစိုးရ၏ စစ်တပ်သည် ကရင်သောင်းကျန်းသူများအား တိုက်ခိုက်နေသည့်ကာလ ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံရေး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

၁၉၆ဝ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့် ခြင်းခံရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုအား ဖြုတ်ချခဲ့သည့် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ရာထူးစဉ်လိုက် တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အနောက်တောင်တိုင်း တိုင်းမှူး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅-ခုနှစ်တွင် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၆-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်၊ ၁၉၈၇တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လမ်းစဉ်ပါတီဗဟိုကော်မတီအဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

၁၉၈၈ ခုနှစ် သွေးထွက်သံယိုဖြစ်ခဲ့သည့် အရေးတော်ပုံကို တုန့်ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် ၂၁ ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ တွင်နဝတအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၃ ရက်တွင် ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြု ၍ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင် ရုတ်တရက် အနားယူခဲ့ပြီး သူ၏နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက နဝတ ဥက္ကဌ၊ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။

အိမ်ထောင်ရေး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ကာလ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကာလ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးနှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှာဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင် ထံမှ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ကျန်းမာရေး အခြေအနေအရ ထပ်မံသိမ်းယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ဦးဆောင်မှု ပုံစံ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗိုလ်ချုပ်မှူး ကြီးသန်းရွှေသည် အစပိုင်းတွင် သူ၏ ရှေ့ကလူထက် ပိုမိုပျော့ပျောင်းသည့် သဘောကို ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲကို ချေမှုန်းလိုက်ပြီးကတည်းက နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ထားခြင်း ခံရသော ဒီမိုကရေစီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အား ကန့်သတ် ပိတ်ပင်မှုများကို လျှော့ပေးပြီး နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကိုလည်း လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် တိုင်းပြည်၏ တရားဝင်အင်္ဂလိပ်အမည် ဘားမားကို မြန်မာဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို အသစ် ရေးဆွဲစေခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူး ကြီးသန်းရွှေသည် စီးပွားရေးကို နိုင်ငံတော်က ထိန်းချုပ်မှုအချို့ကို လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ)သို့ မြန်မာနိုင်ငံ ဝင်ရောက်ရေးအား လိုလားထက်သန်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးခြစားမှုကို ကိုယ်တိုင်ကြီး ကြပ်တိုက်ဖျက်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးအချို့ကို အရေးယူခဲ့သည်။ ဝေဖန်ခြင်းကို လက်မခံသူဟု ရှုမြင်ကြသော်လည်း ကမ္ဘာ့ ကြက်ခြေနီ အဖွဲ့ (International Committee of the Red Cross) နှင့် နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ (Amnesty International ) တို့အား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ပြုခဲ့သည်။

သို့သော် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ကြီးသန်းရွှေသည် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများ ဖြစ်သည့် ကရင်နှင့် ရှမ်းလူမျိုးများအား ဆက်လက်ဖိနှိပ်ခဲ့သည်။ မွတ်စလင်များအား ဖိနှိပ်ခဲ့ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှ ခန့်မှန်း ခြေ လူ ၂၅ဝ,ဝဝဝ ခန့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ဒုက္ခသည်အဖြစ် ပြေးဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဖွဲ.စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအသစ်မှာ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်အထိ ကော်မီတီအဆင့်တွင်သာ ရှိနေသေးပြီး မပြီးဆုံးသေးချေ။ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကိုလည်း ချုပ်ချယ်ပြီး စစ်အစိုးရအား ဆန့်ကျင်ရေးသားသည့် စာနယ်ဇင်းသမားများအား ထိန်းသိမ်းခြင်းကိုပါ ကြီး ကြပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ ခုနှစ်က ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးခဲ့သော်လည်း ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ချုပ်နှောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေးအား တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ခြင်းအား လျှော့ချပေးခဲ့သော်လည်း သူ၏စီးပွားရေးဆိုင်ရာမူများမှာ စနစ်ကျမူမရှိဟု ဝေဖန်ခံရလေ့ရှိသည်။ သူသည် ထင်ရှား ပေါ်လွင်စွာ မနေပေ။ လူများအမြင်တွင် သူသည် မှုန်ကုတ်ကုတ်နှင့် ရှေ့တန်းထွက်လေ့မရှိ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီလမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်ရှိရေးတွင် အဓိကအတားအဆီးအဖြစ် မြင်ကြသည်။ နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် ရုံးပိတ်ရက်နှင့် အခါကြီး နေ့ကြီးများတွင် သဝဏ်လွှာများ ရေးပို့လေ့ရှိပြီး သတင်းဌာနများအား တိုက်ရိုက် စကားပြောခြင်း မရှိပေ။

