သင်္ဂါယနာ

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​

ဘာသာတရား
ဗုဒ္ဓဘာသာ

Lotus-buddha.svg
သမိုင်း
ဗုဒ္ဓဝင် - သမိုင်း - သင်္ဂါယနာများ
ဘုရားများ
နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ- ကကုသန်ဘုရား- ကောဏဂုံဘုရား- ကဿပဘုရား-ဂေါတမဘုရား
ဆရာ (အစရိယ)
သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမ - ဘိက္ခု (ရဟန်း) - ဘိက္ခုနီ (သီလရှင်)
လက္ခဏာရေးသုံးပါး
အနိစ္စ - အနတ္တ - ဒုက္ခ
ရတနာသုံးပါး

ရတနာသုံးပါး-ဗုဒ္ဓ - ဓမ္မ - သံဃာ

အယူဝါဒ
သစ္စာလေးပါး - ခန္ဓာငါးပါး - ငါးပါးသီလ - သီတင်းသီလ
တိပိဋကနှင့်ကျမ်းစာများ
တိပိဋက (ဝိနည်းပိဋကတ် - သုတ်ပိဋကတ် - အဘိဓမ္မာပိဋကတ်)
အဆင့်များ
ပုထုဇဉ်ကိုရင်ရဟန်းသောတာပန်သကဒါဂါမ်အနာဂါမ်ရဟန္တာဧတဒဂ်ဘုရားနိဗ္ဗာန်
ကျင့်စဉ်များ
သမထဝိပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ဓုတင်ကမ္မဋ္ဌာန်းဒုက္ကရစရိယာနိကာယ် ငါးရပ်
ဂါထာများ
ကျင့်၀တ်သုတ်တော်ဂုဏ်တော်ဂါထာတော်ဘုရားပင့်သြကာသပုတီးစိပ်နည်း
ဂိုဏ်းများ
ထေရဝါဒ - မဟာယာန-တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
နိုင်ငံနှင့်ဒေသများ
ဓမ္မစကြာ

သင်္ဂါယနာတင်​ကြ​ခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မဟာ​သက္ကရာဇ် ၆​၈ ခု​နှစ်၊ ဘီ​စီ ၆​၂​၃ တွင် ဗုဒ္ဓမြတ်​စွာ​ဘုရား ဖွား​မြင်တော်​မူ​ခဲ့​ပါ​သည်။[၁]ကမ္ဘာပေါ်​တွင် ဗုဒ္ဓ​ဘာသာ သည် (ခရစ်တော်​မပေါ်​မီ ဘီ​စီ(၅​၈​၈) ) လွန်ခဲ့သော​နှစ်​ပေါင်း​၂​၆​၀​ဝ ကျော် မဟာ​သက္ကရာဇ်(၁​၀​၃)ခု ကဆုန်​လ​ပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့​တွင် စတင် ပွင့်​ထွန်း ပေါ်ပေါက်​ခဲ့​ပါ​သည်။ မဟာ​သက္ကရာဇ် (၁​၀​၃)ခု ဝါဆို​လ​ပြည့် စနေနေ့ ဘီ​စီ(၅​၈​၈)မှာ ဓမ္မ​ရတနာ စတင်​ခဲ့​သည်။ မဟာ​သက္ကရာဇ် (၁​၀​၃)ခု ဝါဆို​လ​ပြည့်ကျော် ၂ ရက် တနင်္လာနေ့ ဘီ​စီ (၅​၈​၈) တွင် သံဃာ​ရတနာ စ​တင်ပေါ်​ပေါက်​ခဲ့​ပါ​သည်။ ဂေါတမ​ဗုဒ္ဓ​မြတ်​စွာ​ဘုရား​သည် ကမ္ဘာပေါ်​တွင် ဝိပဿနာ​ကျင့်​စဉ်​ကို ဘီ​စီ (၅​၈​၈) လွန်ခဲ့သော နှစ်​ပေါင်း ၂​၆​၀⁠၀ ကျော်​တွင်​ပထမ​ဆုံး​သော စတင်​တွေ့​ရှိ​ကျင့်ကြံ​အားထုတ်​ခဲ့​သူ​ဖြစ်​သည်။ မြတ်​ဗုဒ္ဓ​သည် ဘုရား​အဖြစ်​နှင့် (၄​၅)နှစ်​နေ​ပြီး မဟာ​သက္ကရာဇ် ၁​၄​၈ ခု ကဆုန်​လ​ပြည့် အင်္ဂါနေ့ ဘီ​စီ ၅​၄​၃ မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံ​လွန်တော်​မူ​သည်။ ဘုရားရှင်​ပရိနိဗ္ဗာန်​ပြု​ပြီး​နောက် ဘုရားရှင်​၏ တ​ရားတော်​များ မ​ပျက်စီး မ​ပျောက်ပျက်​ရ​လေ​အောင် ဘုရားရှင်​၏ တရား​ဓမ္မ​များ​အား ကျွမ်းကျင် တတ်​ကျွမ်း​သော သံ​ဃာတော်​များ စုပေါင်း​ပြီး ဗုဒ္ဓ​၏​ဓမ္မ​အား သန့်ရှင်း​တည်တံ့​ပြန့်​ပွား​နိုင်​ရန် အတွက် စစ်​မှန်​သော ဓမ္မ​ကို​သာ သံဃာ​များ​၏ သဘောတူ​ညီ​မှု​ရ​ယူ​ကာ ရွတ်​ဖတ်​မှတ်တမ်း​တင် အတည်ပြု​ကြ​ခြင်း​ကို သင်္ဂါယနာတင်​ခြင်း ဟုခေါ်​သည်။ မင်း​ထု​နှင့်​ပြည်​သူ​လူထု​မှ ပံ့ပိုး​ကူညီ​ကြ​သည်။

သာ​သ​နာ့​အမွေ​ဆက်ခံ​ခဲ့​ခြင်း - ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်​ပြု​ပြီး​နောက် ဘုရားရှင်​၏ တပည့်​ရဟန်း​တို့​သည် ခေတ်​အသီး​သီး​မှ အာဏာ​ရှိ​သော မင်း​ထု​နှင့် ဗုဒ္ဓ​သာသနာ​ဝင် ပြည်​သူ​လူ ထု​ပူးပေါင်း​ပြီး သံဃာ​ထု၊ မင်း​ထု၊ ပြည်​သူ​လူထု၊ ထု(၃)ထု ပူးပေါင်း ကာ သင်္ဂါယနာ (၆)ကြိမ်​တိုင်​တိုင် စုပေါင်း​တင်​ခဲ့​ကြ​ပြီး ဗုဒ္ဓ​သာ​သ​နာ့​အမွေ မ​ပျက်စီး​မ​ပျောက်ပျက်​ရ​လေ​အောင် စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်း ခဲ့​ကြ​လေ​သည်။

