လင်းနပ်စ်

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​
Linux
Tux.svg
 
Tux the penguin, mascot of Linux[၁]
ကုမ္ပဏီ / ရေးသားသူများ GNU ပရော့ဂျက်၊ လင်းနပ် တော်ဗဲလ် နှင့် အခြားသူများ
OS မိသားစု Unix ကဲ့သို့သော
သုံးစွဲနိုင်သည့် ဘာသာစကား Multi-lingual
Default user interface Graphical X ဝင်းဒိုး စနစ် ၊ နှင့် command-line interface
လိုင်စင် Various including GNU General Public License, BSD License, Apache License, MIT License, and others[၂]
ဝက်ဘ်ဆိုဒ် kernel.org

လင်းနပ်စ် (Linux) ဆိုသည်မှာ ယူးနစ်စ် (Unix) နှင့် ဆင်တူသော ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် (Operating System) တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး လင်းနပ်စ် ကာနဲလ် (Linux kernel) ကို အသုံးပြုထားသည်။ လင်းနပ်စ်ကို ကွန်ပျူတာ ဟတ်ဒ်ဝဲလ် အမျိုးမျိုးပေါ်တွင် တပ်ဆင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး မိုဘိုင်းဖုန်းများ၊ တက်ဘလက် ကွန်ပျူတာများ၊ ရောက်တာများ နှင့် ဗွီဒီယိုဂိမ်း ကွန်ဆိုး များမှ စ၍ မိန်းဖရိမ် ကွန်ပျူတာများ နှင့် စူပါကွန်ပျူတာ များ အထိ တပ်ဆင်အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ လင်းနပ်စ် သည် ဆာဗာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် များတွင် ရှေ့မှပြေးလျှက် ရှိသော စနစ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြန်ဆုံးသော ကွန်ပျူတာ ၁၀ လုံးတွင် လင်းနပ်စ်ကို အသုံးပြုထားသည်။

လင်းနပ်စ်ကို ရေးသားတီထွင်ခြင်းမှာ အခမဲ့လွတ်လပ် သော အိုးပင်းဆို့စ်(open source) ဆော့ဖ်ဝဲလ်များကို ပူးပေါင်းရေးသားကြခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် စနစ်၏ နောက်ခံတွင် ရေးသားထားသော ဆို့စ်ကုတ်ဒ် များကို အသုံးပြုခြင်း၊ လွတ်လပ်စွာ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်း၊ ပြန်လည်ဖြန့်ဝေခြင်းတို့ကို စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံး နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံးမဟုတ်သော ကိစ္စများ အတွက် မည်သူမဆို GNU ယေဘူယျ အများသုံး လိုင်စင် (General Public License ) ကဲ့သို့သော လိုင်စင်များဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လင်းနပ်စ် ကို ပက်ကေ့ချ် (Package) ဟုခေါ်သော ပုံစံများအောက်တွင် စားပွဲတင် (desktop ) နှင့် ဆာဗာ ကွန်ပျူတာ များအတွက် ဖြန့်ဝေလေ့ ရှိသည်။ ထင်ရှားသော လင်းနပ်စ် ဖြန့်ဝေမှုများတွင် ဒီဘီယံ (Debian) နှင့် ၄င်း၏ မျိုးကွဲဖြစ်သော အူဘွန်တူ ၊ ဖီဒိုရာ (Fedora ) နှင့် အိုးပင်းဆူဆီ (openSUSE) စသည်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ လင်းနပ်စ် ဖြန့်ဝေမှုများတွင် ရည်ရွယ်ထားသည့် အသုံးပြုမှုကို လုပ်ငန်းပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မည့် လင်းနပ်စ် ကာနဲလ် နှင့် အတူ ကူညီပံ့ပိုးပေးသော အသုံးချ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ (utilities) နှင့် လိုင်ဘရီ များ ပါဝင်ကြသည်။

လင်းနပ်စ်တွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် ဒတ်စတော့အင်ဗွားရမန့်များမှာ X window System , GNOME နှင့် KDE တို့ဖြစ်ကြပါသည်။ အိုမင်းဟောင်းနွမ်းနေသော ကွန်ပျုတာများတွင်လည်းအသုံးပြုနိုင်ရင်အတွက် သုံးစွဲမှုနည်းသော Xcfe နှင့် LXDE များကိုလည်းရွေးချယ်နိုင်ပါသည်။ အထက်ပါ disto များတွင်တော့ သာမန်အဆင့်ရှိ ဂရစ်ဖစ်လုပ်ဆောင်မှုများပါရှိမည်မဟုတ်ပဲ ၄င်းအစား အပါချီ HTTP server နှင့် OpenSSH ကဲ့သို့သော SSH server များပါရှိမည်ဖြစ်သည်။ လင်းနစ်သည် မည်သူမဆိုလွတ်လပ်စွာ ဖြန့်ဝေနိုင်ပြီး မိမိစိတ်ကြိုက် distro တစ်ခုကိုလည်းလွတ်လပ်စွာဖန်တီးနိုင်ပါသည်။ Mozila Firefox ကဲ့သို့သော web browser များ OpenOffice နှင့် LibreOffice ကဲ့သို့ ရုံးသုံးဆော့ဝဲပေါင်းချုပ်များ GIMP ဟုခေါ်သော ပုံပြင် ဆော့်ဝဲများမှာ လင်းနပ်စ်တွင် ယေဘူယျပါဝင်လေ့ရှိကြပါသည်။

