ခင်ကြည်၊ ဒေါ်

Wikipedia မှ
ဤနေရာသို့သွားရန် - အ​ညွှန်း​, ရှာ​ဖွေ​ရန်​
မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်
Khin Kyi
၁၆ ဧပြီ ၁၉၁၂ - ၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၈
ခင်ကြည်
ကိုယ်ရေး အချက်အလက်
အမည်​ရင်း မခင်ကြည်
ဂုဏ်ထူဆောင် အမည် မဟာသီရိသုဓမ္မ
မွေး​ရက် ၁၆ ဧပြီ ၁၉၁၂
မိဘများ ဦးဖိုးညှင်း နှင့် ဒေါ်ဖွားစု
မွေးရပ်ဇာတိ မြောင်းမြမြို့ဧရာဝတီတိုင်း
နိုင်ငံသား Flag of Myanmar.svg မြန်မာ
အလုပ်အကိုင် လွှတ်တော်အမတ်၊ မြန်မာအမျိုးသမီးများ အသင်းဥက္ကဌ၊ သံအမတ်
ကြင်ဖော် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း
သားသမီး အောင်ဆန်းဦးအောင်ဆန်းလင်းအောင်ဆန်းစုကြည်
ကွယ်လွန်​ရက် ၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၈

ဒေါ်ခင်ကြည် (မဟာသီရိသုဓမ္မ) (ခရစ် ၁၉၁၂-၁၉၈၈)[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးနှင့် တပ်မတော်၏ ဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်ကို အဖဦးဖိုးညှင်း နှင့် အမိဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့ ဧရာဝတီတိုင်းမြောင်းမြမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပါသည်။ မွေးချင်း ၁ဝယောက် ရှိရာတွင် အဋ္ဌမမြောက်သမီးဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ရန်ကုန်မြို့ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် All Female ABM High School (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မိန်းကလေးကျောင်းတွင် စတင်ပညာ ဆည်းပူးခဲ့ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့ မော်တင်လိန်း ဆရာအတက်သင်ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြောင်းမြမြို့ အမျိုးသားကျောင်း၌ ဆရာမအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ်ကြာ အမှုထမ်းခဲ့ပြီး မိမိ၏ ဗီဇပါရမီနှင့် ကိုက်ညီသော သူနာပြုဆရာမအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးနှင့် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံတို့တွင် သူနာပြုဆရာမ သင်တန်းများကို တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။


သူနာပြုဆရာမသင်တန်းဆင်းပြီး ရှေးဦးစွာ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုဆရာမအဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ကလကတ္တားသို့ လူနာအချို့အား ပြောင်းရွှေ့ပေးသော အဖွဲ့၌ စေတနာ့ဝန်ထမ်းပါဝင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ စစ်မီးမကူးမီ အိန္ဒိယမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးသင်္ဘောဖြင့် ပြန်လည်လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ် စစ်ကြီးအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံးဆေးရုံကို ဖွင့်ခဲ့သောအဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းရွက်မှု[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ဒေါ်ခင်ကြည် ငယ်ရွယ်စဉ်က တွေ့ရစဉ်

ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ကဲ့သို့ အမျိုးသားခေါင်းဆောင်အဖြစ် မထင်ရှားခဲ့သော်လည်း သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၂ အထိလွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ခုနှစ်များတွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်းဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ခဲ့သည်။ အခြားသော လူမူအဖွဲ့အစည်းများတွင်လည်း ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀-ခုနှစ် တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ နီပေါနိုင်ငံသံအမတ်အဖြစ်လည်း ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ စွမ်းဆောင်မူကို မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ကို ချီးမြင့်ခဲ့သည်။