ပထမ​အကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်​ခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

(၁) အကြောင်း​ခံ သု​ဘဒ္ဒ​ဟုခေါ်​သော ရဟန်း​သည် ဘုရား​ရှိ​စဉ်​ကတည်းက ဝိနည်း(စည်းကမ်း)အား အကြိမ်ကြိမ်​ဖောက် ပြန်​ခဲ့​သ​ဖြင့် ဘုရားရှင်​၏ အကြိမ်ကြိမ် သတိပေး​မှု​ကို ခံ​ခဲ့​ရသ​ဖြင့် ဘုရားရှင်​အား အညှိုး​ထားခဲ့​ရာ​မှ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်​ပြု​သည်​နှင့် လွတ်လပ်​ပြီ​ဆို​ပြီး ကြွေးကြော်​ကာ သာသနာ​အား ညှိုးနွမ်း အောင် ပြုလုပ်​ခဲ့​သည်​ကို အကြောင်းပြု​ပြီး တင်​ခဲ့​သည်။

(၂) သာသနာ​နှစ် ဘုရား​ပရိနိဗ္ဗာန်​ပြု​ပြီး (၃)လ နှင့် (၄)ရက်

၃) နေရာ ရာဇ​ဂြိုလ်​ပြည် ဝေ​ဘာ​ရ​တောင် သတ္တ​ပဏ္ဏိ​လိုဏ်​ဂူ

(၄) ခေါင်းဆောင် အရှင်မ​ဟာ​က​ဿ​ပ​မထေရ် ဦးဆောင်​သော အရှင်​ဥပါ​လိ(ဝိနည်း)နှင့် ညီတော်​အာနန္ဒာ (သုတ္တန်​နှင့် အဘိ​ဓမ္မာ)

(၅) သံဃာ​ဦးရေ ရဟန္တာ​ပေါင်း (၅​၀​ဝ)

(၆) မင်း အဇာ​တ​သတ်မင်း

(၇) ကြာမြင့်​ချိန် (၇) လ

- သု​ဘဒ္ဒ​ရဟန်း​အား​အကြောင်းပြု​ပြီး အရှင်မ​ဟာ​က​ဿ​ပ​မထေရ်​မှ ဦးဆောင်​ပြီး အရှင်​ဥပါ​လိ​မှ ဝိ​နည်းတော်​ကို​၎င်း ညီတော်​အာနန္ဒာ​မှ သုတ္တန်​နှင့် အဘိ​ဓမ္မာ​ကို​၎င်း သံဃာ​အစည်းအဝေး​သို့ တင်​သွင်းခဲ့​သည်။

- ဘုရားရှင်​ဟောကြား​ခဲ့​သော ဓမ္မ​သည် လွန်စွာ​များပြား​လှ​သ​ဖြင့် တရား​အစု​အဖွဲ့​အသေး​များ စု​ဖွဲ့​ခြင်း​ကို ဓမ္မက္ခန္ဓာ​ဖွဲ့​ခြင်း​ဖြင့် ဓမ္မက္ခန္ဓာ​ပေါင်း စုစုပေါင်း(၈​၄​၀​ဝ​၀) ရ​ရှိ​ခဲ့​သည်။ ၎င်း​ကို ထပ်မံ​ပြီး သဘော​တရား​တူ​ရာ​အလိုက် အုပ်စု​ဖွဲ့​လိုက်​ရာ အုပ်စု(၃)စု ရ​ရှိ​ပြီး ပိဋကတ်(၃)ပုံ​ဟု ခေါ်တွင်​သည်။

- ၎င်း​ပိဋကတ် (၃)ပုံ​မှာ ဝိနည်း​ပိဋကတ်​တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ (၂​၁​၀​ဝ​၀)၊ သုတ္တန် ပိဋကတ်​တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ (၂​၁​၀​ဝ​၀)၊ အဘိ​ဓမ္မာ​ပိဋကတ်​တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ (၄​၂​၀​ဝ​၀) ထည့်​သွင်း​ကာ သဘောတူ​ခဲ့​ကြ​သည်။

- အစည်းအဝေး တက်​ရောက်​ကြ​သော ရဟန္တာ​များ​သည် ဘုရားရှင်​အား​မှီ​ခဲ့​ကြ​ပြီး အနီး​ကပ်​ဆုံး​တ​ရားတော်​များ နာ​ကြား​သင်​ယူခဲ့​ရ​သည့် ပ​ဋိ​သမ္ဘိ​ဒါ​ပတ္တ တန်ခိုးကြီး​မား​ပြီး စင်ကြယ်​လှ​သော ရဟန္တာ​ကြီး​များ ဖြစ်​ကြ​သည်။

- ပထမ​အကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်​ခြင်း​ကို နှုတ်(ပါး​စပ်)ပေါ်​မှာ​သာ တင်​ခဲ့​ကြ​ပြီး သံဃာ​အစည်းအဝေး​တွင် ပိဋကတ်(၃)ပုံ စတင်​သတ်​မှတ် စီစဉ်​ခဲ့​ကြ​စဉ် ဘုရားရှင် ဟောကြား​ခဲ့​သော တ​ရားတော်​များ အကုန်​လုံး ပြည့်စုံ​မှု ဖြစ်​မ​ဖြစ် (လို​နေ​လို့ ထပ်​ဖြည့်​ရန်​၎င်း၊ ပို​နေ​လို့ နုတ်​ပယ်​ရန်​၎င်း)ကို စီ​စစ်​ခဲ့​ကြ​ရာ အားလုံး​မှ ပြည့်စုံ​ပြီ​ဖြစ်​ကြောင်း တ​ညီ​တ​ညွတ်​တည်း​သဘောတူ ဆုံးဖြတ်​ခဲ့​ကြ​သည်။

- ဘုရားရှင်​၏​ဓမ္မ​ကို မူရင်း​အတိုင်း ထိန်းသိမ်း​စောင့်ရှောက်​ပြီး လို​တိုး​ပို​လျော့ လုံး​ဝ​လုပ်​ခွင့်​မ​ရှိ သံ​ဃာတော်​များ​မှ ထေရ်​စဉ်​ဝါ​စဉ်​အလိုက် စောင့်ရှောက် ကြ​ပါ​စို့​ဟု သဘောတူ​ညီ​မှု​ယူခဲ့​ပြီး ထေ​ရ​ဝါဒ​ဗုဒ္ဓ​သာသနာ ဟု ခေါ်တွင်​ခဲ့​ပေ​သည်။

