ပြင်ဦးလွင်မြို့

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​
Pyin U Lwin Myanmar.jpg

ရှေးအခါကမေမြို့ ဟူ၍ တွင်လျက် ယခု ပြင်ဦးလွင် ဟု ခေါ်ကာ ကဗျာဆန်၍ နုယဉ်သော အမည်ဆောင်သည့် မြို့သည် ရာသီဥတု အေးချမ်း သာယာ၍ အထူသဖြင့် နွေရာသီတွင် လူအများ အပူရှိန်မှ လွတ်ကင်းရာ လွတ်ကင်းကြောင်း အနားယူ အပန်းဖြေရာမြို့အဖြစ် နာမည်ထင်ရှားပေသည်။ ရှေးဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက်က နွေရာသီတွင် ဘုရင်ခံနှင့် အစိုးရ အရာရှိကြီးများသည် မေမြို့သို့တက်ကြသည်။ မေမြို့သည် ဗြိတိသျှတို့လက်ထက်က ပြုပြင်ထားသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်၏။ မေမြို့သည် မန္တလေးခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မေမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့ အရှေ့ဖက်ရှိ အမြင့် ပေ ၃ယ ၅ဝဝ ခန့်ရှိသော ကုန်းပြင်မြင့် တောင်ကလပ်တွင် တည်ရှိသည်။ မေမြို့ကို တောင်နိမ့်များဝန်း ပတ်လျက်ရှိသည်။ ဘင်္ဂလားအော်နှင့် မိုင် ၃ဝဝ ကျော်၊ မုတ္တမကွေ့နှင့် မိုင် ၄ဝဝ ကျော် ကွာလှမ်းသည်။ မန္တလေးမြို့နှင့်မော်တော်ကား လမ်းအားဖြင့် ၄၃ မိုင် အကွာ မန္တလေး လားရှိုး မော်တော်ကား လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၇ စတုရန်းမိုင်မျှရှိသည်။ မေမြို့တွင် နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင်၊ ရာဇဝတ်တရားသူကြီး၊ သစ်တော၊ လမ်း၊ မြေတိုင်း၊ ရဲ၊ ကြေးနန်းနှင့် စာတိုက် စသော ဌာနများရုံးစိုက်သည်။ ထိုပြင် ဗိုလ်သင်တန်းနှင့် စစ်တက္ကသိုလ်ကြောင့်လည်း မေမြို့သည် ယခုအခါတွင်ထင်ရှားသည်။

မေမြို့တွင် ရှေးယခင် ဗြတိသျှ လက်ထက်ကစ၍ ယခုတိုင် ဗရင်ဂျီသာသနာပြုကျောင်းများ ရှိသည်။ ဆေးရုံ၊ ဈေးရုံ၊ တိုက် တာ အဆောက်အအုံများအပြင် ဘီ၊ တီ ဘရားသား ရေကူးကန်၊ ဧက ၃၅ဝ ကျယ်ဝန်းသော အစိုးရဥယျာဉ်၊ ရက်ကန်းရုံနှင့် နို့ဆီချက်ရုံများလည်း ရှိ၏။

မေမြို့သည် သွားလမ်း လာလမ်းအားဖြင့် လေကြောင်းလမ်း၊ ကားလမ်း၊ ရထားလမ်းများရှိသည်။ ရန်ကုန်မှ မေမြို့သို့ လေယာဉ်ဖြင့်သွားနိုင်သည်။ မန္တလေး လားရှိုးမီးရထား လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် မန္တလေးမှ မီးရထားဖြင့် သွားနိုင်သည်။

မန္တလေးမှ မေမြို့သို့ ကာဖြင့်သွားသော် ၂ နာရီမျှ ကြာ၍ လမ်းတွင် သုံးထပ်ကွေ့လမ်းများကို တွေ့ရသည်။ မီးရထားဖြင့် သွားလျှင် ပို၍ ကြာသည်ဟု ထင်ရသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် မီးရထားမှာ အရှိန် ပြင်းပြင်း မခုတ်ဘဲ မှန်မှန် တောင်တက်တောင်ဆင်းလုပ်ရသည်။ မေမြို့သည် မန္တလေး၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့်ရှေးအခါက တရုတ်ပြည် အနောက်ဘက်မှ ကုန်သည်များ စုဝေးရာဌာန ဖြစ်၏။ မေမြို့တွင် ၅ ရက် တစ်ဈေးရှိသည်။