သူသည် ခေါင်းဆောင်ပြယုဂ်သာဖြစ်ပြီး မူဝါဒများကို ဝန်ကြီးများမှ ကိုင်တွယ်ထားသည်ဟု နှစ်ပေါင်းများစွာ ယူဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော် မကြာမီက သတင်းများအရ သူသည် အာဏာကို စုစည်းလျက်ရှိပြီး တိုင်းပြည်ကို ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်ထားပြီဟု ဆိုကြသည်။ အနားယူရမည့် အသက် ၆ဝ ပြည့်သော်လည်း မနားဘဲ ဤရာထူးတွင် တစ်သက်လုံး နေသွားလိမ့်မည်ဟု ယူဆနေကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်အား ဖြုတ်ချသည့်ကိစ္စတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရိုးစွပ်ခြင်းခံရပြီး ထိုကိစ္စအပြီးသူ၏အာဏာမှာ ပိုမိုခိုင်မြဲလာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ဇနီး ဒေါ်ကြိုင်ကြိုင်မှာ ပအို့ဝ်တိုင်းရင်းသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

၄င်း၏လက်ထက် (၁၉၉၂ မှ ၂၀၁၀) ၁၈ နှစ်တာကာလတွင် သူ၏ ဦးဆောင်မှု အဖြစ် လမ်းများ၊ တံတားများ၊ ဆည်တာတမံများ၊ ရေအားလျှပ်စစ်၊ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများ၊ အဆောက်အအုံများ၊ စက်မှုဇုန်များကို တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး အင်အားစုကို တိုးချဲ့ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၄င်း အုပ်ချုပ်စဉ် ကာလအတွင်း အမျိုးသား ညီလာခံ ကျင်းပခြင်း၊ တောတွင်းလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများကို ငြိမ်းချမ်းရေးရယူကာ တပ်မတော် အတွင်းသို့ နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် တရားဝင် အသွင်ကူးပြောင်းခြင်း၊ နာဂစ်မုန်တိုင်းကြီးကျရောက်ခြင်းကြောင့် လူပေါင်းမြောက်များစွာ သေကြေပျက်စီး အိုးမဲ့ အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့တော်ကို ပျဉ်းမနားမြို့ အနီးတွင် နေပြည်တော်မြို့တော် အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ ခြင်း၊ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး တွင် သံဃာတော်များ၊ ပြည်သူများ သေ​ကြေပျက်စီးမှု ဖြစ်ပွားခြင်း၊ စစ်တပ် အလိုကျ မြန်မာနိုင်ငံ အခြေခံဥပဒေသစ်ကို ပြဌာန်းခြင်းနှင့် ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ [၁]

သား၊ သမီးများ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  • ထွန်းနိုင်ရွှေ(ခ) ထွန်းထွန်းနိုင် (ဇနီး-ခင်သန္တာ)
  • ဦးကြိုင်ဆန်းရွှေ (ဇနီး -ခင်ဝင်းစိန် )
  • ခင်သန္တာရွှေ(ခ) မပေါက် (ခင်ပွန်း- ဇော်ဖြိုးဝင်း (ဗိုလ်မှူး))
  • ခင်ပြုံးရွှေ
  • အေးအေးသစ်ရွှေ
  • ကြည်ကြည်ရွှေ
  • ဒေဝါရွှေ
  • သန့်ဇော်ရွှေ(ခ)မောင်မောင်
ဗိုလ်ချုပ်သန်းရွှေအကြောင်း စာအုပ်မျက်နှာဖုံး

အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဗြိတိန်အခြေစိုက် ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ သွေးစည်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (Christian Solidarity Worldwide)မှ ဒု-ဥက္ကဌတာဝန်ယူထားသူ ဘင်နဒစ် ရော်ဂျာစ် (Benedict Rogers) ရေးသားထားသော (Than Shwe: Unmasking Burma's Tyrant)"ဗိုလ်ချုပ်သန်းရွှေအကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မင်းဆိုးမင်းညစ်တဦးကို မျက်နှာဖုံးခွာကြည့်ခြင်း" စာအုပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံရှိ (Silkworm Books) စာအုပ်တိုက်က ၂၀၁၀-ခု၊ အောက်တိုဘာလမှာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. Mizzima
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲများ
 စဝ်ရွှေသိုက်‎ • ဘဦး • မန်းဝင်းမောင်‎ • နေဝင်း • စန်းယု • စိန်လွင် • အေးကို • မောင်မောင် • စောမောင် • သန်းရွှေ