ဒုတိယ​အကြိမ်​သင်္ဂါယနာတင်​ခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

(၁) အကြောင်း​ခံ သာသနာ​နှစ် (၁​၀​ဝ)ကြာ​ပြီး​နောက် ဝဇ္ဇီ​တိုင်း​သား​ရဟန်း​များ (ဒေဝဒတ်​၏​တပည့်​များ)မှ အဓမ္မ​ဝတ္ထု (၁​၀)ပါး​ကို တောင်း​ဆို​ခဲ့​ကြ​သည်။ ဥပမာ နေ​လက်​တစ်​သစ်​လွဲ​သည်​အထိ ထမင်းစား​ရန်​၎င်း၊ သေ​နု(အရက်​ခပ် ပျော့​ပျော့)ကို သောက်​ရန်​၎င်းင်း၊ ရွှေ​ငွေ​များ​ကို သာမန်​လူ​ပုဂ္ဂိုလ်​များ​ကဲ့သို့ ကိုင်တွယ်​အသုံးပြု​ရန်​၎င်း​စ​သ​ဖြင့် တောင်း​ဆို​ခဲ့​သည်မှာ ထေ​ရ​ဝါဒ​ဗုဒ္ဓ​သာ​သ​နာတော်​အား ပြုပြင်​ပြောင်းလဲ​ရေး​လုပ်​လာ​သ​ဖြင့် သာသနာ​ညှိုးနွမ်း လာ​သည်​ကို အကြောင်းပြု​ပြီး တင်​ခဲ့​သည်။

(၂) သာသနာ​နှစ် (၁​၀​ဝ)နှစ်

(၃) နေရာ ဝေ​သာ​လီ​ပြည်၊ ဝါ​ဠု​ကာ​ရာ​မ​ကျောင်း

(၄) ခေါင်းဆောင် အရှင်​ယသ​မထေရ် ဦးဆောင်​သော အရှင်​ရေ​ဝ​တ​နှင့် အရှင်​သဗ္ဗ​ကာ​မိ

(၅) သံဃာ​ဦးရေ ရဟန္တာ​ပေါင်း (၇​၀​ဝ)

(၆) မင်း ကာ​လာ​သောကမင်း

(၇) ကြာမြင့်​ချိန် (၈) လ

- ဝဇ္ဇီ​တိုင်း​သား​ရဟန်း​ပျက်​များ​ကို အကြောင်းပြု​ပြီး အရှင်​ယသ​မထေရ်​မှ ဦးဆောင်​ပြီး အရှင်​ရေ​ဝ​တ​နှင့် အရှင်​သဗ္ဗ​ကာ​မိ​နှစ်​ပါး​မှ အမေး​အဖြေ​များ ပြုလုပ်​စိစစ်​ခဲ့​ကြ​ပြီး နှုတ်​ထက်​အက္ခရာ​တင်​ခဲ့​ကြ​ရာ (၈)လ ကြာမြင့် ခဲ့​သည်။ ရဟန္တာ(၇​၀​ဝ)သော သံဃာ​ထု ကာ​လာ​သောက​မင်း​၏ မင်း​ထု​နှင့် ပြည်​သူ​လူထု​၏ အကူအညီ​ရ​ယူ​ပြီး ထု(၃)ထု ပူးပေါင်း​ပြီး ရဟန်း​ပျက်​များ​အား စိစစ်​ခဲ့​ရာ​မှ ရဟန်း​ပျက်​ပေါင်း(၁​၀​ဝ​၀​ဝ)ကျော်​အား နှင်ထုတ်​ခဲ့​ရ​သည်။

- ၎င်း​ရဟန်း​ပျက် (၁​၀​ဝ​၀​ဝ)ကျော်​ကို တိုင်း​ပြည်​မှ နှင်ထုတ်​လိုက်​ရာ ၎င်း​တို့​သည် ဟိမဝန္တာ​တောင်ခြေ​ဖက် သို့ သွား​ရောက်​ခဲ့​ရာ ၎င်း​နေရာ​ရှိ မင်း​တစ်ပါး​မှ သနား​ပြီး ခိုလှုံ​ခွင့်​ပေးလိုက်​ရာ​မှ ၎င်း​တို့​သည်​လည်း သင်္ဂါယနာ​စင်​ပြိုင်​တင်​ခဲ့​ကြ​သည်။ ၎င်း​တို့​မှာ ကြီးမား​သော အင်အား​ရှိ​သ​ဖြင့် မဟာ​သံ​ဃိ​က​ဂိုဏ်း​ဟု ခေါ်​ဆို​ကြ​ပြီး ဝေ​သာ​လီ​၌ ကျန်​ရှိ​ခဲ့​ကြ​သော ရဟန္တာ (၇​၀​ဝ)ပါသော အဖွဲ့​အား ဟီ​န​ယာ​န​ဂိုဏ်း သေး​ငယ် သော​အဖွဲ့​ဟု ခေါ်တွင်​ခဲ့​ကြ​သည်။

- သာ​သ​နာတော်​ညှိုးနွမ်း​လာ​သော အန္တရာယ်​ကို ကာ​ကွယ်​ရန် သံဃာ​ထု မင်း​ထု ပြည်​သူ​လူထု ထု(၃)ထု​မှ ပူးပေါင်း​ပြီး ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက် လာ​ခဲ့​ခြင်း​သာ ဖြစ်​ပေ​သည်။

ဒုတိယ​သံ​ဂါ​ယ​နာ​တင်​ရ​ခြင်း​အကြောင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

(၁) သိင်္ဂီ​လော​ဏ​ကပ္ပ။ ။သား​ချို​ဖြင့် ဆား​ကို​ထည့်​၍ ဆား​မ​ရှိ​သော​အခါ ယာ​ဝ​ကာ​လိ​က​ဘောဇဉ်​နှင့် ရော​၍​စား​ခြင်း​သည် ရဟန်း​တို့​အား​အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၂) ဒွင်္ဂု​လ​ကပ္ပ။ ။နေ​မွန်းတည့်​၍ အရိပ်​လက်​နှစ်​သစ်​လွန်​မှ ယာ​ဝ​ကာ​လိ​က​ဘောဇဉ်​ကို စား​ခြင်း​သည် ရဟန်း​တို့​အား​အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၃) ဂါ​မန္တ​ရ​ကပ္ပ။ ။တန်​ပြီ​ဟု မြစ်​မိ​သော​ဘောဇဉ်​ကို အတိ​ရိက်​ဝိနည်း​ကံ မ​ပြု​ဘဲ ရွာ​တ​ပါး​သို့​သွား​အံ့​ဟု နှလုံး​ပြု​၍​စား​ခြင်း​သည် ရဟန်း​တို့​အား​အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၄) အာဝါသ​ကပ္ပ။ ။သိမ်​တ​ခု​တည်း​တွင် အထူးထူး​သော​နေရာ​၌​နေ​၍ အသီးအသီး ကံ​ဆောင်​ခြင်း​သည် ရဟန်း​တို့​အား​အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၅) အနု​မ​တိ​ကပ္ပ။ ။မ​ရောက်လာ​သေး​သော ရဟန်း​တို့​၏ အလို​ဆန္ဒ သဘောတူ​ညီ​ချက်​ကို​ယူ​၍ ကံ​ဆောင်​ခြင်း​သည် ရဟန်း​တို့​အား​အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၆) အာစိဏ္ဏ​ကပ္ပ။ ။ဆရာ​ဥပဇ္ဈာယ်​တို့​၏ အယူ​အလေ့​ဟူ​သ​ရွေ့​သည် အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၇) အမ​ထိ​တ​ကပ္ပ။ ။နို့ရည်​အဖြစ်​ကို​လည်း မ​စွန့်​သေး၊ နို့​ဓမ်း​အဖြစ်​သို့​လည်း မ​ရောက်​သေး​သော နို့ရည်​ကို ပဝါ​ရိတ်​သင့်​သော​ရဟန်း​သည် အတိ​ရိက်​ဝိနည်း​ကံ မ​ပြု​ဘဲ စား​ခြင်း၊ သောက်​ခြင်း​ငှာ​သင့်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၈) ကပ္ပ​တိ ဇ​လော​ဂိံ ပါ​တုံ။ ။သေ​နု​ကို​သောက်​ခြင်း​ငှာ ရဟန်း​တို့​အား​အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၉) ကပ္ပ​တိ အဒ​သ​ကံ နိ​သီ​ဒ​နံ။ ။အဆာ​မ​ရှိ​သော နိ​သီ​ဒိုင်​သည် ရဟန်း​တို့​အား​အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