တစ်နှစ်ပတ်လုံးပင် မေမြို့သည် မန္တလေးထက် ဒီဂရီ ၂ဝ ပို၍ အေးသည်။ ရာသီဥတုအေးမြသောကြောင့် မြေနိမ့်ပိုင်း တွင် နေထိုင်သူတို့ မနှစ်သက်ကြသော်လည်း ဗြိတိသျှနှင့် ဥရောပတိုက်သားတို့ နှစ်သက်သဖြင့် သာယာအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။

အအေးမှ လုံခြုံအောင် ပြုလုပ်နိုင်လျှင် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သောမြို့ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ရာသီဥတု အေးမြသောကြောင့် မေမြို့နှင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှုခင်းသာယာလှပေသည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်သစ်သီး သစ်နှံ ပန်းမာလ်များကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်း၏။ တောင်စောင်း တောင်ခါးပန်းများတွင် ကာဖီ၊ စထရော်ဗယ်ရီ၊ နာနတ်စသော စိုက်ခင်းများကို မြင်နိုင်ပေသည်။ ထိုပြင် ဂေါ်ဘီထုပ်၊ ဂေါ်ဘီပန်း၊ ခရမ်းချဉ်စသည့် အပင်များနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ စတင်စိုက်ပျိုးသော ယူကလစ်ပင်၊ ထင်းရှူးပင်၊ ဝက်သစ်ချပင် စသည်တို့ကိုလည်း မေမြို့တွင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ အထူးသဖြင့်အမျိုးသမီးတိုင်း ကြီးငယ်မဟူ နှစ်သက်သည့် မေမြို့၊ ဒေလီယာ၊ ဂန္ဓမာ စသည့် ပန်းရောင်စုံကား မေမြို့ကို အထူးတန်ဆာဆင် ပေသည်။ မြို့တွင်းရှိ လှပတင့်တယ်သော ရှုခင်းများသာမက မေမြို့၏ အနီးပတ်ဝန်းကျင်မှာလည်း အပန်းဖြေ လည်ပတ်ရန် နေရာ များရှိလေသည်။ မေမြို့ အလွန် ၇ မိုင် ခန့်အကွာတွင် အနီးစခန်း ရေတံခွန် ရှိသည်။ ၁၅ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ဝက်ဝံရေတံခွန်ရှိသည်။ ၃၅ မိုင် အကွာ မေမြို့ လားရှိုး ကားလမ်းပေါ်တွင် ဂုတ်ထိပ် တံတားရှိပေသည်။ မေမြို့သည် ရှေးမြန်မာ မင်းများ လက်ထက်က ပြင်ဦးလွင်ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားခြေလျင်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီး မေသည် ပြင်ဦးလွင်တွင် တပ်စွဲခဲ့သည်။ ယင်းဗိုလ်မှူးကြီးမေကို အစွဲပြု၍ မေမြို့ဟု တွင်လာလေသည်။

ရှေးအခါက မေမြို့မှာ ဓနုလူမျိုးများ နေထိုင်ရာအရပ်ဖြစ်၏။ ယခုမူကား အင်္ဂလိပ်၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့်ရှမ်း မြန်မာအမျိုး သားပေါင်းစုံ နေထိုင်ရာအရပ် ဖြစ်သည်။ မေမြို့ရှိ လူဦးရေမှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်ကောင်စာရင်းအရ ၂၈၇၈၃ ခန့်ဖြစ်သည်။[၁]


ပြင်ဦးလွင်မြို့ (မေမြို့)သည် မန္တလေးမြို့ မှ အရှေ့မြောက်ဖက်၄၂ မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ ပထဝီ တည်နေရာ နယ်နိမိတ်

တည်နေရာ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ပြင်ဦးလွင် မြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်း၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တည်ရှိစေကာမူ မိုးနည်းရပ်ဝန်းတွင်မပါဝင်ပေ။ အကြောင်းမူကား ရှမ်းကုန်ပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက်စွန်း ယေဘုယျ အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး၊ မြေနိမ့်လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပြင်ဦးလွင် မြို့နယ်နှင့်ဆက်စပ်တည်ရှိသော မြို့နယ်လေးခု ရှိသည်။ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် နောင်ချို မြို့နယ်၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် မတ္တရာမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပုသိမ်ကြီး မြို့နယ်နှင့် တောင်ဘက်နှင့်အနောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည် မြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိသည်။