ဒေါ်ခင်ကြည်သည် လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ အများအကျိုးနှင့်ဆိုင်သော အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ရာ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးများစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးဝန် (၁၉၄၇- ၁၉၅၃)၊ လူမှုရေး စီမံကိန်းကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၃-၅၈)၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နှင့် ကလေးစောင့်ရှောက်ရေး အသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ် စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်သူ့နီတိနှင့် ကျန်းမာမှုအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးအသင်းများကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ၊ဒီမိုကရေစီ သဘောတရား တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြုဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက်တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံ လုံမလမ်းပြအသင်း၏ မင်းကြီးချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာတင်ကားတပ်ဖွဲ့တွင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး စသည်ဖြင့် လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းကို မွန်မြတ်သော လုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလာစေရန် ရှေးဦးစည်းရုံးခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် နယူးဒေလီမြို့၌လည်းကောင်း၊ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကိုလံဘိုမြို့၌လည်းကောင်း ကျင်းပခဲ့သော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံသို့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ခေါင်း ဆောင် အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး ကိုလံဘိုမြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။

၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။

၁၉၅၉-၆ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ပြည်ထောင်စုပါတီအတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မည်သည့်နေရာတွင်မျှ အရွေးချယ်ခံ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ယနေ့အချိန်အထိ မြန်မာအမျိုးသမီးများထဲတွင် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးခန့်အပ်ခံရသည့် တစ်ဦးတည်းသော အမျိုးသမီးဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခုနစ်နှစ်တာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အပ်နှင်းသော မြန်မာ့မိခင်ဘွဲ့ (Mother of Burma) ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရကအပ်နှင်းသော မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံက အပ်နှင်းသော ယူဂိုစလပ်ကြယ်ဘွဲ့တံဆိပ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံက အပ်နှင်းသော ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဘွဲ့တံဆိပ်ကိုလည်းကောင်းရရှိခဲ့သည်။

မိသားစုဘဝ[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

ယင်းကာလမှာပင် သူနာပြုချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် လူနာအဖြစ် ဆေးရုံလာတက်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်တွေ့ဆုံ မေတ္တာမျှခဲ့ပြီး ၁၉၄၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၆)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ အောင်ဆန်းဦး၊ အောင်ဆန်းလင်းနှင့် အောင်ဆန်းစုကြည်ဟူ၍ သားနှစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးကလေးတစ်ယောက်ထပ်မံထွန်းကားခဲ့ သေးသော်လည်း ငါးရက်မျှ ရသေးချိန်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

အစ်မဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ကြီးသည်လည်း မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး သမိုင်းတွင် အရေးပါသော ခေါင်းဆောင် တဦးဖြစ်သည့် သခင် သန်းထွန်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။


၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ကြံခံခဲ့ရပြီးနောက်တွင် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ခင်ပွန်းသည်ချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြု လုပ်ငန်းများ၊ အမျိုးသားရေး ရည်မှန်းချက်များကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်။ ၁၉၆၀ မှ စတင်ပြီး အိန္ဒိယ နှင့် နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နှင့် တဦးတည်းသော အမျိုးသမီး သံအမတ် ဖြစ်သည်။


ဒေါ်ခင်ကြည်အား တိုင်းပြည်အကျိုးကိုရည်စူး၍ မြင့်မြတ်သော အကျင့်သိက္ခာ၊ ကိုယ်ကျိုးစွန့်လွှတ်မှုနှင့် ရိုးသားတည် ကြည်မှန်ကန်မှုတို့ကိုအမြဲတစေ ဦးထိပ်ထားခဲ့သူအဖြစ် အများကအသိ အမှတ်ပြုကြသည်။

ဘဝနိဂုံး[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ရက်တွင် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားနေရသော်လည်း၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် ဒီမိုကရေစီ တိုက်ပွဲ ဆင်နွဲနေကြသော အဖြစ်အပျက်များကို ကောင်းစွာ သိရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ် မှ ကိုဖုန်းမော် သေဆုံးရခြင်းကို ကြားသိရသောအခါ လွန်စွာဝမ်းနည်းခြင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ [၁] သူ့အား ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး တွင်သဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှုးချုပ်ဦးသန့် ၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူဦးအောင်ဆန်းဦးနှင့် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အထွေအထွေအတွင်းရေးမှူး) တို့ကျန်ရစ်သည်။

[၁]

ကိုးကား[ပြင်​ဆင်​ရန်​]

  1. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)