(၁​၀) ကပ္ပ​တိ ဇာ​တ​ရူပ ရ​ဇ​တံ။ ။ရွှေ​ငွေ​ကို အလှူခံ​ခြင်း​သည် ရဟန်း​တို့​အား အပ်​၏​ဟု အယူရှိ​ခြင်း။

ဤ မသူတော်​တို့​၏ တရား ၁​၀-ပါး​ကြောင့် ဖြစ်​ပေ​သည်။

တတိယ​အကြိမ်​သင်္ဂါ​နာ​တင်​ခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

(၁) အကြောင်း​ခံ သာသနာ​နှစ် (၂​၃​၅) နှစ် ကြာ​ပြီး​နောက် ပါ​ဋ​လိ​ပုတ်​ပြည်​တွင် မိစ္ဆာ​အယူရှိ​သော ရဟန်း​အတု (၆​၀​ဝ​၀​ဝ) ကျော်​အထိ သာသနာ​အတွင်း အယောင် ဆောင်​ပြီး ဝင်​ရောက်လာ​ကြ​သည်​ကို အကြောင်းပြု​ပြီး တင်​ခဲ့ ရ​သည်။

(၂) သာသနာ​နှစ် (၂​၃​၅) နှစ်

(၃) နေရာ ပါ​ဋ​လိ​ပုတ်​ပြည် အသော​ကာ​ရုံ​ကျောင်း

(၄) ခေါင်းဆောင် အရှင်မ​ဟာ​မောဂ္ဂ​လိ​ပုတ္တိ​ဿ​မထေရ်

(၅) သံဃာ​ဦးရေ ရဟန္တာ​ပေါင်း (၁​၀​ဝ​၀)

(၆) မင်း သီ​ရိ​ဓမ္မာ​သောကမင်း

(၇) ကြာမြင့်​ချိန် (၉) လ

- ရဟန်း​အတု (၆​၀​ဝ​၀​ဝ) ကျော် သာသနာ​အတွင်း​ဝင်​ရောက်လာ​ခဲ့​ကြ​ပြီး ကတုံး​တုံး​သင်္ကန်း​စည်း​သည်​နှင့် ရဟန်း​ဖြစ်​ပြီး​လုပ်​ချင်​သ​လို လုပ်​နေ​ကြ​ရာ သာသနာ လွန်စွာ​မှ ညှိုး​မှိန်​လာ​ခဲ့​ပြီး ဝိ​နည်းတော်​နှင့်​အညီ ကျင့်ကြံ​အားထုတ်​နေ​ကြ​သော ရဟန်း​အစစ်​တို့​မှာ လွန်စွာ​ချို့တဲ့​ဒုက္ခရောက်​ခဲ့​ကြ​ရ​သည်။

- အရှင်​တိ​ဿ​မထေရ်​ကြီး ဦးဆောင်​သော​ရဟန္တာ (၁​၀​ဝ​၀) ပါသော သံဃာ​ထု သီ​ရိ​ဓမ္မာ​သောက​မင်း​၏ မင်း​ထု နှင့် သာသနာ​ဝင်​များ ပြည်​သူ​လူထု စ​သော ထု (၃) ထု ပူးပေါင်း​ပြီး နှုတ်​ထက်​အက္ခရာ သင်္ဂါယနာ တင်​ခဲ့​ရာ အချိန် (၉) လ ကြာမြင့်​ခဲ့​သည်။

- အယောင်ဆောင်​ဝင်​လာ​သော ရဟန်း​အတု​များ​အား စိစစ်​ပြီး​လူဝတ်လဲ​စေ​ခြင်း သာ​သ​နာတော်​မှ နှင်ထုတ်​ခဲ့​ခြင်း​တို့​ဖြင့် သာ​သ​နာတော် ညှိုးနွမ်း နေ​မှု​ကို ပြန်လည်​ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်​ခဲ့​ကြ​ပေ​သည်။

- သီ​ရိ​ဓမ္မာ​သောက​မင်း​သည် သင်္ဂါယနာတင်​ပြီး​နောက် ကိုး​တိုင်း​ကိုး​ဌာန သာသနာပြု​အဖွဲ့​များ​စေလွှတ်​ပြီး အကြီး​မား​ဆုံး​သော သာသနာပြု လုပ်​ငန်း​ကို ကမ္ဘာ​အနှံ့ ပြုလုပ်​ခဲ့​ရာ ကမ္ဘာ့​အင်​ပါ​ယာ​တစ်​ခု​လုံး​၏ (၅) ပုံ (၄) ပုံ​သည် ဗုဒ္ဓ​သာ​သ​နာတော် လွှမ်းမိုး​ခဲ့​ရ​သည်။

- မြန်မာ​နိုင်ငံ​သို့ သာသနာ​ရောက်​ရှိ​လာ​ရ​ခြင်း​သည် သု​ဝဏ္ဏ​ဘူ​မိ​သာသနာပြု​အဖွဲ့​မှ အရှင်​သော​ဏ​နှင့် အရှင်​ဥတ္တရ​မထေရ် (၂) ပါး ဦးဆောင်​သော ရဟန္တာ (၅) ပါး​အဖွဲ့​၏ သ​ထုံ​ဖက်​မှ ဝင်​ရောက် သာသနာ ပြု​ရာ​မှ​အစပြု​ပြီး ရောက်​ရှိ​လာ​ရ​ခြင်း​ဖြစ်​သည်။