ပြင်ဦးလွင်မြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၂ဒီဂရီ ၂မိနစ် ၄.၃၈စက္ကန့် ၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၂၇မိနစ် ၃၁.၄၉စက္ကန့်အကြား တွင်တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ၃၅၁၀ ပေအမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့ကို တောင်နိမ်များဝန်း ပတ်လျက်ရှိသည်၊ မန္တလေးမြို နှင့်မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်( ၄၃)မိုင်အကွာ မန္တလေးလားရှိုး မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။

မြို့သမိုင်း[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆-ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားခြေလျင်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီး မေကို အစွဲပြု၍ မေမြို့ဟု ဗြိတိသျှတို့က ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ပြင်ဦးလွင် ဟူသောအမည်ကို မေမြို့ဟူသော အမည်မှ ဂျပန်ခေတ် ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရလက်ထက်တွင် တစ်ကြိမ်ပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်အပြီးတွင် ဗြိတိသျှတို့ပြန်လည်အုပ်ချုပ်ချိန်မှစကာ မေမြို့ဟု ပြန်လည်ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြင်ဦးလွင် ဟုပြန်ပြောင်းခေါ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ ကဗျာ ဆန် နုယဉ်သော အမည်ဆောင်သည့် မြိုဖြစ်သည့်အပြင် ရာသီဥတုမှာလည်း အေးချမ်းသာယာသည်။ အထူးသဖြင့် နွေရာသီတွင် လူအများ အပူရှိန်မှ လွတ်ကင်းရာ လွတ်ကင်းကြောင်း အနားယူ အပန်းဖြေရာမြို့အဖြစ် နာမည်ထင်ရှားပေသည်၊ ရှေးဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက်က နွေရာသီတွင် ဘုရင်ခံနှင့် အစိုးရအရာရှိကြီးများသည် မေမြို့သို့ တက်၍နေထိုင်လေသည်။ မေမြို့သည် ဗြိတိသျှတို့၏လက်ထက်က ပြုပြင်ထားသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြင်ဦးလွင်သည် မန္တလေးမြို ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ရှေးအခါက တရုတ်ပြည် အနောက်ဘက်မှ ကုန်သည်များ စုဝေးရာဌာန ဖြစ်သည်။ ယခင်က ပြင်ဦးလွင်၏တွင် ၅ ရက် တစ်ဈေးသာရှိသည်၊

လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မန္တလေးမြို သည် သွားလမ်း လာလမ်းအားဖြင့် လေကြောင်းလမ်း၊ ကားလမ်း။ ရထားလမ်းများရှိသည်၊ ရန်ကုန်မှ ပြင်ဦးလွင်သို့လေယာဉ်ဖြင့်သွားနိုင်သည်၊ မန္တလေးမြို - လားရှိုးမီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် မန္တလေးမြို မှ မီးရထားဖြင့် လည်းသွားနိုင်သည်၊

မန္တလေးမြို့မှ ပြင်ဦးလွင်သို့ ကားဖြင့်သွားသော် ၂ နာရီကြာသည်။ လမ်းတွင် သုံးထပ်ကွေ့လမ်းများကို တွေရသည်။ မီးရထားဖြင့် သွားလျှင်ပိုကြာသည်ဟု ထင်ရသည်၊ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် မီးရထားမှာ အရှိန် ပြင်းပြင်း မခုတ်ဘဲ မှန်မှန် တောင်တက်တောင်ဆင်းလုပ်ရ၍ ဖြစ်သည်။

ရာသီဥတု[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

တစ်နှစ်ပတ်လုံးပင် ပြင်ဦးလွင်သည်မန္တလေးထက် ဒီဂရီ ၂ဝ ပိုအေးသည်။ ရာသီဥတုအေးမြသောကြောင့် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူတို့ မနှစ်သက်သော်လည်း ဗြိတိသျှနှင့် ဥရောပတိုက်သားတို့နှစ်သက်သဖြင့် သာယာအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။

လူဦးရေ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ရှေးအခါက ပြင်ဦးလွင်သည် ဓနုလူမျိုးများ နေထိုင်ရာအရပ်ဖြစ်သည်။ ယခုမူကား တရုတ်၊ကုလား နှင့်ရှမ်း မြန်မာအမျိုးသားပေါင်းစုံ နေထိုင်ရာအရပ် ဖြစ်သည်။ လူဦး​ရေမှာ ၁၉၆၂ ၏ ခန့်မှန်းအရ ၂၈၈၃ ခန့်ဖြစ်သည်။

အထင်ကရနေရာများ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဓာတ်တော်ချိုင့်အတွင်းပိုင်းရှုခင်း
ဘီအီးဖော ရေတံခွန်


ပြင်ပအင်တာနက်စာမျက်နှာ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)