လင်းနစ်ရဲ့ဖိုင်သိမ်းဆည်းမှုအကြမ်းမျဉ်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

/ Root directory ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိနေသော directory အားလုံးကို ရည်ညွှန်းရာဖြစ်သည်။

/bin Linux ကို run ရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော binary file များ ပါဝင်သည်။

/boot Linux ကို boot လုပ်ရန် လိုအပ်သော ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။

/etc အခြားသော Linux ပေါ်တွင် တင်ထားသည့် software များ၏ configuration ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။

/home User အားလုံးတွင် ကိုယ်ပိုင် home directory များ (ဥပမာ Windows တွင် My Documents ကဲ့သို့) ရှိကြသည်။ ၄င်း တို့ အားလုံးပါဝင်သည်။ ဥပမာ သင်၏ user id သည် tomh ဆိုပါက သင်၏ My Documents (home- directory) သည် /home/tomh ဖြစ်ပေမည်။

/lib Linux တွင် လိုအပ်သော library ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။ Windows ၏ DLL ဖိုင်များ နှင့် ဆင်တူသည်။

/lost + found Disk check လုပ်သော အခါ တွေ့ရှိရသည့် ပျက်ဆီးနေသော သို့မဟုတ် မည့်သည့် directory နှင့်မျှ အဆက်အစပ် ရှိမနေ သော ဖိုင်များကို ဤနေရာတွင် သိမ်းထားသည်။ ထိုသို့ ဖိုင်များ ရှိရခြင်းများ ကွန်ပြူတာအား မှန်ကန်သော shut down မလုပ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

/misc အထွေထွေ ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။

/mnt အခြား ဆက်စပ် ကိရိယာများ (CD Rom, Floopy, Printer) နှင့် အခြား file system များကို mount လုပ်ရာ နေရာဖြစ်သည်။

/opt Optional software များ ပါဝင်သည်။

/proc pseudo-filesystem များ ပါဝင်သည်။ အမှန်တွင် ၄င်းတို့သည် hardisk ပေါ်တွင် မရှိကြပေ။ ထိုdirectory ထဲကို သင် ဝင်ရောက် ကြည့်ပါမှာ ၄င်းတို့ ကိုမြင်နိုင်ပေသည်။ ၄င်းတို့သည် System ၏ configuration parameter များဖြစ်ကြပြီး Linux OS kernel ၏ memory ထဲတွင်သာ တည်ရှိကြသည်။

/root Super-user (root) ၏ ကိုယ်ပိုင် home direcotry ဖြစ်သည်။

/sbin System ကို စီမံခံ့ခွဲရာတွင် အသုံးချသော binaries များ ပါဝင်သည်။

/tmp ယာယီဖိုင်များ ပါဝင်သည်။

/usr User များနှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဖိုင်များ directory များ ပါဝင်သည်။


/usr/bin

/bin တွင်အလွန် အရေးကြီးသော ဖိုင်များ ပါဝင်သည်ကို အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီ။ /usr/bin သည် လည်း ထို့နည်းတူ အခြား အရေးကြီးသော ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။


/usr/include

Program များကို develop လုပ်ရာတွင် compile လုပ်ရန် လိုအပ်သော header ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။


/usr/lib

User များ၏ application များ အတွက် လိုအပ်သော library ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။


/usr/local

လက်ရှိ ကွန်ပြူတာ ဖြင့်သာ သီးခြား သက်ဆိုင်သော ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။


/usr/sbin

User စီမံခံ့ခွဲရာတွင် သုံးသော binaries များ ဝါဝင်သည်။


/usr/share

User အများကို (share) ဝေမျှပေးနိုင်သော ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။


/usr/src

Linux kernel ၏ source code များပါဝင်သည်။


/usr/X11R6

X Window System ၏ လိုအပ်သော ဖိုင်များပါဝင်သည်။

/var ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများ မကြာခန ပြောင်းလဲသည့် ဖိုင်များပါဝင်သည။


/var/log

System ၏ log ဖိုင်များ ပါဝင်သည်။


/var/spool

စာပို့စနစ်၊ သတင်းနှင့် printer စသည်တို့နှင့် အခြားသော queue လုပ်ရသည့် အလုပ်မှန်သမျှတို့ပါဝင်သည်။

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. Linux Online (2008). Linux Logos and Mascots. Retrieved on 2009-08-11
  2. Debian GNU/Linux Licenses – Ohloh. ohloh.net. Retrieved on 2009-03-27

mysteryzillion