စတုတ္ထ​အကြိမ်​သင်္ဂါ​နာ​တင်​ခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

(၁) အကြောင်း​ခံ သာသနာ​နှစ် (၄​၅​၀) ကြာသော် သီဟိုဠ်​နိုင်ငံ​သို့ သာသနာ​ကူးပြောင်း​လာ​ခဲ့​ရာ​တွင် အငတ်​ဘေး​နှင့်​သူပုန် ဘေး​ကြီး (၁​၂)နှစ်​ကြာ​ကျ​ရောက်​ခဲ့​ရသ​ဖြင့် သံဃာ​အစစ်​များ ဒုက္ခရောက်​ခဲ့​ကြ​မှု​ကို အကြောင်း ပြု​ပြီး​တင်​ခဲ့​သည်။

(၂)သာသနာ​နှစ် (၄​၅​၀) နှစ်

(၃) နေရာ သီဟိုဠ်​နိုင်ငံ မ​လ​ယ​ဇနပုဒ် အလော​က​လိုဏ်​ဂူ

(၄) ခေါင်းဆောင် အရှင်မ​ဟာ​ဓမ္မရက္ခိတ​မထေရ်

(၅) သံဃာ​ဦးရေ ရဟန္တာ​ပေါင်း (၅​၀​ဝ)

(၆)မင်း ဝဋ္ဋ​ဂါမ​ဏိမင်း

(၇)ကြာမြင့်​ချိန် တစ်​နှစ်

- သီ​ရိ​ဓမ္မာ​သောက​မင်း​၏ သားတော်​ရ​ဟန္တ​ယမ​ဟိန္ဒ​နှင့်​သ​မီးတော်​ရဟန္တာ သင်္ဃ​မိတ္တာ​ထေ​ရီ​တို့ ပြု​ခဲ့​သော​သာသနာ​သည် သီဟိုဠ်​တွင် ထွန်းကား​ခဲ့​ရာ​မှ အငတ်​ဘေး​နှင့် သူပုန်​ဘေး​များ (၁​၂) နှစ်​ကြာ ပေါ်ပေါက်​သ​ဖြင့် ဒါ​ယ​ကာ ဒါယိကာမ​များ​မှ ပစ္စည်း​လေး​ပါး​ပံ့ပိုး​မှု​မ​ရှိ​တော့​သ​ဖြင့်​ဝိနည်း​လေးစား​သော သံဃာ​အစစ်​တို့​သည် ဒုက္ခရောက်​ကြ​ရ​သည်။

- အချို့​သော သံဃာ​အစစ်​တို့​သည် ဘုရားရှင်​၏ ဓမ္မ​များ မ​ပျောက်ပျက်​ရ​လေ​အောင် နှုတ်​ဖြင့်​ရွတ်​ဆို​ရင်း သဲ​သောင်ပေါ်​တွင် ဗိုက်ပေါ်​သဲ​များ တင်​ပြီး​မ​မေ့လျော့​အောင် ရွတ်​ဖတ်​ထိန်းသိမ်း​နေ​ကြ​သည်။ အချို့​သံဃာ​တို့​တွင်​လည်း လွန်စွာ​ချို့တဲ့​လာ​ကြ​သ​ဖြင့် နီ​ဝ​ရ​ဏ​တရား​များ လွှမ်းမိုး​လာ ကြ​သည်။

- သူပုန်​ဘေး (၁​၂) နှစ်​ကာလ​ပြီး​ဆုံး​ချိန်​တွင် သာသနာ​လွန်စွာ ညှိုး​မှိန်​နေ​သ​ဖြင့် အရှင်မ​ဟာ​ဓမ္မရက္ခိတ မထေရ် ဦးဆောင်​သော​ရဟန္တာ (၅​၀​ဝ) တို့ ပါဝင်​သော သံဃာ​ထု အထောက်​အပံ့​ပြု​ကြ​သော ဝဋ္ဋ​ဂါ မဏိ​မင်း​၏ မင်း​ထု သာသနာ​ဝင်​များ ပြည်​သူ​လူထု ထု (၃) ထု ပူးပေါင်း​ဆောင်ရွက်​ကြ​သည်။

- ပိ​ဋ​ကတ်တော်​များ​သည် နှုတ်​ထက်​အက္ခရာ​တင်​လျှင် နောင်​တွင် အလွယ်​တ​ကူ ပျောက်​ကွယ်​သွား နိုင်​သည်​ကို သိ​လာ​သ​ဖြင့် မှတ်တမ်း​အဖြစ် ပေ​ရွက်ပေါ် ရေး​တင်​ပြီး ပေ​ထက်​အက္ခရာ​တင်​ခဲ့​ရာ တစ်​နှစ် ကြာမြင့်​ခဲ့​သည်။

ပဉ္စမ​အကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်​ခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

(၁) အကြောင်း​ခံ သာသနာ​နှစ် (၂​၄​၁​၅) ကြာ​ပြီး​နောက် စတုတ္ထ​နှင့်​ပဉ္စမ​အကြိမ်​ကြား​တွင် နှစ်​ပေါင်း (၂​၀​ဝ​၀) ခန့် ကြာမြင့် ခဲ့​သည့်​အတွက် ပေ​ရွက်ပေါ်​တင်​ထား​မှု​သည် ရာသီ​ဥတု​နှင့်​ပိုးမွှား​အန္တရာယ်​တို့​ကြောင့် ကြာရှည်​ခံ​နိုင် မှု​မ​ရှိ​ဘဲ ဖြစ်လာ​ခြင်း မူ​ကွဲ​များ​ဖြစ်ပေါ်​လာ​ခြင်း​တို့​အပေါ် အကြောင်းပြု​၍ တင်​ခဲ့​သည်။

(၂) သာသနာ​နှစ် (၂​၄​၁​၅) နှစ်

(၃) နေရာ မြန်မာ​နိုင်ငံ မန္တလေးမြို့ ရတနာ​ပုံ​နေပြည်တော်

(၄) ခေါင်းဆောင် အရှင်​ဇာ​ဂ​ရ​မထေရ်

(၅) သံဃာ​ဦးရေ ရိုး⁠ရိုး​ရဟန်း​ပေါင်း (၂​၄​၀​ဝ)

(၆) မင်း မင်း​တုန်း​မင်း

(၇) ကြာမြင့်​ချိန် နှုတ်​ဖြင့်​ရွတ် (၅) လ (၃) ရက်

ကျောက်​ထက်​တင် (၇) နှစ် (၆) လ (၁​၄) ရက် - သာသနာ​နှစ် (၂​၄​၁​၅) နှစ် ကြသော် ပေ​ရွက်ပေါ်​တင်​ထား​သော ပိဋကတ် (၃) ပုံ​တို့​သည် ရာသီ​ဥတု​နှင့် ပိုးမွှား​အန္တရာယ်​တို့​ကြောင့် ပျက်စီး​လာ​ခဲ့​ခြင်း​နှင့် အချို့​မူ​ကွဲ​များ ဖြစ်ပေါ်​လာ​ခြင်း​တို့​ကြောင့် အရှင်​ဇာ​ဂ​ရ မထေရ် ဦးဆောင်​သော ရဟန်း (၂​၄​၀​ဝ) ပါဝင်​သော သံဃာ​ထု သည် ထောက်ပံ့​ကူညီ​ပေး​သော မင်း​တုန်း​မင်း​၏ မင်း​ထု နှင့် သာသနာ​ဝင်​များ ပြည်​သူ​လူထု စ​သော ထု (၃) ထု ပူးပေါင်း​ပြီး မန္တလေးမြို့ ရတနာ​ပုံ​နေပြည်တော်​တွင် သင်္ဂါယနာတင်​ခဲ့​ကြ​သည်။

- နှုတ်​ဖြင့်​ရွတ်​ဆို​တင်​ခဲ့​ခြင်း​သည် (၅) လ​နှင့် (၃) ရက် ကြာမြင့်​ခဲ့​ပြီး​နောက် ပိ​ဋ​ကတ်တော်​များ​ကို ကမ္ဘာ​တည်​သ​ရွေ့​ကြာရှည် မ​ပျက်စီး​ရ​လေ​အောင် စ​ကျင်​ကျောက်ပြား​အပေါ်​၌ ထွင်း​ထု​ရေးသား​ခဲ့​ရာ စ​ကျင်​ကျောက်ဖြူ​အပြား​ပေါင်း (၇​၂​၉) ချပ်​ရ​ရှိ​ခဲ့​ပြီး အချိန်​အား​ဖြင့် (၇) နှစ် (၆) လ နှင့် (၁​၄) ရက် ကြာမြင့်​ခဲ့​ပြီး ယနေ့​တိုင် မန္တလေး​လောက​မာ​ရ​ဇိန် ဘုရား​ဝင်း​အတွင်း​၌ ကမ္ဘာ့​အကြီး​ဆုံး​စာအုပ် (The World Biggest Book) ဟူ​သော​အမည်​ဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်​တွင် မြန်မာ​နိုင်ငံ​၏ ဂုဏ်​ဆောင်​မှတ်တိုင်​ကြီး အဖြစ် လွန်စွာ​ထင်ရှား​ခဲ့​ပေ​သည်။

ဆဋ္ဌ​မ​အကြိမ်​သင်္ဂါယနာတင်​ခြင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

(၁) အကြောင်း​ခံ သာသနာထွန်း​ကား​ရာ မြန်မာ​နိုင်ငံ​သည် တစ်ပါး​သော ဘာသာ​ဝင်​တို့​၏ သူ့​ကျွန်​ဘဝ​ရောက်​ခဲ့​ပြီး နှစ်(၁​၀​ဝ)ခန့် သာသနာ​ညှိုးနွမ်း​မှု​အပေါ် အကြောင်း ခံ​ပြီး​သာသနာ​နှစ် (၂​၄​၉​၈) နှစ်​တွင် သင်္ဂါယနာတင်​ခဲ့​ရ​သည်။

(၂) သာသနာ​နှစ် (၂​၄​၉​၈) နှစ်

(၃) နေရာ မြန်မာ​နိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာ​အေး​ကုန်းမြေ မဟာ​ပါ​သာ​ဏ​လိုဏ်​ဂူ

(၄) ခေါင်းဆောင် ညောင်​ရမ်း​ဆရာတော်​အရှင်​ရေ​ဝ​တ၊ မဟာ​စည်​ဆရာတော်​အရှင်​သော​ဘ​ဏ၊ မင်း​ကွန်း​ဆရာတော် ဦး​ဝိ​စိတ္တ​သာ​ရာ ဘိ​ဝံ​သ

(၅) သံဃာ​ဦးရေ ရိုး⁠ရိုး​ရဟန်း​ပေါင်း (၂​၅​၀​ဝ)

(၆) မင်း ဖ​ဆ​ပ​လဦး​နု အစိုးရ

ဗုဒ္ဓ​သာသနာထွန်း​ကား​ဆုံး​ဖြစ်​သော မြန်မာ​နိုင်ငံ​သည် သူ့​ကျွန်​ဘဝ နှစ် (၁​၀​ဝ)ခန့် ကြာမြင့်​ခဲ့​ပြီး သာ​သ​နာတော် လွန်စွာ​ညှိုးနွမ်း​လာ​ခဲ့​သည်။ သူ့​ကျွန်​ဘဝ​မှ လွတ်မြောက်​လာ​သည်​နှင့် သာသနာ​နှစ် (၂​၄​၉​၈) နှစ်​တွင် မြန်မာ​နိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာ​အေး​ကုန်းမြေ မဟာ​ပါ​သာ​ဏ လိုဏ်​ဂူ​တွင် ဆဋ္ဌ​မ​အကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်​ပြီး သာ​သ​နာတော်​ကို စောင့်ရှောက်​ခဲ့​ရ​သည်။

- ညောင်​ရမ်း​ဆရာတော်၊ မဟာ​စည်​ဆရာတော်​နှင့် မင်း​ကွန်း​ဆရာတော်​များ ဦးဆောင်​သော ရဟန်း (၂​၅​၀​ဝ) တွင် ထေ​ရ​ဝါဒ​နိုင်ငံ​များ​ဖြစ်​သော မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာ​အို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီ​ရိ​လင်္ကာ နိုင်ငံ (၅) နိုင်ငံ​မှ ရဟန်း​များ ပါဝင်​သော သံဃာ​ထု၊

- ဖ​ဆ​ပ​လ ဦး​နု​အစိုးရ​ဦးဆောင်​သော မင်း​ထု နှင့် သာသနာ​ဝင်​များ ပြည်​သူ​လူထု စ​သော​ထု (၃) ထု ပူးပေါင်း​ဆောင်ရွက်​ပြီး ယခင် ပိ​ဋ​ကတ်တော် များ​ကို ကျောက်​ပြားပေါ်​မှာ ဖတ်​နေရာ​မှ အလွယ်​တ​ကူ ဖတ်​မှတ်​လေ့​လာ​နိုင်​ရန် ပိ​ဋ​ကတ်တော်​များ​ကို စာအုပ်​များပေါ်​တွင် ကူးပြောင်း​ရိုက်​နှိပ်​ပြီး ဆဋ္ဌ​မ အကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်​ပြီး သာ​သ​နာတော်​ကို စောင့်ရှောက်​ခဲ့​ကြ​သည်။

- ယခု​အချိန်​တွင် ဗုဒ္ဓ​သာ​သ​နာတော်​ပိဋကတ် (၃) ပုံ​စလုံး​သည် စာအုပ်​များပေါ်​တွင် ရောက်​ရှိ​လာ​ပြီ​ဖြစ်​သ​ဖြင့် မည်​သည့်​ပုဂ္ဂိုလ်​မ​ဆို နေရာ​မ​ရွေး အချိန်​မ​ရွေး အလွယ်​တ​ကူ​ဖတ်​မှတ် လေ့​လာ​နိုင်​လာ​ပြီး သာ​သ​နာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့​ပြန့်​ပွား​ရေး​အတွက်​လည်း အထူး​အရေး​ပါ​လှ​ပေ​သည်။

ယနေ့ခေတ်သာသနာအခြေအနေ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

- သာသနာနှစ်(၂၃၅)နှစ် တတိယသင်္ဂါယနာတင်စဉ်က ကမ္ဘာ့အင်ပါယာ၏ (၅) ပုံ (၄)ပုံသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ လွှမ်းမိုးခဲ့ရာမှ ယနေ့ခေတ်တွင်ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာ သည် (၅)နိုင်ငံသာကျန်ပေတော့သည်။

- ကမ္ဘာ့လူဦးရေဖြင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် သန်းပေါင်း (၆၁၀ဝ) ခန့် ရှိသောကမ္ဘာတွင်သန်းပေါင်း (၁၂၀၀)ခန့်သာ ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းကြသည်။

- မြန်မာနိုင်ငံသည် ထေရဝါဒသာသနာ အထွန်းကားဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး၏ (၈၀) ရာခိုင် နှုန်းခန့်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သော်လည်း ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာအကြောင်း နားလည်သူနည်းပါလှပေသည်။ သို့အတွက်ကြောင့် ယခုအချိန်တွင် သံဃာထုနှင့် မင်းထုအပိုင်းမှ ရေရှည်စီမံကိန်းများ ချမှတ်ပြီး အထူးကြိုးစားဆောင်ရွက်နေကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း ပြည်သူလူထု အပိုင်းမှ ကြိုးစားဆောင်ရွက်မှု လွန်စွာအားနည်းနေပေသည်။

ကျေးဇူးသိမှကျေးဇူးဆပ်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

သတ္တဝါတိုင်းမှာ ကျေးဇူးရှင်များရှိကြပေရာ ကျေးဇူးရှင်များအပေါ် ကျေးဇူးတင်စေသည့်အကြောင်းများကို မသိ၍သာ ကျေးဇူးကိုပြန်လည် မပေးဆပ် ကြသေးဘဲ လွှင့်မျော၊ မေ့လျော့နေခဲ့ကြသည်။

- ကျေးဇူးရှင်များ၏ ကျေးဇူး (ဂုဏ်တော်) ကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်လာသည်နှင့် ကျေးဇူးအား ပြန်လည် မပေးဆပ်ဘဲ မနေနိုင်ကြတော့ပေ။

(၁) ဘုရားရှင်၏ ဘုရားအလောင်းဘဝမှ ကျေးဇူးတော်

(၂) ဘုရားဖြစ်ပြီးနောက် သာသနာထူထောင်ပြီး သာသနာပြုပေးခဲ့သော ကျေးဇူတော်

(၃) ဘုရားရှင်၏ သာဝကကြီးများဖြစ်သော ခေတ်အဆက်ဆက် သာသနာပြုလာခဲ့သော သံဃာတော်အရှင်သူမြတ်များ ပါဝင်သော သံဃာထု၏ ကျေးဇူးတော်

(၄) ခေတ်အဆက်ဆက်သာသနာ့အကျိုးပံ့ပိုးပေးခဲ့သော အာဏာပိုင်မင်းထု၏ ကျေးဇူးတော်

(၅) သာသနာ့အကျိုးဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြသော သာသနာဝင်များ ပြည်သူလူထု၏ ကျေးဇူးတော်

သမိုင်းတလျှောက် ကျေးဇူးပြုခဲ့ကြသော ကျေးဇူးရှင်အားလုံးတို့၏ အသက်သွေးပေါင်းမြောက်မြားစွာ ဘဝပေါင်း မြောက်မြားစွာဖြင့် ထူထောင်လာခဲ့ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်လာခဲ့သော တန်ဖိုးဖြတ်၍ မရနိုင်သော ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကိုမျိုးဆက်သစ် ယနေ့ခေတ် ဗုဒ္ဓသာသနာဝင်အပေါင်းတို့ကလည်း ဆက်လက်ပြီးထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက် ကျေးဇူးဆပ်ရန်လိုအပ်လှပေသည်။

ဘုရားသာသနာအကျင့်နှစ်ဖြာ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဘုရားရှင်၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းတွင်-

(၁) ပရိယတ္တိသာသနာသည် တရားဟော တရားပြ စာပေဖတ်မှတ် သင်ကြားခြင်းလုပ်ငန်း (စာသင်တိုက်များ၊ တရားပွဲများ) နှင့်

(၂) ပဋိပတ္တိသာသနာသည် မိမိဗဟုသုတဖြင့် သိရသောစစ်မှန်သော တရားတော်များကို ခန္ဓာတွင်းမှာ သိမြင်လာအောင် ကိုယ်တိုင်ရှုမှတ် လေ့ကျင့်ရသော လုပ်ငန်း (ဝိပဿနာရိပ်သာများ၌ အားထုတ်ခြင်း) များကိုသာ အကျင့်(၂)ဖြာဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။

သမိုင်းကြောင်း မှအားနည်းချက်များ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

၁။ ဗုဒ္ဓသာသနာ၏ အခြေခံအနှစ်သာရများကို သိမြင်နားလည်မှုအားနည်းခြင်း

၂။ ဗုဒ္ဓ၏အလိုတော်ကျသည် မိမိခန္ဓာမှာတရားတွေ့နိုင်ရေးကျင့်ဖို့ အဓိကဆုံးမခဲ့သော်လည်း ခန္ဓာကိုယ်တွေ့ ကျင့်ကြံရှုမှတ်မှု နည်းပါးခဲ့ခြင်း

၃။ သာသနာပြုလုပ်ငန်းသည် အများအကျိုးသယ်ပိုးသည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သော်လည်း မိမိအကျိုးကိုသာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူများပြားနေခဲ့ခြင်း

၄။ သာသနာပြုလုပ်ငန်းသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းအနည်းစုဖြင့် လုပ်၍မရ သာသနာဝင်အားလုံး အများစုမှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အားနည်းနေကြခြင်း

၅။ သာသနာတော်ကြီးသန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားနိုင်ရန် ကြုံသလိုလုပ်၍မရ အမြော်အမြင်ကြီးမားစွာဖြင့် ရေရှည်စီမံကိန်းများရေးဆွဲပြီး ဆောင်ရွက်ရန် အားနည်းနေခဲ့ခြင်း

လုပ်ဆောင်ကြရန်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

၁။ ထေရဝါရဗုဒ္ဓသာသနာတော်၏ အခြေခံအနှစ်သာရများ ကို အနည်းဆုံး အနှစ်ချုပ် များ သိမြင်နား လည်လာအောင် ဆောင်ရွက်ကြရန်

၂။ ဗုဒ္ဓအလိုတော်ကျ မိမိသိသောတရားများကို မိမိခန္ဓာမှာ ကျင့်ကြံ့ရှုမှတ် ကြရန်

၃။ သာသနာပြုလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူတိုင်း ကိုယ်ကျိုးစွန့်လွှတ်ပြီး အများအကျိုးအတွက် သာသနာတော် အကျိုးတစ်ခုတည်းသာ ရည်ရွယ်ပြီး စစ်မှန်စွာ သာသနာပြုကြရန်

၄။ ဗုဒ္ဓသာသနာဝင်အားလုံးတို့သည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် သန့်ရှင်းတည်တံ့ ပြန့်ပွားရေးအတွက် လူတိုင်းတွင် တာဝန်ရှိပြီး သာသနာဝင်တိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် လာနိုင်ရေးစည်းရုံးကြရန်

၅။ သာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ပြန့်ပွားရေးအတွက် အမြော်အမြင်ကြီးမားစွာဖြင့် ဘက်စုံမှလိုအပ်သော အင်အားများစုစည်းပြီး ရေရှည် စီမံကိန်း မဟာဗျူဟာ နည်းဗျူဟာများ ရေးဆွဲပြင်ဆင်ပြီး ဆောင်ရွက် ကြရန်

အင်အား (၅) အား အမြဲဖြည့်ထား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

၁။ ဓမ္မအား ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ မူရင်းအတိုင်းစစ်မှန်သောဓမ္မကို မှန်တိုရှင်းနည်းလမ်းဖြင့် စုထားသောတရားဓမ္မအင်အား

၂။ လူအား အယုတ် အလတ် အမြတ် လူတန်းစားမရွေး သူတောင်းစားအရူးပါမကျန် စုစည်းထားသော လူအင်အား

၃။ ဓနအား သာသနာတော်အတွက် ပံ့ပိုးကူညီပေးသော ငွေအား ပစ္စည်းဥစ္စာအားရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏အင်အား

၄။ အာဏာအား အစိုးရမင်းများ၏ ပံ့ပိုးကူညီ စောင့်ရှောက်မှုသည် လွန်စွာ ကြီးမားသောအင်အား

၅။ အကြံဉာဏ်အား သာသနာတော်အတွက် နည်းမှန်လမ်းမှန် တိုးတက်စေရန် ထက်မြတ်သော အကြံဉာဏ်ပေးနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အင်အား

မှတ်သားရမည့်ဥပမာ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

- တတိယအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခဲ့သော သီရိဓမ္မာသောကမင်း သည် မှတ်တမ်းတင်ကျောက်စာတိုင်များ ထုလုပ်စိုက်ထူခဲ့စဉ်က ကျောက်တိုင်များ၏ ထိပ်တွင် တိရစ္ဆာန် (၄) ကောင်ကို ထုလုပ်ခဲ့သည်။

  1. ခြင်္သေ့ = ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ရဲဝံ့သောသတ္တိရှိရန်
  2. ဆင် = ဆင်ကဲ့သို့ ခွန်အားကြီးမားမှုရှိရန်
  3. မြင်း = မြင်းကဲ့သို့ သွက်လက်ဖြတ်လတ်စွာ လုပ်ဆောင်ရန်
  4. နွား = နွားကဲ့သို့ ဝန်ဆောင်နိုင်သကဲ့သို့ သည်းငြီးခံနိုင်ရန်

သာသနာပြုသူတို့သည် ၄င်းတိရစ္ဆာန် (၄) ကောင်၏ ထင်ရှားသော စရိုက်ကဲ့သို့ အတုယူလုပ်ဆောင် ကြရန် ဥပမာပေးခဲ့ပေသည်။

သာသနာပြုသူစိတ်ဓာတ်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

စိတ်ရှည် ဇွဲသန် သည်းငြီးခံ ပြုရန်သာသနာ

- ခြေသုတ်ပုဆိုး မြွေစွယ်ကျိုးကဲ့သို့ စသောဆောင်ပုဒ်များနှင့်အညီ သာသနာပြုမည့်သူသည် မာန် (မာန) ကိုလည်း လျော့၊သည်းငြီးခံပြီး မိမိအကျိုး အတွက် ရယူခြင်း (လာဘ၊ သက္ကာယ၊ သိလောက) ကို သွယ်ဝိုက်၍ပင်လျှင် မယူမိစေရန်နှင့်အများအကျိုးဆောင်ရွက်ချင်သော စေတနာအပြည့် ထားပြီး ဗုဒ္ဓ သာသနာတော်ကြီးအတွက် မိမိစွမ်းဆောင်နိုင်သည့် အခန်းကဏ္ဍမှ နိုင်သလောက် ပေးဆပ်ကြရမည် ဖြစ်သည်။

သဘောတူညီချက်[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ထေရဝါဒ (၅) နိုင်ငံမှ ဆရာတော်ကြီးများ၏ နောက်ဆုံးညှိနှိုင်းသဘောတူညီချက်

  1. Restoration (နဂိုမူရင်းအတိုင်း အစားထိုးခြင်း)
  2. Preservation (မူရင်းအတိုင်းကိုသာ သိမ်းဆည်းထားခြင်း)
  3. Promotion (တိုးတက်အောင် ကူညီအားပေးခြင်း)
  4. Propagation (ပြန့်ပွားခြင်း)
  5. Protection (ကာကွယ်ခြင်း)

အထက်ပါ (၅) ချက်ကို အမြန်ဆုံးအကောင်အထည်ဖော်ကြရန် တို့ဖြစ်သည်။

စနစ် (၄)[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာတော်သည်

  1. Practical System (လက်တွေ့ပြည့်စုံသောစနစ်)
  2. Ethical System (ကိုယ်ကျင့်တရားပြည့်စုံသောစနစ်)
  3. Spiritual System (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပြည့်စုံသောစနစ်)
  4. Philosophical System (အတွေးအခေါ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြည့်စုံသောစနစ်)

စစ်မှန်လှသောစနစ် (၄) မျိုးဖြင့် ပြည့်စုံပေသည်။ [၂]

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. http://en.wikipedia.org/wiki/Nirvana
  2. ဆရာကြီး ဦးမြင့်လွင်(သန့်တည်ပွား)၏ ရေးသားချက်